Кватр-Бра шайқасы: Наполеонның стратегиялық ойыны және коалицияның кешігуі

Кіріспе

1815 жылғы жетінші коалиция соғысы кезіндегі шайқас

Кватр-Брастың шайқасы 1815 жылғы 16 маусымда, екі күннен кейін болған шешуші Ватерлоо шайқасына дейінгі дайындық шайқасы ретінде өтті. Шайқас Кватр-Брас стратегиялық торабының маңында болды және Веллингтон герцогының ағылшын-одақтас әскерлері мен маршал Мишель Ней басқаратын Наполеон Бонапарттың француздық Армэ дю Нордтың сол қанаты арасында өтті. Шайқас Веллингтон үшін тактикалық жеңіс болды (кешкі уақытта ол майданды бақылауда ұстады), бірақ Ней оның Лигниде Наполеон Бонапарттың басшылығымен үлкен француз әскерімен шайқасып жатқан Блюхердің пруссиялықтарына көмекке жетуіне бөгет жасады. Осылайша, бұл француздардың стратегиялық жеңісіне айналды.

Кіріспе

Екі әскермен бетпе-бет келген (Веллингтонның батыстан жетіп келіп жатқаны және фельдмаршал фон Блюхер басқаратын пруссалықтардың шығыстан келуі), Наполеонның жалпы стратегиясы осы күштер бірікпес бұрын, оларды бірінен кейін бірін жеңу болды. Наполеон Коалиция жетекшілерін ескертпей, қазіргі Бельгияға (бірақ сол кезде Нидерландтар Біріккен Корольдігінің бір бөлігі болған) кіруді жоспарлады және олардың әскерлері арасына еніп, бұзуды көздеді. Ол пруссиялық армияны жеңіп, оларды шығысқа қарай шегіндіруді, содан кейін Веллингтонға шабуыл жасап, оның әскерін Ла-Манш жағалауына кері тартуды ниеттенді. Наполеон Веллингтонның ағылшын-одақтас әскері пруссиялықтармен біріксе, олардың күші оның француз әскерінен артық болатынын түсінді. Сондықтан Кватре-Брас жол торабы стратегиялық маңызға ие болды, себебі француздар осы торапты бақыласа, Веллингтонның әскері Нивель-Намур жолымен оңтүстік-шығысқа қарай пруссиялықтарға қарай жылжуына кедері келтіретін еді, онда Наполеон 16 маусымда Линиде фон Блюхермен шайқасуды жоспарлап отырды. Коалиция қолбасшылары барлау мәліметтерін алғанымен, Наполеонның жоспарлары бастапқыда сәтті аяқталды. Веллингтон: "Наполеон мені алдады, әй, Құдай-ау, ол мені жиырма төрт сағатқа алға басып өтті". Веллингтонның науқанның басындағы тапсырмасы - Брюссельді француздардан қорғау болғанымен, ол Наполеон әскерінің қай бағытпен жүретінін білмеді; сондай-ақ Монс арқылы оңтүстік-батысқа қарай флангтық маневр туралы (жалған) хабарлар алды. Веллингтон 15 маусымда сағат 15:00 шамасында Коалиция қолбасшысы Оранж князінен жаушылықтың басталғаны туралы хабар алды. Келесі бірнеше сағат ішінде ол француздардың сол күні таңертең генерал-лейтенант Граф фон Зитен басқаратын пруссиялық Бірінші корпусымен Тюинде (Шарлероя маңында) шайқасқа түскенін білді. Бұл хабарлар Веллингтонды 18:00-де әскерін шоғырландыруға арналған алғашқы бұйрықтарды дайындауға итермеледі. Дегенмен, ол әлі де күшін қайда жинап алатынын нақты білмейді, және түн ортасына дейін, ол Монс маңындағы майданның ашық екенін білгенде ғана, әскеріне пруссиялықтарға қарай қозғалуға бұйрық берді. Бұл тоғыз сағаттық кешігу оның армиясын 16 маусымда Лигни шайқасында фон Блюхерді қолдауға жеткілікті күштермен жылжытуға мүмкіндік бермеді. Веллингтон 16 маусымда бүкіл әскерін Кватре-Брасқа жібермеді, Монс арқылы флангтық маневрді күдіктене берді. Алайда, ағылшын-одақтас Бірінші корпусының (Оранж князінің) штабы Веллингтонның Нивельде және оның айналасында жиналуға арналған бұйрығын елемеуге шешім қабылдады, оның орнына бастамашылықты қабылдап, Кватре-Брасқа жиналды. Наполеонның 16 маусымға арналған бастапқы жоспары дайынсыз қалған Коалиция күштерінің қауіпті алға шоғырлануға тырыспайтынын болжауға негізделген; сондықтан ол фон Блюхерді сезіну және одан қорғану мақсатында алдын ала қарауылды Гемблукске дейін итергісі келді. Бұл операцияға көмек көрсету үшін резерв алдымен