Герман халықтарының христианға өтуі: тарих, себептері, 700ж. Англия мен Францияның христиан болуы, скандинавиялық діннен бас тарту. Рим империясының әсері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Германдық халықтардың христиан дініне өтуі
Conversion of Germanic peoples to Christianity
Германдық халықтар соңғы антик кезең мен ерте орта ғасырларда христиан дініне біртіндеп көшті. 700 жылға қарай Англия мен Франция ресми түрде христиан елдері болып қалыптасты, ал 1100 жылға қарай германдық дін Скандинавияда саяси ықпалын жойды.
The Germanic peoples underwent gradual Christianization in the course of late antiquity and the Early Middle Ages. By AD 700, England and Francia were officially Christian, and by 1100 Germanic paganism had also ceased to have political influence in Scandinavia.
Тарих
Христиан діні сол жерде таралып жатқан кезде германдық халықтар Рим империясына көптеп кіре бастады. Христиандықпен байланысы оларды дінге өтуге ынталандырған фактор болды, сонымен қатар кейде христиандарды қуғынға салуға себепкер болды. Батыс Рим империясының құлауына дейін, ол жерге көшіп келген герман тайпалары (сакстар, франктар және ломбардтар ерекшеліктерімен, төменде қараңыз) христиан дінін қабылдады. Олардың көпшілігі, әсіресе готтар мен вандалдар, Никеялық дінге (яғни Никеялық немесе ортодоксалды) қатысты шіркеудің догматикалық тұрғыдан анықтаған сенімдерінің орнына ариандыққа көшті. Көптеген готтар Рим империясының шегінен тыс жерлерде христиан дінін қабылдады. Басқа тайпалардың көпшілігі империяға қоныстанған кезде христиан дініне өтті, ал франктар мен англосакстардың көпшілігі бірнеше ұрпақтан кейін дінге кірді. Римнің құлауынан кейінгі ғасырларда, батыстағы Рим папасына адал епархиялар мен шығыстағы басқа патриархтарға адал епархиялар арасындағы Шығыс-Батыс айырмашылығы күшейген сайын, германдық халықтардың көпшілігі (Қырым готтары мен басқа да шығыс топтарынан басқа) біртіндеп Батыс католик шіркеуімен тығыз байланысқа түсті, әсіресе Шарльменнің билігі нәтижесінде.
Germanic peoples began entering the Roman Empire in large numbers at the same time that Christianity was spreading there. The connection of Christianity to the Roman Empire was both a factor in encouraging conversion as well as, at times, a motive for persecuting Christians. Until the fall of the Western Roman Empire, the Germanic tribes who had migrated there (with the exceptions of the Saxons, Franks, and Lombards, see below) had converted to Christianity. Many of them, notably the Goths and Vandals, adopted Arianism instead of the Trinitarian (a. k. a. Nicene or orthodox) beliefs that were dogmatically defined by the church in the Nicene Creed. Many Goths converted to Christianity as individuals outside the Roman Empire. Most members of other tribes converted to Christianity when their respective tribes settled within the Empire, and most Franks and Anglo Saxons converted a few generations later. During the centuries following the fall of Rome, as the East–West Schism between the dioceses loyal to the Pope of Rome in the West and those loyal to the other Patriarchs in the East grew, most of the Germanic peoples (excepting the Crimean Goths and a few other eastern groups) would gradually become strongly allied with the Catholic Church in the West, particularly as a result of the reign of Charlemagne.
Шығыс герман халықтары
Шығыс герман халықтарының көпшілігі, мысалы готтар, гепидтер және вандалдар, сондай-ақ Испаниядағы лангобардтар мен суэвилер, Мәсіхтің құдайлығын жоққа шығарған христиандықтың арийлік түріне көшті. Ариандыққа бірінші көшкен герман халқы – Рим империясына 376 жылы кірген вестготтар болды. Бұл православие христиандары мен арийлер, мысалы 341 жылы готтардың миссионерлік епископы болып тағайындалған арий Вулфила сияқты миссионерлердің ұзақ қызметінен кейін болды. Вулфила Киелі кітапты гот тіліне аударды. Бастапқыда гот христиандары 363-372 жылдар аралығында гот патшасы Афанарик тұсында қудалауға ұшырады. Вандалдар 405 жылы империяға кіргеннен кейін дінін өзгерткен секілді. Басқа шығыс герман халықтары үшін вестгот миссионерлері олардың дінін өзгерткенде рөл атқаруы мүмкін, бірақ бұл нақты емес. Әр герман халқының арийлік сенімінде патша бақылауындағы өз шіркеу ұйымы болды, ал діни рәсімдер герман тілінде өткізілді және халық тіліндегі Киелі кітап (вероятно, Вулфиланың аудармасы) қолданылды. Арийлік герман халықтарының барлығы ақырында Никеялық христиандыққа көшті, ол Рим империясының басым дініне айналды. Соңғы көшкендер – Испаниядағы вестготтар, олардың патшасы Рекард 587 жылы дінін өзгертті.
