Форт Холл: Сауда бекетінің тарихы

Кіріспе

Бекініс

Форт-Холл – Батыс АҚШ-та 1834 жылы Натаниел Джарвис Уайет салған форт, ол бастапқыда тері саудасы үшін құрылған. Ол қазіргі Айдахо штатының оңтүстік-шығысындағы Баннок округінің аумағында, Жылан өзенінің жағасында орналасқан. Уайет – Массачусетс штатының Бостон қаласынан шыққан өнертапқыш және кәсіпкер. Ол жаңа сауда және балық шаруашылығы компаниясын құру жоспарының аясында қазіргі Орегон штатының Портленд қаласында Форт-Уильям бекетін де салған. 1837 жылы, Ванкувер фортында орналасқан қуатты британдық «Гадсон шығанағы» компаниясымен бәсекелесе алмағандықтан, Уайет екі бекетті де оған сатты. Осы жылдары Ұлыбритания мен АҚШ екеуі де Орегон аймағында қызмет етті. 1846 жылы Канадамен солтүстік шекараны белгілеуге келісімге келгеннен кейін, Форт-Холл АҚШ территориясына қосылды және 1850 жылдарға дейін Орегон жолымен келе жатқан көшпенділер үшін маңызды бекетке айналды. Ол шығыстан 500 миль (805 км) қашықтықта орналасқан, үш батыс көшпенділер жолының ортақ бөлігінің соңында жатқан. Форт-Холлдан кейін Орегон және Калифорния жолдары солтүстік-батыс және оңтүстік-батыс бағыттарында айырылды. Шамамен 270 000 көшпенді батысқа қарай сапарларында Форт-Холлға жеткен. Кейін Форт-Холл қаласы шығысқа қарай 11 миль (18 км) қашықтықта, ал Покателло Портнеф өзенінің оңтүстігіне қарай 30 миль (48 км) қашықтықта дамыды. 1860 жылдары Форт-Холл Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы кеншілер өңірінің қалалары мен лагерьлеріне жүк, пошта және жол ақысын тасымалдаудың маңызды бекеті болды. 1870 жылы осы мақсат үшін Жаңа Форт-Холл салынды, ол солтүстік-батысқа бағытталған пошта, жол ақысы және саяхатшыларды қорғады. Форт-Холл Жылан өзені аңғарындағы ең маңызды сауда бекеті деп есептеледі. Ол 1867 жылғы келісімге сәйкес Форт-Холл үнді резервациясының құрамына кірді. Оның екі орнында да ешқандай ғимарат сақталмаған. Ескі Форт-Холл 1961 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Олар жылқыны көшпелі және маусымдық қозғалыстарында, әсіресе бизон аулауда пайдаланған жазық халықтарының бірі болды. Француз аңшылары мен Канададан келген британдық саудагерлер американдық зерттеушілер келгенге дейін олармен сауда жасаған.

Fort Hall was a fort in the Western United States that was built in 1834 as a fur trading post by Nathaniel Jarvis Wyeth. It was located on the Snake River in the eastern Oregon Country, now part of present day Bannock County in southeastern Idaho. Wyeth was an inventor and businessman from Boston, Massachusetts, who also founded a post at Fort William, in present day Portland, Oregon, as part of a plan for a new trading and fisheries company. In 1837, unable to compete with the powerful British Hudson's Bay Company, based at Fort Vancouver, Wyeth sold both posts to it. Great Britain and the United States both operated in the Oregon Country in these years. After being included in United States territory in 1846 upon settlement of the northern boundary with Canada, Fort Hall developed as an important station for emigrants through the 1850s on the Oregon Trail; it was located at the end of the common 500 mile (805 km) stretch from the East shared by the three far west emigrant trails. Soon after Fort Hall, the Oregon and California Trails diverged in northwesterly and southwesterly directions. An estimated 270,000 emigrants reached Fort Hall on their way west. The town of Fort Hall later developed 11 mile (18 km) to the east, and Pocatello developed about 30 mile (48 km) south on the Portneuf River. In the 1860s, Fort Hall was the key post for the overland stage, mail and freight lines to the towns and camps of the mining frontier in the Pacific Northwest. In 1870 a New Fort Hall was constructed to carry out that function; it was located about 25 miles to the northeast. It protected stagecoach, mail and travelers to the Northwest. Fort Hall is considered the most important trading post in the Snake River Valley. It was included within the Fort Hall Indian Reservation under the treaty of 1867. No building remains at either of its sites. The Old Fort Hall site was designated a National Historic Landmark in 1961, They were among the Plains peoples who had adopted horses to use as part of their nomadic and seasonal movement associated with hunting game, particularly bison. French trappers and British traders from Canada had traded with them long before American explorers arrived.