пруссиялық әскерлерді кері қайтаруды тапсырған маршал Граушиді күшейту үшін Флеврге қарай қозғалады. Алайда француздар Сомбреффті басып алғаннан кейін Наполеон резервті батысқа қарай жылжытып, маршал Нейге қосылуға жоспарлады, ол сол кезде Кватре-Брас жол торабын қамтамасыз еткен болар еді. Осыған сәйкес маршал Ней, оған III кавалерия корпусы (Келлерман) енді қосылды, Кватре-Браста жиналып, сол жерден солтүстікке қарай авангардты итермелеу керек еді, оны Граушимен байланыстыру үшін Марбеаға байланыс бөлімін жіберді. Одан кейін орта және сол жақ қанаттары бірге Брюссельге қарай түнгі шеру жасайтын. Осылайша Коалиция күштерін күшпен бөліп, олардың әрқайсысын толықтай жою ғана қалды. Наполеон енді Шарлеройдегі қанатты қолбасшыларынан қосымша ақпаратты күтті, онда ол VI корпусты (Лобаудың) жинады, мүмкін болса, оны қарсы шабуылдан құтқару үшін, өйткені ол Брюссельге қарай жүріс үшін ғана қажет болады. 15 маусымда пруссиялық I корпусы Лигниге қарай кері шегінгенде, Коалиция күштері үшін Нейдің Кватре-Брас арқылы алға жылжуы және Коалицияның қарсылығы аз немесе мүлдем болмауы мүмкін болатын қауіп болды. I корпустың Генаппедегі штабында (Кватре-Брастан шамамен бес шақырым қашықтықта) Оранж князі штабының бастығы генерал-майор Жан Виктор де Констан Ребекке қауіпті түсінді және 2-ші голланд дивизиясының қолбасшысы генерал-лейтенант Хендрик Джордж де Перпончер Седльницкийге өзінің 2-ші бригадасын (Саксонияның принсі Бернард Ваймар Эйзенах) Кватре-Брасты басып алуға жіберуді бұйырды. Насаудан келген екі полктан тұратын бұл бригада 15 маусымда сағат 14:00 шамасында келді. Принц Бернард француздардың алғашқы скауттары, Гвардия жеңіл кавалерия дивизиясының (Лефевр-Деснуэттің) уланшылары Кватре-Брасқа жеткенге дейін орналаса алды. Бұл француз уланшылары Фраснесте шайқасты, содан кейін Насаулықтар Кватре-Брасқа жақын орманды алаңға, Бос-де-Боссуға шегінді. "18:30 – кейбір есептерде 17:30" Генерал Лефевр-Деснуэттің жаяу әскерінен қолдау сұрады, бірақ түн жақындағандықтан және оның жаяу әскері Брюссель-Шарлеруа жолы бойына созылғандықтан, Ней бұл сұранысты қабылдамады, оның орнына түнеуге және ертеңгі күні Кватре-Брасқа күшпен шабуыл жасауға шешім қабылдады. 15 маусым күні кешкісін Веллингтонның I корпусын Нивельде шоғырландыруға берген бұйрығына бағынбаған (бұл Кватре-Брасты басып тұрған күштердің позицияны тастап кетуіне әкелер еді), Ребекке 2-ші голланд дивизиясының 1-ші бригадасын (Ван Билландт бригадасын) Принц Бернардтың 2-ші бригадасын күшейтуге бұйрық берді. Веллингтоннан тікелей бұйрықты күшін жою және өз бастамасын қолдану арқылы Ребекке келесі күні Кватре-Браста шайқастың өтуіне жауапты болды, осылайша француздардың екі коалициялық армияны бөліп, оларды жеке-жеке жоюына кедері келтірді. Ней 16 маусым таңында I және II корпустарын жинады және Кватре-Брастағы жауды таныстырды, олардың күшейгенін білді. Бірақ ол түске дейін жол торабын басып алуға қатысты ешқандай маңызды қадамдар жасаған жоқ, оны салыстырмалы түрде оңай жасай алған болар еді. Осы уақытта Грауши Флеврден пруссиялықтардың Намурдан келе жатқанын хабарлады, бірақ Наполеон бұл хабарға көп мән бермеген сияқты. Ол Шарлеройда болды, және сағат 09:00 мен 10:00 арасында Кватре-Браста жау күштері шоғырланғаны туралы қосымша хабар алды. Ол бірден Нейге бұл Веллингтон әскерінің бір бөлігі болуы мүмкін екенін жазды және Ней өзінің алдындағы күшті жоюға шоғырлану керек екенін, барлық хабарларды Флеврге жіберу керектігін қосты. Содан кейін Наполеон маршал Лобаудың күштерін уақытша Шарлеройда қалдырып, Флеврге асықты, сағат 11:00 шамасында жетті.