Most of the East Germanic peoples, such as the Goths, Gepids, and Vandals, along with the Langobards and the Suevi in Spain converted to Arian Christianity, a form of Christianity that rejected the divinity of Christ. The first Germanic people to convert to Arianism were the Visigoths, at the latest in 376 when they entered the Roman Empire. This followed a longer period of missionary work by both Orthodox Christians and Arians, such as the Arian Wulfila, who was made missionary bishop of the Goths in 341 and translated the Bible into Gothic. Initially, Gothic Christians had also faced some persecution under the Gothic King Athanaric, from 363 to 372. The Vandals appear to have converted following their entry into the Empire in 405; for other east Germanic peoples it is possible that Visigothic missionaries played a role in their conversion, although this is unclear. Each Germanic people in the Arian faith had their own ecclesiastical organization that was controlled by the king, while the liturgy was performed in the Germanic vernacular and a vernacular bible (probably Wulfila's) was used. The Arian Germanic peoples all eventually converted to Nicene Christianity, which had become the dominant form of Christianity within the Roman Empire; the last to convert were the Visigoths in Spain under their king Reccared in 587.
Франктар мен аламандықтар
Франктар дінге келгенге дейін Германияда римдік миссионерлік қызметтің қандай да бір іздері аз. Франктар, алеманндер және байуариялықтар бағындырған Рим империясының аймақтарында дінге сенушілердің көп бөлігі христиан болған. Кейбір епископтықтар өз қызметін жалғастырғанмен, енді біреулері тасталып, осы аймақтарда христиан дінінің ықпалының азайғанын көрсетті. 496 жылы франк патшасы Хлодвиг I никейлік христиандықты қабылдады. Осыдан бастап франк аймақтарында миссионерлік қызмет басталып, бұрынғы римдік аймақтарда тасталған шіркеу провинциялары қайта құрыла бастады. 595 жылы Папа Григорий I жіберген миссиядан кейін англосакстар біртіндеп дінге көшті. 7-ғасырда ирландия-шотланд миссиясы франк аймақтарында көптеген монастырлардың құрылуына әкелді. Сонымен қатар, франктардың қолдауымен миссионерлік қызмет Рейн арқылы тарады, оған англосаксон миссиясының өкілдері, мысалы, Әулие Бонифаций жетекшілік етті. Бұл түрингтер, алеманндер, бавариялықтар, фриздер және саксон халықтарына әсер етті.
There is little evidence for any Roman missionary activity in Germania prior to the conversion of the Franks. The areas of the Roman Empire conquered by the Franks, Alemanni, and Baiuvarii were mostly Christian already, and while some bishoprics continued to operate, others were abandoned, showing a reduction in the influence of Christianity in these areas. In 496, the Frankish king Clovis I converted to Nicene Christianity. This began a period of missionizing within Frankish territory and the reestablishment of church provinces that had been abandoned within former Roman territory. The Anglo Saxons gradually converted following a mission sent by Pope Gregory the Great in 595. In the 7th century, the Hiberno Scottish mission resulted in the establishment of many monasteries in Frankish territory. At the same time, Frankish supported missionary activity spread across the Rhine, led by figures of the Anglo Saxon mission such as Saint Boniface. This affected peoples such as the Thuringians, Alemanni, Bavarians, Frisians, and Saxons.
