Кіріспе

Американдық сәулетші

О'Нил Форд (3 желтоқсан 1905 – 20 шілде 1982) – Техаста 20 ғасырдың ортасындағы американдық сәулетші және Американың оңтүстік-батысындағы маңызды сәулетшілердің бірі. Ол елдегі ең нашар танымал, бірақ ең талантты сәулетшілердің қатарында саналады, ал оның жобалары еуропалық модернизмді ерте Техас архитектурасының ерекшеліктерімен үйлестірген. 1974 жылы Ұлттық өнер кеңесі оны Ұлттық тарихи маңызы бар орын деп жариялады, бұл атаққа жеке тұлға ретінде тек ол ғана ие болған.

Өмірбаян

О'Нил Форд 1905 жылы Техас штатының Грейсон округіне қарасты Пинк Хилл қаласында дүниеге келген. 1917 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін отбасы Дентон қаласына көшіп келді. Ол Солтүстік Техас мемлекеттік мұғалімдер колледжіне (Солтүстік Техас университеті) екі жылға түсті, бірақ қаржылық қиындықтар оны ресми білім алудан бас тартуға мәжбүр етті. Оның орнына, ол Скрантон қаласындағы (Пенсильвания штаты) Халықаралық хат алмасу мектептерінен пошта арқылы архитектура саласындағы сертификат алды. 1926 жылы ол аймақтық сәулетшілермен ұзақ серіктестікке кірісіп, алғаш рет сәулетші Дэвид Р. Уильямстың жетекшілігінде тәлім алды. Олар бірлесіп Техастың солтүстік-орталық аймағында жергілікті кірпіштен, ағаштан және тастан салынған бірнеше әдемі үйлерді жобалады. 1934 жылы ол жеке практика ашып, 1936 жылдан бастап Техас штатында әртүрлі серіктестермен жұмыс істеді. Фордқа ағылшын өнер және қолөнер қозғалысының ықпалы зор болды, олар сәулет және бейнелеу өнерін біріктіруге ұмтылды. Ол Техас сәулетінің тамыры терең және әдемі екенін көрсетіп, оны жаңа бағытқа бұрды. Оның сапалы салынған құрылыстары кірпіш, шыны және ағаштан тұрды және олардың орналасқан жерімен тығыз байланысты болды. Ол өзінің ағасы Линнге, шебер кесуші және мүсіншіге, арнайы есіктер, торлар және жалюзилер жасауды тапсырды. 1960 жылы Форд Америка Сәулетшілер институтының құрметті мүшесі болып сайланды. Президент Линдон Б. Джонсон оны Ұлттық өнер кеңесіне тағайындады, ал 1974 жылы Фордтың өзі кеңес тарапынан Ұлттық тарихи ескерткіш атағын алды (осы атаққа ие болған жалғыз жеке тұлға). 1967 жылы ол Ұлттық дизайн академиясына қатарлас академик ретінде сайланды. О'Нил Форд 1982 жылы 76 жасында Сан-Антонио қаласында қайтыс болды. Оның қосылу рәсімі Тринити университетінің кампусында, оның өзі жобалаған Маргарита Б. Паркер шіркеуінде өтті. 2001 жылы оның суреттерін жесірі Ванда Грэм Форд Остин қаласындағы Техас университетінің Александр архитектуралық мұражайына сыйға берді. Сыйлыққа 5 540 түпнұсқа архитектуралық сурет, 5 484 баспа, 40 презентациялық сурет, 39 эскиз және 63 фотоматериал кірді.

Маңызды жұмыс

Форд Дентон қаласындағы бірнеше ғимараттарды жобалады, олардың ішінде Ормандағы кішкентай шіркеу, Эмили Фаулер қоғамдық кітапханасының жөндеу жұмыстары, Дентон азаматтық орталығы, Дентон қалалық әкімдігі және Сельвин мектебінің бірнеше ғимараттары бар. Оның жобалары Дентон қаласының бейнесін қалыптастырғандықтан, 2009 жылы Эмили Фаулер кітапханасында Фордты құрметтейтін Техас тарихи белгісі орнатылды. Фордтың Далластағы басқа жұмыстарының ішінде Техас штатының Ирвинг қаласындағы Далас университетінің көп бөлігі бар. Ол Бранифф ескерткіш мұнарасын, Бранифф дипломдық орталығын, Горман лекциялық орталығын, өнер ауылының бөліктерін, Хаггар университетінің орталығын және Хаггерти ғылым ғимаратын жобалады. Форд 1976 жылы университеттің құрметті докторлық дәрежесін алды. Фордтың көптеген жұмыстары оның өмірінің көп бөлігін өткізген Сан-Антонио қаласында орналасқан. Олардың ішінде Ла Виллитаның, Сент-Мэри Холл кампусының, Техас университетінің Сан-Антониодағы негізгі кампусының және Америка мұнарасының жөндеу жұмыстары бар. Сан-Антониода орналасқан Тринити университетінің кампусында 26 О'Нил Форд жобалаған ғимарат бар, олардың ерекше "Бриджпорт қызғылт" кірпіштері мен инновациялық лифт плитасы құрылыс процесі оның танымал сәулет стилін көрсетеді. 2018 жылдың маусым айында Тринити университетінің кампусы О'Нил Фордтың сәулет мұрасын көрсету үшін Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Сент-Мэри Холл кампусын салғанда О'Нил Форд сыртқы ортамен сабақ бөлмесін біріктіретін оқу ортасын жасауға тырысты. Сент-Мэри Холлда сыртта жүрмей сабаққа баруға болмайды. Басқа маңызды жұмыстарға Хедрик үйі (Хедрик отбасының резиденциясы, Льюисвилл қаласына тиесілі, қазір қаланың меншігінде), Скидмор колледжіндегі ғимараттар және әлемнің әртүрлі жерлерінде Техас Инструменттері үшін салынған бірнеше нысандар кіреді. Өлімінен аз уақыт бұрын ол Техас таулы аймағындағы Керрвилл қаласындағы Батыс өнері мұражайының ғимаратын жобалауды аяқтады. Сан-Антониодағы "Форд, Пауэлл және Карсон" архитектура фирмасы оның есімін сақтап келеді.