Facing two armies (Wellington's arriving from the west and the Prussians under Field Marshall von Blücher from the east), Napoleon's overall strategy was to defeat each in turn, before these forces could join. Napoleon intended to cross the border into what is now Belgium (but was then part of the United Kingdom of the Netherlands) without alerting the Coalition leaders and drive a wedge between their forces. He planned to defeat the Prussian army, forcing them to retreat eastward, and then turn to engage Wellington, driving his army back to the Channel coast. Napoleon recognized that, if Wellington's Anglo allied army could join with the Prussians, the combined force would be larger than his French army. The crossroads at Quatre Bras therefore became a strategic position, since if the French held this interchange, they could prevent Wellington's forces from moving south eastward along the Nivelles Namur road towards the Prussians, where Napoleon was planning to engage von Blücher on 16 June at Ligny. Although the Coalition commanders were receiving intelligence, Napoleon's planning was initially successful. Wellington remarked: "Napoleon has humbugged me, by God; he has gained twenty four hours' march on me." While Wellington's instructions at the start of the campaign were to defend Brussels from the French, he was not sure what route Napoleon's army would follow; he also received (false) reports of a flanking maneuver through Mons to the southwest. Wellington first received reports of the outbreak of hostilities at around 15:00 on 15 June from the Prince of Orange, a Coalition commander. Within the next few hours, he received additional news that the French had skirmished early that morning with the Prussian First Corps under Lieutenant General Graf von Zieten at Thuin (near Charleroi). These reports prompted Wellington at 18:00 to draft initial orders to concentrate his army. However, he was still uncertain precisely where to bring his forces together, and it was not until almost midnight, when he learned that the front near Mons was clear, that he ordered his army to move towards the Prussians. This nine hour delay meant it was too late for him to move his army in sufficient strength to provide von Blücher with support on 16 June at the Battle of Ligny. Wellington did not order his entire army to Quatre Bras on 16 June, still suspecting a flanking maneuver through Mons. The headquarters of the Anglo allied First Corps (Prince of Orange's), however, decided to ignore Wellington's order that it should assemble in and around Nivelles, instead opting to take the initiative and converge on Quatre Bras. Napoleon's original plan for 16 June was based on the assumption that the Coalition forces, which had been caught off guard, would not attempt a risky forward concentration; he intended therefore to push an advanced guard as far as Gembloux, for the purpose of feeling for and warding off von Blücher. To assist in this operation, the reserve would move first to Fleurus to reinforce Marshal Grouchy who was tasked with driving back the Prussian troops. However, once the French were in possession of Sombreffe, Napoleon planned to swing the reserve westwards to join with Marshal Ney, who—it was supposed—would have by that time secured the Quatre Bras crossroad. Accordingly Marshal Ney, to whom III Cavalry Corps (Kellermann) was now attached, was to mass at Quatre Bras and push an advance guard northward of that place, sending a connecting division at Marbais to link him with Grouchy. The center and left wing together would then make a night march toward Brussels. The Coalition forces would thus be forcefully separated, and all that remained would be to destroy each in detail. Napoleon now awaited further information from his wing commanders at