Континенттік сакстар
Саксондықтар христиандықты қабылдаудан бас тартты, мүмкін, ішінен тәуелсіздігінен айырылып, франк мемлекетінің құрамына кіру қаупі болғандықтан. 776/777 жылдардағы саксон соғыстарындағы жеңісі нәтижесінде олар Шарльменнің күштеп дінге өтуіне ұшырады: Шарльмен діни түрлендіруді өзінің империясына саяси адалдықпен байланыстырды. Дінген өтуге қарсылық көрсету 782 және 785 жылдар аралығындағы саксондық көтерілістерде, содан кейін 792 жылдан 804 жылға дейін және 844 жылғы Стеллинг көтерілісінде де маңызды рөл атқарған сияқты.
The Saxons rejected Christianization, likely in part because doing so would have involved giving up their independence and becoming part of the Frankish realm. They were eventually forcibly converted by Charlemagne as a result of their conquest in the Saxon Wars in 776/777: Charlemagne thereby combined religious conversion with political loyalty to his empire. Continued resistance to conversion seems to have played a role in Saxon rebellions between 782 and 785, then again from 792 to 804, and during the Stellinga rebellion in (844).
Англия
Аңлосакстар 595 жылы Папа Григорий Ұлы жіберген Григориандық миссиясынан, сондай-ақ солтүстік-батыстан келген Hiberno-шотландтық миссиясынан кейін біртіндеп дін ауыстырды. 597 жылы Папа Григорий I Кентерберидің алғашқы архиепископы Августинмен Англияның оңтүстігіне жіберді. Дін ауыстыру процесі көбінесе әлеуметтік иерархияның жоғарғы қабатынан төменге қарай, әдетте бейбіт түрде жүрді. Жергілікті билеуші дін ауыстыруды қабылдаса, оның поддандылары да формалды түрде христиан болып саналды. Бұл процесс көбінесе толық болмады, мүмкін жаңа діннің мәнін түсінбеуден немесе екі дәстүрдің де жақсы тұстарын қалаудан туды. Мысалы, Шығыс Англияның патшасы Рæдвальд өзінің пұтқа табынушылық ғибадатханасында христиан алтарын орнатқан. Оның Саттон-Худағы жерленген жері христиандық және пұтқа табынушылық ритуалдарының ықпалын анық көрсетеді. Соңғы пұтқа табынушы аңлосаксон патшасы, Уайт аралынан шыққан ют патшасы Арвальд 686 жылы өз мемлекетінде христиан дінін енгізуге қарсы шайқаста қаза тапты. Викингтердің ұзақ жылдарға созылған шабуылдары мен Аңлосаксон Англиясын қоныстандыру кезінде пұтқа табынушылық идеялар мен діни рәсімдер қайта жанданды, негізінен 9-шы ғасырда Данелауда және әсіресе Нортумбрия Корольдігінде. Оның тәуелсіз мемлекет ретінде соңғы билеушісі – Эрик Қанды, викинг, шамасы пұтқа табынушы, 954 жылға дейін билік еткен.
The Anglo Saxons gradually converted following the Gregorian mission sent by Pope Gregory the Great in 595, as well as the Hiberno Scottish mission from the north west. Pope Gregory I sent the first Archbishop of Canterbury, Augustine, to southern England in 597. The process of conversion usually proceeded from the top of the social hierarchy downwards, generally peacefully, with a local ruler choosing to convert, whereupon his subjects then also nominally became Christian. This process was often only partial, perhaps due to confusion as to the nature of the new religion, or for a desire to take the best of both traditions. A famous case of this was king Rædwald of East Anglia, who had a Christian altar erected within his pagan temple. His suspected burial place at Sutton Hoo shows definite influences of both Christian and pagan burial rites. The last pagan Anglo Saxon king, the Jutish king Arwald of the Isle of Wight, was killed in battle in 686 fighting against the imposition of Christianity in his kingdom. During the prolonged period of Viking incursions and settlement of Anglo Saxon England pagan ideas and religious rites made something of a comeback, mainly in the Danelaw during the 9th century and particularly in the Kingdom of Northumbria, whose last king to rule it as an independent state was Eric Bloodaxe, a Viking, probably pagan and ruler until 954 AD.