Орегон өлкесінде

1820-жылдардың соңында Бостон қаласынан Холл Дж. Келли Орегон аймағындағы коммерциялық мүмкіндіктерге қызығушылық танытқан адамдардың бірі болды, кейін тарихшы бұл аймақты "әрекетті капиталды пайдалануға қолайлы алаң" деп сипаттады. Уайет және оның серіктері батысқа қарай шамамен 241 шақырым (150 миль) сапар шегіп, Портнеф өзенінің құйылысынан жақын жердегі Жылан өзеніне жетті. Олар Форт-Холл бекінісінде ағаштан сарайлар салды. Уайет бұл бекініске ірі экспедицияға инвестиция салған Генри Холлдың есімімен атады. 1834 жылдың 31 шілдесінде олар бекіністің айналасына қоршау салып аяқтады; бұл Орегон аймағының сол бөлігіндегі еуропалық американдықтардың жалғыз бекінісі болды. АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы Орегон шекарасы туралы даудың салдарынан аймақ қоныстану мен экономикалық белсенділікке ашық болды, бірақ ешқандай ресми талаптар болған жоқ. Іс жүзінде, Гудзон шығанағы компаниясы аймақтағы саудаға тиімді монополия құрды. Британдық компания Колумбия өзенінің су алабын бақылады. Олар тәуелсіз аңшылар мен тау адамын шеттетуге және негізінен Сент-Луисте ұйымдастырылған ірі американдық тері сауда компанияларының пайдасын айтарлықтай азайтты. Гудзон шығанағы компаниясы мен Джон Джейкоб Астордың Америкалық тері компаниясымен құрған дерлік монополиясы арасында жаңа компаниялар көбінесе алғашқы бес жылдығында банкротқа ұшырады. Көптеген тау адамы ірі компаниялармен келісімшарт бойынша жұмыс істей бастады. Форт-Холл аяқталғаннан кейін Уайет экспедициясының мүшелерімен бірге Колумбия өзеніне қарай сапарлады. Олар Вилламет аңғарындағы методист миссиясын құруға бара жатқан методист миссионері Джейсон Лимен кездесті. Уайет төменгі Колумбияға жеткеннен кейін, Колумбиядағы "көздеген" "тұрақты кездесу орны" ретінде қызмет ету үшін Форт-Уильямды салды. HBC жылдар бойы Жылан аймағында аң аулаумен айналысқан. Форт-Бойзедегі сауда бекетін пайдаланып, Уайеттің компаниясын банкротқа дейін жеткізіп, Форт-Холлды HBC-ге сатты. Тері нарығының өркендеу кезеңі бұрыннан өтіп кеткен еді, себебі терілердің көптеп аулануынан қоршаған орта азайып, еуропалық сұраныс талғамның өзгеруіне байланысты төмендеді. Жұмысшыларды ұстап тұруға күресіп, жеткілікті пайда таба алмағандықтан, 1837 жылдың тамызында Уайет екі бекінісін де Гудзон шығанағы компаниясына (HBC) сатты. Олар Колумбия өзеніндегі Форт-Ванкувердегі штаб-пәтерінен Орегон аймағындағы (олар Колумбия округін немесе Колумбия департаментін деп атады) тері саудасының көп бөлігін бақылады. Британдықтар Орегонда американдық пионерлерді қаламай, Форт-Холлға жаңадан тағайындалған HBC басшылары пионерлерге кедергі келтірді. Олар жаңа қоныс аударушыларға бұрынғы қоныс аударушылардың жоғалған өгіздерімен тастап кеткен арбаларын көрсетті. Олар қалған үй жануарларымен бірге жаяу жүруге мәжбүр болды.