Charleroi, where he massed the VI Corps (Lobau's), to save it, if possible, from a harassing countermarch, as it appeared likely that it would only be needed for the march to Brussels. On 15 June as the Prussian I Corps withdrew towards Ligny, there was a danger for the Coalition forces that Ney would be able to advance through Quatre Bras and take his objectives with little or no Coalition opposition. At the headquarters of the I Corps at Genappe (about five kilometres (3 miles) from Quatre Bras), Major General Jean Victor de Constant Rebecque, chief of staff to the Prince of Orange, realized the danger and ordered Lieutenant General Hendrik George de Perponcher Sedlnitsky, the commander of the 2nd Dutch Division, to dispatch his 2nd Brigade (Prince Bernhard of Saxe Weimar Eisenach) to occupy Quatre Bras. This brigade, consisting of two regiments from Nassau, arrived at about 14:00 on 15 June. Prince Bernhard was able to deploy prior to the arrival of the first French scouts, lancers of the Guard Light Cavalry Division (Lefebvre Desnouettes) who approached Quatre Bras. These French lancers were engaged at Frasnes, after which the Nassauers retreated to the Bois de Bossu, a thick patch of forest near Quatre Bras. "6:30 p. m. – some accounts say 5:30" General Lefebvre Desnouëtte requested infantry support, but as night was approaching, and his infantry was strung out along Brussels Charleroi road, Ney declined the request, instead deciding to camp for the night and approach Quatre Bras in force the following day. Early on the evening of 15 June, instead of obeying Wellington's order to concentrate the I Corps at Nivelles (which would have meant that the force occupying Quatre Bras would be abandoning the position), Rebecque ordered the 1st Brigade (Van Bylandt's brigade) of the 2nd Dutch Division to reinforce Prince Bernhard's 2nd Brigade. By countermanding a direct order from Wellington and using his own initiative, Rebecque was responsible for the Battle being fought at Quatre Bras on the following day, thereby preventing the French from keeping the two coalition armies apart and destroying each of them in detail. Ney spent the morning of 16 June massing his I and II corps, and reconnoitering the enemy at Quatre Bras, who, he was informed, had been reinforced. But up till noon he took no serious steps to capture the crossroads, which he could have done with relative ease. In the meantime, Grouchy reported from Fleurus that Prussians were coming up from Namur, but Napoleon does not appear to have attached much importance to this report. He was still at Charleroi when, between 09:00 and 10:00, further news reached him that hostile forces had concentrated at Quatre Bras. He at once wrote to Ney saying that these could only be some of Wellington's troops, and that Ney was to concentrate his force and crush what was in front of him, adding that Ney was to send all reports to Fleurus. Then, leaving Marshal Lobau's force provisionally at Charleroi, Napoleon hastened to Fleurus, arriving about 11:00.

Жауынгерлер

Соғыс басталғанда, Армэ дю Норд армиясының сол қанаты, Маршал Мишель Ней басқаратын 18 000 сарбазбен (2 000 атты әскер және 32 зеңбірекпен) Оранж князі Вильгельмнің басқаруымен 8 000 жаяу әскер мен 16 зеңбірекке қарсы тұрды. Голландиялықтар (2-бригаданың Нассау әскерлерімен бірге) Кватр-Брастың тоғысында оңтүстікке сиреп орналасты. Екі сағаттан кейін Уэллингтон келді және одақтас күштердің басқаруын өз қолына алды, сонымен қатар жаңа одақтас әскерлер де келе бастады. Күн барысында жаңадан келген голланд, британ және брауншвейг әскерлері, француз әскерлеріне қарағанда (соның ішінде 24 000 сарбаз) жылдамдап келді.