Скандинавия
Скандинавияны христиандыққа айналдыруға алғашқы рет франк императоры Людовик ІІ табанды түрде кірісті. 831 жылы ол миссионер Ансгарды жаңадан құрылған Гамбург-Бремен архиепископиясының архиепископы етіп тағайындап, Скандинавияға миссияға жіберді, бірақ бұл әрекет көбінесе сәтсіз аяқталды. Отон әулеті тұсында миссионерлік қызмет қайта жанданды. Дания королі Харальд Bluetooth 900 жылдардың соңында христиан дінін қабылдады, бірақ көптеген даниялықтар әлі де пұтқа табынушылықта қалды және кейіннен Ұлы Кнуттың билігі кезінде ағылшынның ықпалымен дінге өтті. Норвегияның христианды қабылдауы негізінен оның корольдерінің еңбегінің нәтижесі болды. Пұтқа табынушы Хакон Сигурдссон сияқты қарсылықтарға қарамастан, Олаф II (1030 жылы қайтыс болды), Англияда дінге кірген ол, христиандықтың кеңінен қабылдануын қамтамасыз етті. Исландияға қоныс аудару кезінде христиандар да болды, бірақ толыққанды дінге өту 1000 жылы өткен Альтинг шешімінен кейін ғана болды. Шведиялықтар – христиан дінін соңғы қабылдаған германдық халық, бірақ геттер бұрын-ақ дінге өтті. Уппсаладағы пұтқа табынушылық ғибадатханасы 1100 жылдардың басына дейін сақталған сияқты.
Attempts to Christianize Scandinavia were first systematically undertaken by Frankish Emperor Louis the Pious. In 831, he made the missionary Ansgar archbishop of the newly created Archdiocese of Hamburg Bremen to undertake a mission to Scandinavia, which, however, mostly failed. Missionary activity resumed under the Ottonian dynasty. The Danish king Harald Bluetooth was baptized in the late 900s, but most Danes appear to have remained pagan and converted later under English influence during the reign of Canute the Great. Norway was converted mostly by the activity of its kings. Despite resistance such as the rule of the pagan Haakon Sigurdsson, Christianization was largely achieved by Olaf II (died 1030), who had converted in England. The settlement of Iceland included some Christians, but full conversion there did not occur until a decision of the Allthing in 1000. The last Germanic people to convert were the Swedes, although the Geats had converted earlier. The pagan Temple at Uppsala seems to have continued to exist into the early 1100s.
Сипаттамалары
Клодвистің крещениесі Еуропаның христиандануының екі маңызды ерекшелігін көрсетеді. Кловид I-нің әйелі Клотильда Халкедондық христиан болған және күйеуінің дінге өтуіне маңызды рөл атқарған. Өзінің крещениесінен бұрын Кловис ұлдарын крещениеге жіберген. Дегенмен, Кловистің христиан дінін қабылдауының шешуші себебі – оның Мәсіхтен рухани жағдайда көмек алғанына сенгені болды. Толбиак шайқасында ол Мәсіхке жеңіс үшін дұға етті. Кловис жеңіске жетті, содан кейін Әулие Ремигийден христиан дінін үйренді. Кловисиң Мәсіхтен көмек сұрауы – германдық көпқұдайлықтың бейімделгіштігін көрсетеді. Германдық көпқұдайлық дәстүрінде «Егер Один көмектеспесе, Мәсіхке бір рет сынап қарауға болады». Ансгардың Биркаға екінші рет келген кезде тағы бір мысал орын алды, ондағы пұтқа табынушы дін қызметкері жергілікті тұрғындардан шетелдік христиан құдайларына табынудан бас тартуды талап етті. Егер оларда жеткіліксіз құдайлар болса, олар қайтыс болған патшаларының бірі Эрикке құдай мәртебесін беруі керек еді. Кловид I-нің крещениесі герман патшасының қасиетті рөлін де көрсетеді. Герман патшасы саяси билеуші ғана емес, сонымен қатар өз халқының ең жоғары діни лауазымын атқарды. Ол құдайдан тараған, діни культтің басшысы және жердің құнарлылығы мен әскери жеңіске жауапты деп есептелді. Осылайша, олардың көшбасшысының дінге өтуі халқына зор әсер етті. Егер ол христиан дінін қабылдауды дұрыс деп тапса, олар үшін де бұл жақсы идея болды. Герман тайпаларының дінге өтуі, жалпы алғанда, «жоғарыдан төменге» (Fletcher 1999:236) қағидасы бойынша жүрді, яғни миссионерлер алдымен германдық дворяндарды дінге өтуге бағытталды, олар кейіннен жаңа сенімін жалпы халыққа таңды. Бұл германдық пұтқа табынушылығындағы патшаның қасиетті мәртебесіне байланысты: патша өз халқының атынан құдаймен байланыс орнатуға міндетті, сондықтан жалпы халық патшаларының басқа да ғибадат ету формаларын таңдауында ешқандай кінә көре алмады (Padberg 1998:29; бірақ Флетчер 1999:238 дінге өту мотивациясын патша мен оның серіктері арасындағы қарым-қатынасты нығайтатын сыйлық-қызмет этикасына адалдықпен байланыстыруға бейім). Осының салдарынан, христиан дінін осы көшпенділер дәуіріндегі әскери басшыларға жеңімпаздардың батырлық діні ретінде ұсыну қажет болды, бұл Рим империясының әскери дәулетін ескере отырып, өте оңай міндет болды. Осылайша, ерте герман христиандығы жергілікті германдық пұтқа табынушылыққа балама ретінде ұсынылды және элементтер біріктірілді, мысалы, Воден мен Мәсіх арасындағы параллельдер. Бұл тенденциялардың көрнекті мысалы – аңглосаксондық «Торнаның арманы» поэмасы, онда Иса германдық жауынгердің батырлық үлгісі ретінде бейнеленеді, ол өлімге тайсалмай, тіпті құштарлықпен қарайды. Крест, Мәсіхтің серіктерінің бірі ретінде сөйлеп, өзінің тағдырын қабылдайды, өйткені ол Жаратушысының өлімін көреді, содан кейін Мәсіхтің өлімі жеңіліс емес, жеңіс екенін түсіндіреді. Бұл германдықтардың өз мырзаларына адал болуының идеалдарымен тікелей сәйкес келеді.
The baptism of Clovis highlights two important characteristics of the Christianization of Europe. Clovis I's wife Clotilde was a Chalcedonian Christian and had an important role in the conversion of her husband. Long before his own baptism, Clovis had allowed his sons to be baptised. However, the decisive reason for Clovis to adopt the Christian faith was the belief that he received spiritual battle aid from Christ. In the Battle of Tolbiac he prayed to Christ for victory. Clovis was victorious, and afterward he had himself instructed in the Christian faith by Saint Remigius. That a pagan like Clovis could ask Christ for help shows the adaptability of Germanic polytheism. In the polytheistic Germanic tradition, "if Odin failed, one absolutely could try it with Christ for once." Another exemplary event happened during Ansgar's second stay in Birka, when a pagan priest demanded from the locals that they not participate in the cult of the foreign Christian God. If they did not have enough gods yet, they should elevate one of their deceased kings, Erik, to be a god. The baptism of Clovis I also highlights the sacral role of the Germanic king. A Germanic king was not only a political ruler, but also held the highest religious office for his people. He was seen as of divine descent, was the leader of the religious cult and was responsible for the fertility of the land and military victory. Accordingly, the conversion of their leader had a strong impact on his people. If he considered it appropriate to adopt the Christian belief, this also was a good idea for them. Conversion of the Germanic tribes in general took place "top to bottom" (Fletcher 1999:236), in the sense that missionaries aimed at converting the Germanic nobility first, who would then impose their new faith on the general population. This is attributable to the sacral position of the king in Germanic paganism: The king is charged with interacting with the divine on behalf of his people, so that the general population saw nothing wrong with their kings choosing alternate modes of worship (Padberg 1998:29; though Fletcher 1999:238 would rather attribute the motivation for conversion to the workings of loyalty for reward ethics that underpinned the relationship between a king and his retinue). Consequently, Christianity had to be made palatable to these Migration Age warlords as a heroic religion of conquerors, a rather straightforward task, considering the military splendour of the Roman Empire. Thus early Germanic Christianity was presented as an alternative to native Germanic paganism and elements were syncretized, for examples parallels between Woden and Christ. A fine illustration of these tendencies is the Anglo Saxon poem Dream of the Rood, where Jesus is cast in the heroic model of a Germanic warrior, who faces his death unflinchingly and even eagerly. The Cross, speaking as if it were a member of Christ's band of retainers, accepts its fate as it watches its Creator die, and then explains that Christ's death was not a defeat but a victory. This is in direct correspondence to the Germanic pagan ideals of fealty to one's lord.