Кіріспе
Синто дінінің құдайы Изанами (伊ザナミ), ресми түрде Izanami no Mikoto (伊弉冉尊/伊邪那美命) деп құрметпен аталады, жапон мифологиясында жаратылыс пен өлімнің жаратушы құдайы, сонымен қатар Синто дінінің ана құдайы. Ол және оның ағасы, сонымен бірге күйеуі Изанаги – аспан мен жердің пайда болуынан кейін пайда болған жеті алғашқы құдайлардың соңғысы. Изанами мен Изанаги жапон архипелагын жаратқан және көптеген құдайлардың, оның ішінде күн құдайы Аматерасу, ай құдайы Цукуёми және дауыл құдайы Сусаноодың ата-аналары болып саналады. Мифология бойынша, ол жапон императорлық отбасының тікелей атасы.
Izanami (イザナミ), formally referred to with the honorific Izanami no Mikoto (伊弉冉尊/伊邪那美命), is the creator deity of both creation and death in Japanese mythology, as well as the Shinto mother goddess. She and her brother husband Izanagi are the last of the seven generations of primordial deities that manifested after the formation of heaven and earth. Izanami and Izanagi are held to be the creators of the Japanese archipelago and the progenitors of many deities, which include the sun goddess Amaterasu, the moon deity Tsukuyomi and the storm god Susanoo. In mythology, she is the direct ancestor of the Japanese imperial family.
Атауы
Оның есімі Кодзикиде (шамамен 712 жылы) Изанами но Ками (伊弉冉神) және Изанами но Микото (伊邪那美命) деп берілген, ал Нихон Шокиде (720 жылы) Изанами но Микото деп аталады, аты басқаша таңбалармен (伊弉冉尊) жазылған. Изанаги (Изанаки) және Изанами есімдері көбінесе изанау (тарихи орфография: изанафу) немесе батыс ескі жапон тілінен инзанап етістігінен туындаған деп түсіндіріледі, онда ки/ги және ми еркек және әйел жұрнақтары ретінде қарастырылады. Изанаги және Изанами есімдерінің сөзбе-сөз мағынасы – «шақырушы еркек» және «шақырушы әйел». Ширатори Куракичи басқаша теория ұсынды, онда түбір iza (немесе одан да дәлірек айтқанда, isa) сөзі isao (тарихи орфография: исаво) сөзінен, яғни «жетістік» немесе «ерең еңбек» деген мағынадан шыққан деп санайды.
Өлім және о дүние
Изанаги но Микото Изанами но Микотоның қазасын жоқтап, Йомиге ("өлілердің көлеңкелі елі") сапар жасады. Ол Изанами но Микотоны іздеп, оны тапты. Басында Изанаги но Микото оны көре алмады, себебі көлеңке оның сыртқы келбетін жасырды. Ол оны өзімен бірге қайтуға шақырды. Изанами но Микото Изанаги но Микотоға кеш келгенін айтты. Ол әлде қашан тозақтың тағамын жеп қойған және енді өлілер елімен біртұтас болған. Ол енді тірілерге орала алмайды, бірақ кетуге рұқсат сұрауға тырысады. Бұл жаңалық Изанаги но Микотоны қатты таң қалдырды, бірақ ол оны Йомиде қалдырудан бас тартты. Изанами но Микото ұйықтағанда, ол ұзын шашын байлаған тарағын алып, оны машқыл ретінде жақты. Кенеттен пайда болған жарықтан, ол бір кездегі әдемі әрі сүйкімді Изанами но Микотоның қорқынышты келбетін көрді. Ол енді шіріген денеге айналған, үстінде құрттар мен жиренішті жаратылыстар жүріп жатты. Қатты дауыстай жылап, Изанаги но Микото қорқынышын баса алмай, қаша бастады, тірілерге оралып, өлімге толы әйелінен бас тарту ниетімен. Изанами но Микото оянды, айқайлап, ашуланып, оның соңынан қуа жөнелді. Ол сондай-ақ Якуса но иказучи но ками (Райдзин сияқты демон) және шикоме (жаман әйелдер) жіберіп, Изанаги но Микотоны іздеп, Йомиге қайта әкелуге тырысты. Изанаги но Микото кіреберістен шығып, Йомацухирасаканың (黄泉津平坂; Йомиге кіреберіс болатын үңгір) аузына үлкен тас лақтырып, тірілер мен өлілер әлемі арасындағы және Изанаги мен Изанами арасындағы ажырым жасады. Суға шомылғанда Изанаги сол көзінен Күн құдайы Аматерасуды, оң көзінен Ай құдайы Цукуйомиді, ал мұрнынан Дауыл құдайы Сусанооны дүниеге әкелді.
Танымал мәдениетте
Изанами Smite видео ойынында ойналатын құдай ретінде көрінеді. Ол сонымен қатар Аматерасу және Сусаноомен бірге DKO (Divine Knockout) видео ойынында да пайда болады. Изанами Megami Tensei видео ойындары сериясындағы маңызды, қайта оралатын кейіпкер.