Шайқас

Кешкі сағат 15 маусымда шайқас басталды, онда Эльба эскадрильясы – бар болғаны 109 сарбаз бен офицерден тұратын шағын поляк ланцерлік бөлім – Фраснес бағытынан одақтас күштерге шабуыл жасауға тырысты. Бұл күштер II/2-ші Нассау полкі мен Бийлевельдтің атты артиллериясынан құралды. Голланд және Нассау қолбасшылары сақтық шараларын алғандықтан, ланцерлерге картечь пен залпы оқтармен тойтарыс берілді, Фраснеске шегінер алдынан бірнеше сарбаз бен аттарын жоғалтты. Патрульдер жіберілді және келесі таңға дейін бекінілді. 16 маусым күні таңғы сағат 5-тен бастап одақтас және француз күштері арасында үздіксіз шайқастар болды, бірақ екі тараптың да ешқайсысы басымдыққа ие бола алмады. Бас күштерінен айырылған бірнеше прус гусары Қызыл ланцерлермен шайқасты, бірақ Бийлевельдтің артиллериясы ланцерлерді қайтадан кері шегіндіргеннен кейін, олар тарап кетті. Нассаудың екі ротасы Фраснеске қарай жылды, бірақ олар француздармен кері итерілді. Таңғы сағат 6-дан кейін, Оранж князі келген соң шайқастар тоқтады. Нағыз шайқас сағат 14:00 шамасында француз шабуылымен басталды. Ней 22 зеңбіректен тұратын батареяны жинап, одақтас күштердің позицияларын бомбалауды бастады. Француз колонналарына шайқасшылар тобырлары жетекшілік етті. Голландтың 2-ші дивизиясының (Седльницкий) алғы шебі оларды мылтықпен қарсы алды, бірақ олардың саны аз болды және Брюссель тас жолының шығысындағылары қарсы шабуылға ұшырап бірден кері шегінді. 2-ші бригаданың (Саксония-Веймар принці Бернхард) Нассау сарбаздары Гранд-Пьерпон фермасына, ал 1-ші бригаданың (Байландт) голланд әскері Гемионкурға шегінді, бірақ одақтастар ағаштарды ұстап тұруға тырысты. Үш жаяу әскер дивизиясы мен атты бригадаға қарсы 2-ші дивизияның жағдайы қиын болды. Сағат 15:00-де 5-ші британдық жаяу әскер дивизиясы (Пиктон) мен 3-ші голланд жеңіл атты бригадасы (Барон ван Мерлен) келді. Веллингтон герцогы Блюхермен кездесуден оралып, басқаруды өз қолына алды. Ол Пиктон дивизиясын одақтастардың сол жақ қанатына орналастырды, ол француздардың шығысқа қарай жылжуын тоқтатты. Жаңадан келген француздың 6-шы дивизиясы (Принц Жером Бонапарт) оқиға орнына жетті. Содан кейін барлық бойға қақтығыс басталды. Пиктон батылдық көрсетіп, позициясын сақтап тұрды, ал француздың 6-шы дивизиясы Гранд-Пьерпонға шабуыл жасады. Нассау сарбаздары ферманы тастап, Боссу орманына шегінді. Олар ағаштар арасында шайқасып, француздың жылжуын тежеді. Гемионкурда голланд әскері француздарға қиындық туғызды. Сол күні Гемионкур фермасын қорғаған 5-ші ұлттық милиция батальоны бастапқы күшінің 62%-ын жоғалтты. Олар 4-ші жеңіл және 100-ші жаяу әскер полктерімен қуылып, голланд сарбаздары 28-ші британдық жаяу әскердің көмекке келгенін көргенде фермадан солтүстікке қарай қайта топтасты. Бірақ бұл полк ферма жоғалды деп ойлап, кері шегінді, ал 5-ші милиция күшейтілетінін ойлап, фермаға тағы шабуыл жасап, француз полктерін ферма төңірегінен ығыстырды, бірақ ферманы басып алуға қол жеткізе алмады. 5-ші полк фермадан оңтүстікке қарай орналасты, онда олардың ханзадасы қосылды. Артиллерияның қолдауымен олар 6-шы "Шассерс а-Шеваль" және бір ланцер полкін кері қайтарды. Голланд әскері ферманы бірнеше рет басып алып, қайта жоғалтты, бірақ соңында оны жоғалтты. 15:00-ге дейін француздар Пьерпон, Гемионкур және Пирамон арасында желі құрды. 