In the late 1820s, Hall J. Kelley of Boston was among men who became interested in commercial possibilities in the Oregon Country, described by a later historian as offering a "field of exploitation for adventurous capital". Wyeth and his party traveled west some 150 mile (241 km) to the Snake near the mouth of the Portneuf. They constructed the wooden storehouses at Fort Hall. Wyeth named the fort after a major expedition investor, Henry Hall. They finished a palisade around the fort on July 31, 1834; it was the only outpost of European Americans in that area of the Oregon Country. Because of the Oregon boundary dispute between the United States and Great Britain, the region was open to settlement and economic activity, but not any formal claims. In practice, the Hudson's Bay Company maintained an effective monopoly on trade in the region. The British company controlled the Columbia River's watershed. It shut out the independent trapper trader mountain men and cut severely into the profit margins of the larger American overland fur trading companiesmostly organized in St. Louis. Between the Hudson's Bay Company and John Jacob Astor's near monopoly of American fur traders with the American Fur Company, new companies regularly failed in their first half decade. Most mountain men had started to work under contract to the big companies. When Fort Hall was completed, Wyeth continued toward the Columbia River with members of his expedition. They encountered the Methodist missionary Jason Lee on his way to start the Methodist Mission in the Willamette Valley. Once Wyeth reached the lower Columbia, he built Fort William to serve as the 'envisioned' "regular rendezvous point" on the Columbia. The HBC had been trapping in the Snake country for years. Using its trading post at Fort Boise, it drove Wyeth's company out of business, and he sold Fort Hall to the HBC. The peak of the fur market had already passed, as furs were becoming scarce due to over trapping and European demand had declined due to changes in taste. Having struggled to keep workers and failed to make enough money, in August 1837, Wyeth sold both his forts to the Hudson's Bay Company (HBC). It controlled most of the fur trade in the Oregon Country (which they called the Columbia District or the Columbia Department) from their headquarters at Fort Vancouver on the Columbia River. As the British did not want American pioneers in Oregon, the HBC managers newly installed at Fort Hall discouraged pioneers. They showed new emigrants the abandoned wagons of earlier emigrants who lost their oxen. They were forced to proceed on foot with any remaining domestic animals.

Орегон жер аударымы

1843 жылы қазіргі Вала-Вала қаласының (Вашингтон штаты) жанында миссионерлік база құрған Маркус Уитман британдықтардың қарсылығына қарамастан, Форт-Холлдан батысқа қарай вагондық керуенді бастап кетті. Оның хабарлары, елдегі «Тағдырға сенушілердің» кеңеюге құштарлық танытуымен бірге шығысқа жеткенде, жыл сайын көбейіп келе жатқан қоныс аударушылардың санының артуына себеп болды. Қоныс аударушылар президенттік саясаттың ықпалымен, демократтардың «Орегон мәселесін» шешу талабымен және АҚШ пен Канада арасындағы қазіргі шекарадан солтүстікке қарай жаңа шекара ұсынуымен күшейді. Сайлау науқанының лозунгілері мен жағымсыз жарияланымдар, демократтардың АҚШ заң шығарушы органына бақылауы, тері нарығына деген сұраныстың күрт төмендеуі және Мексиканың Техас штатын аннексиялауға байланысты соғыс жариялауы дипломатиялық келіссөздерді жеделдетіп, Сенатқа қазіргі шекараны белгілейтін әкімшілік тарапынан ұсынылған келісімді әкелді, ол соғыс кезіндегі конгресс отырысында жылдам қабылданды. Ешкім өз партиясын немесе президентті ұятқа салуға мүдделі емес еді, ал екі жақты географиялық театрларда соғыс жүргізудің мәні болмады. Бұл келісім 1846 жылы батысқа бет бұрған қоныс аударушылардың санының өсуіне ықпал етті, ал Иллинойс және Миссуриде мормондық көші-қон басталған еді. АҚШ әскерлері жолды күзету және патрульдеу үшін тағайындалды. Келесі жылдары, адамдардың батысқа қоныс аударуының артуына байланысты, эмигранттардың вагондық керуендерінің саны күрт өсті. Форт-Холл жүздеген мыңдаған көшпелілер үшін маңызды тоқтау орны болды. Бұл бекініс таушылар мен аймақтың жергілікті халықтары, әсіресе шошон тайпасы үшін маңызды сауда орталығы болып қала берді. 1846 жылы Орегон келісімі Ұлыбритания (Канада) мен АҚШ арасындағы солтүстік-батыс шегараларын белгіледі; Форт-Холл АҚШ-тың және оның аумақтарының құрамына кірді. 1849 жылдан 1850 жылға дейін Форт-Холлдан 5 шақырым жерде АҚШ әскери лагері Лоринг орналасқан. Оның гарнизоны Орегон жолын қорғауға тағайындалды, бірақ лагерь алыс қашықтықтан жабдықтау қиындықтарына байланысты тастап кетілді. Оның орнына армия 1855 жылдан кейін әр жазда Форт-Холлға дейінгі жолды күзету үшін Орегоннан экспедициялар жіберді, өйткені көші-қон жалғасты.

In 1843, Marcus Whitman, a missionary who had established a mission near present day Walla Walla, Washington, led a wagon train westward from Fort Hall, despite discouragement from the British. His reports, when received back east amidst the country wide expansionist mindset of true believers in manifest destiny, started a growing flood of settlers increasing in numbers year by year. The settlers were reinforced by the Presidential politics with Democrats demanding a settlement of the "Oregon Question" and proposing a border far to the north of today's boundary between the United States and Canada. The election year's slogans and bad press, Democratic hawks' control of the U. S. legislatures, the steep decrease in fur market demand, and finally the declaration of war by Mexico over the annexation of their rebel state of Texas all had an accelerating effect greasing the diplomatic wrangling and finally putting an Administration sponsored treaty before the Senate which set the current boundary, where it was quickly adopted under the wartime congressional session. No one saw any reason to embarrass their own parties or President, and fighting two wars in widely different geographic theaters was nonsensical. The treaty triggered an explosion of settlers heading west in 1846, and the Mormon Exodus had already begun in Illinois and Missouri. U. S. Army forces were assigned to send patrols and safeguard the road. In the following years, the number of emigrant wagon trains increased dramatically as the migration of people increased to the West. Fort Hall became a welcome stop along the trail for hundreds of thousands of emigrants. It continued as an important trading post for mountain men and the Native Americans of the region, in particular the Shoshone. In 1846, the Oregon Treaty settled boundaries in the Northwest between Great Britain (Canada) and the United States; Fort Hall was included within the U. S. and its territories. From 1849 to 1850, Cantonment Loring, a U. S. military camp, was located 3 mile (5 km) downriver from Fort Hall. Its garrison was assigned to protect the Oregon Trail, but the camp was abandoned due to long distance supply difficulties. Instead the Army dispatched expeditions from Oregon to guard the trail to Fort Hall during each summer after 1855, as the migrations continued.

Азамат соғысы және одан кейінгі кезең

1861 жылы Азамат соғысы басталғанда, көшпенділер ағыны азайды және армия Форт-Холлды тастап кетті. Ол қысқа мерзімге Ұлттық армияның ерікті сарбаздарымен басылып алынды. 1863 жылы Жылан өзенінің тасқыны Ескі Форт-Холлды қиратты. Форт-Холл 1864 жылы бастапқы Форт-Холлдан солтүстікке қарай Спринг-Крикке қайта салынды. Ескі бекініс жаңа бекініс стансасын салу үшін бөлшектелді. Келесі жылы ол жер тастап келінді. Ерікті әскерлер 1866 жылға дейін Ландер лагеріне көшірілді. Ол бастапқы Форт-Холлдан оңтүстік-шығысқа қарай 5 шақырым жерде, Солткөл және Бойз жолдарының тоғысында орналасқан. 1867 жылы АҚШ Бойз және Бруно Шошондары үшін Форт-Холл үнді резервациясын құрды, ал 1868 жылғы шарт бойынша жергілікті Шошон және Баннок тайпалары да қосылды. Олар еуропалық-американдық қоныс салушылардың өз территорияларына жылдар бойы жасаған басқыншылығынан зардап шекті. Форт-Холл қаласы ескі сауда бекеті мен форттан шамамен 18 шақырым шығысқа қарай дамыды; екеуі де резервация шегінде орналасқан. 1961 жылы ескерткіш белгіленген бастапқы Форт-Холлдың орны Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 1960 жылдары түпнұсқа Форт-Холлдың көшірмесі Покателло қаласында, шамамен 48 шақырым қашықтықта салынды және қазірде қоғамдық мұражай ретінде жұмыс істейді.

Жаңа форт залы

1870 жылы 27 мамырда АҚШ армиясы Линкольн сағасында тағы бір әскери Форт-Холл салды, ол Снейк өзенінен 12 миль (19 км) шығысқа қарай және ескі Форт-Холлдан 25 миль (40 км) солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Капитан Джеймс Эдвард Путнам және солдаттар тобы жаңа нысанды салды. Армия сарбаздары пошта вагондарындағы жолаушыларды, АҚШ поштасын және Солтүстік-Батыс аймағындағы кен өндіруге бара жатқан жұмысшыларды қорғау үшін гарнизонмен орналастырылды. Армия фортты 1883 жылы 11 маусымда тастап кетті. Федералды үкімет жерді және казармаларды Үндістер ісі жөніндегі бюроға (BIA) берді, ол ғимараттарды үнді балаларға арналған интернат мектеп ретінде пайдаланды. Бұл XIX ғасырдың соңындағы американдық үнді балаларын ағылшын тілі мен еуропалық-американдық мәдениетті үйренуге бағытталған интернат мектептер құру қозғалысының бір бөлігі болды. Ғимараттар ақырында резервациядағы Росс Форк Крикке көшірілді.