15:30-да Оранж князі бастаған голландтың 2-ші жеңіл атты бригадасы (ван Мерлен) француз желісіне шабуыл жасады; олар француз атты әскерімен қарсыласып кері шегінді, бірақ бұл голланд жаяу әскеріне қайта топтасуға уақыт берді. Голланд атты бригадасы достық желіге шегінгенде, шотланд жаяу әскері олардың формасы француз шассерлеріне ұқсас болғандықтан оларға оқ жаудырды. Брансвик герцогының басқаруындағы Брансвик корпусы майданға жетті, бірақ олардың қолбасшысы шабуылға жетекшілік ету кезінде жарақат алып, шабуыл сәтсіз аяқталды. 16:15 Ней Наполеонның бұйрығын (сағат 14:00-де жіберілді) қабылдады, күшті шабуыл жасауға. Ол өзінің II корпусына (Honoré Reille) күшті шабуыл жасауға бұйрық берді. Нейдің сол жағында Жером ханзада одақтастарды Боссу орманынан қуып шықты. Француздың аралас күштері жол айырысына дейін жетті. Британдық 9-шы бригаданың (Пак) 42-ші ("Black Watch", Макара), 44-ші ("East Essex", Хамертон) және 92-ші ("Гордон Хайлендерлер", Джон Камерон) полктері жаяу әскерге қарсы тұрды. Француздың 2-ші атты дивизиясының (Пире) 2-ші бригадасы қарсы шабуыл жасап, 42-ші және 44-ші полктерге ауыр зиян келтірді, содан кейін олар ығыстырылды. 17:00-де Нивельден келген британдық 3-ші дивизияның (Алтен) уақтылы келгені одақтастардың пайдасына сандық тепе-теңдікті қайтаруға көмектесті. Сағат 17:15-те Ней француздардың I корпусы (д'Эрлон), оның тікелей бұйрығысыз немесе білімісіз, Линь шайқасына көмектесу үшін шығысқа жылжып кеткенін естіді. Он бес минуттан кейін, 17:30-да ол Наполеоннан Quatre Bras-ты басып алып, содан кейін Линьде ұсталған Блюхерді жеңу үшін шығысқа бұрылуға қатысты түсініксіз бұйрық алды. Одақтастардың күшін күшейтуге байланысты Ней Quatre Bras-ты басып алып, ұстап тұру үшін I корпустың қолдауы қажет екенін түсінді және д'Эрлонға дереу оралуға бұйрық берді. Веллингтонға қысымды сақтау үшін, д'Эрлонға бұйрық бергеннен кейін, Ней Келлерманға қолдағы бір атты бригадасын Веллингтонның желісін бұзуға жіберді. Келлерманның атты әскері британдық 5-ші бригаданы (Халкетт) – 33-ші ("West Riding", подполковник Уильям Джордж Кит Элфинстон), 69-шы ("South Lincolnshire", Морис) және 73-ші (Харрис) – тізімде ұстап алды. 69-шы полк ауыр зиянға ұшырады, олардың корольдік туы жоғалды (Веллингтоннің тікелей басқаруындағы жалғыз батальон). 33-ші және 73-ші полктер Боссу орманына қашып құтылып, тез қайта топтасты. Атты әскерлер жол айырысына жетті, бірақ жақын қашықтықтағы артиллерия мен мылтық оқтарымен кері қайтарылды. Британдық 1-ші жаяу әскер дивизиясының (Гвардия дивизиясы, Кук) келгені Веллингтонға қарсы шабуыл жасауға жеткілікті күш берді, ал Жером, шайқасшылары енді Quatre Bras-тың батысында болғандықтан, кері шегінуге мәжбүр болды және Боссу орманын британ гвардиясына қайтарды. Гвардия және басқа одақтас бөлімдер ормандан шыққанда, француз жаяу әскерінен ауыр оқ жаудырылып, 2-ші атты дивизиясының (Пире) 6-шы ланцер полкі (және мүмкін 1-ші шассерлер) шабуыл жасады; гвардия тізімде ұсталды және қайта орманда шегінуге мәжбүр болды. Бұл атты шабуыл және Боссу орманын басып алу британ гвардиясының көптеген сарбаздарының қаза болуына әкелді. Одақтас жеңіл роталары мен француз вольтижерлері мен атты әскер экраны арасында шайқас болды, бірақ шайқас аяқталды. Сағат 21:00-ге дейін, шайқас тоқтағанда, француздар барлық басып алған аумақтарынан бас тартуға мәжбүр болды.

Fighting started late in the afternoon on 15 June, when the Elba squadron, a small Polish lancer unit consisting of only 109 men and officers, tried to attack the allied forces from the direction of Frasnes. These forces consisted of the II/2nd Nassau regiment and Bijlevelds horse artillery. The Dutch and Nassau commanders had taken precautions, however, and the Lancers were greeted by canister and volley fire, losing some men and horses before retiring to Frasnes. Patrols were sent out and the positions were kept until the next morning. From 5 AM on 16 June there were continuous skirmishes between Allied and French forces, in which neither side managed to get an advantage. Some Prussian hussars, cut off from their main body, skirmished with the Red Lancers, but they disengaged after Bijleveld's artillery once again drove the lancers back. Two companies of Nassau infantry advanced towards Frasnes, but this time the French pushed them back. Some time after 6 a. m., after the Prince of Orange arrived, the skirmishes stopped. The real battle began with the French attack around 14:00 hours. Ney massed a battery of 22 guns and started bombarding the Coalition positions. Swarms of skirmishers preceded the French columns as they attacked. The Dutch picket line of the 2nd Division (Sedlnitsky) greeted them with musket volleys, but it was outnumbered and those east of the Brussels highway were at once forced back by the mass of men moved against them. The Nassauers of 2nd Brigade (Prince Bernhard of Saxe Weimar) retreated to Grand Pierrepont farm and Dutch troops of the 1st Brigade (Bylandt) to Gemioncourt, but the allies managed, however, to hold the wood. Facing three infantry divisions and a cavalry brigade, the situation became desperate for the 2nd Division. At around 15:00 the 5th British Infantry Division (Picton) and the 3rd Dutch Light Cavalry Brigade (Baron van Merlen) arrived. The Duke of Wellington came back from his meeting with Blücher and took command. He deployed Picton's Division on the allied left flank where it stopped the French advance to the east of the road. The fresh French 6th Division (Prince Jérôme Bonaparte) arrived on the scene. A fierce fight now broke out all along the line. Picton, showing a dauntless front, maintained his position, while the French 6th Division were sent against Grand Pierrepont. The Nassauers were forced to abandon the farm and were driven into the Bossu wood. There they fought from tree to tree, slowing the French advance. At Gemioncourt the Dutch troops were a thorn in the side of the French. The defending battalion of Gemincourt Farm, the 5th National Militia, lost 62% of its original strength that day. It was driven out by the 4th light and 100th Line regiments, but regrouped north of the farm when the Dutchmen saw the 28th British Foot come to their aid. But this regiment thought the farmhouse was lost and retreated, while the 5th Militia, thinking they were going to get reinforced, charged the Farmhouse again and drove the French regiments from the surroundings of the farm, but were unable to take the farm itself. The 5th managed to take up position south of the farm, where their Prince joined them. With artillery support, they repulsed the 6th Chasseurs Au Cheval and a lancer regiment. The Dutch lost and retook the farm another time, but eventually lost it. By 15:00, the French formed a line between Pierrepont through Gemioncourt to Piraumont. At 15:30 the Dutch 2nd Light Cavalry Brigade (van Merlen), led by the Prince of Orange, charged the French line; although they were met by French cavalry and were thrown back, this gave the battered Dutch infantry time to regroup. When the Dutch cavalry brigade disengaged and retired to friendly lines they were shot at by Scottish infantry because their uniforms looked like the French uniforms of the chasseurs à cheval. The Brunswick Corps, under the Duke of Brunswick, now reached the field, but their commander received a mortal wound while leading a charge and the attack failed. At 16:15 Ney received Napoleon's order (despatched at 14:00), to attack vigorously. He sent an order to his II Corps (Honoré Reille) to attack with more force. On Ney's left, Prince Jérôme drove the allies out of the Bossu Wood. French mixed forces advanced almost all the way to the crossroads. Regiments of the British 9th Brigade (Pack) – 42nd ("Black Watch", Macara), 44th ("East Essex", Hamerton) and 92nd ("Gordon Highlanders", John Cameron) – held up against the infantry. French of the 2nd Brigade of the 2nd Cavalry Division (Piré) counter attacked and severely mauled the 42nd and 44th before they were driven off. At 17:00 the timely arrival of the British 3rd Division (Alten), coming in from Nivelles, tipped the numerical balance back in favour of the allies. At quarter past the hour Ney heard that the French I Corps (d'Erlon), without his direct order or knowledge, had moved eastwards to assist in the battle of Ligny. Fifteen minutes later at 17:30 he received an unclear order from Napoleon to seize Quatre Bras and then turn eastwards to crush Blücher, who was caught at Ligny. Due to the arrival of allied reinforcements, Ney realized that he could capture and hold Quatre Bras only with the support of the I Corps and he sent imperative orders to d'Erlon to return at once. To keep the pressure on Wellington, immediately after sending for d'Erlon, Ney ordered Kellermann to lead his one available cuirassier brigade and break through Wellington's line. Kellermann's cuirassiers caught the British 5th Brigade (Halkett) – 33rd ("West Riding", Lieutenant Colonel William George Keith Elphinstone) 69th ("South Lincolnshire", Morice) and the 73rd (Harris) – in line formation. The 69th were badly mauled, losing their King's colour (the only battalion under Wellington's direct command to do so); the 33rd and the 73rd were saved from a similar fate by running for the safety of Bossu Wood where they rallied quickly. The cuirassiers reached the crossroads but were driven back by close range artillery and musket fire. The arrival of the British 1st Infantry Division (Guards Division, Cooke) gave Wellington sufficient strength to counter attack and Jérôme, whose skirmishers were now west of Quatre Bras, was forced to retreat and give up possession of Bossu wood to the British Guards. When the Guards and other allied units emerged from the wood, they were met with heavy fire from French infantry and an attack by 6th Lancer Regiment (and possibly the 1st Chasseurs) of the 2nd Cavalry Division (Piré); the Guards were caught in line and forced to flee back into the wood. This cavalry attack and taking the Bossu wood caused high casualties among the British Guards. There was some further skirmishing between allied light companies and the French voltigeurs and cavalry screen, but the battle was over. By 21:00, when the fighting stopped, the French had been forced to give up all of their territorial gains.

Салдары

Бұл шайқаста Ней 4000 әскерін, ал Веллингтон 4800 әскерін жоғалтты. Одақтастар жеңіске жеткенімен, француздар Линь шайқасында пруссиялықтарға көмекке баруларына кедергі келтірді. Веллингтонның ағылшын-одақтас әскері пруссиялықтардың жеңілгенін білген соң, пруссиялықтардан алшақтаған Брюссель жолымен солтүстікке қарай шегінуге мәжбүр болды, ал пруссиялықтар Ваврге қарай солтүстік-шығысқа шегінді. Д’Эрлонның I корпусы Линь немесе Кватре-Брас шайқасына қатысса, не болар еді деген мәселе көп талқыланды. Ол қатыспағандықтан, Наполеон күштерінің көп бөлігімен Веллингтонды қуалай берді және екі күннен кейін Ватерлооде кездестірді. Кватре-Брас шайқасындағы одақтастардың жеңісі Нейге осы стратегиялық торапты бақылауға мүмкіндік бермеді. Бұл француздардың шабуылын баяулатты, соның арқасында Веллингтон Ватерлоо шайқасы алаңында орналасуға мүмкіндік алды, әйтпесе бұл мүмкін болмас еді және, кейбіреулердің пікірінше, одақтастардың жеңілісіне әкелген болар еді. Ватерлоо науқанынан кейін Голландия королі Вильгельм I Веллингтонға Ватерлоо герцогі атағын берді. Атақпен бірге Кватре-Брас шайқасы алаңының үлкен бөлігін қамтитын жерлер де берілді. Жер иелері ретінде герцог және оның ұрпақтары Боссу орманның көп бөлігін ағаш үшін кесті.