Кіріспе

Қордың меншігіне негізделген топтарды бақылау қабілеті. Ақшаның күші – бұл бір топтың қаржыландыруды тоқтату немесе қаражатты пайдалану шарттарын қою арқылы екінші топтың әрекеттерін бақылау мүмкіндігі. Ақшаның күші жақсы мақсатта (мысалы, белгілі бір көрсеткіштерге жеткен бағдарламаларға қосымша қаржы беру) немесе жаман мақсатта (мысалы, бөлім немесе бағдарламаның қаржыландыруын тоқтатып, оны тиімді түрде тарату) қолданылуы мүмкін. Ақшаның күші көбінесе тікелей атқару билігі жоқ, бірақ бюджет және салық салуды бақылайтын үкімет ішіндегі күштер тарапынан пайдаланылады.

Канада

Колониялық Канадада 1840 жылдары "жауапты үкімет" үшін күрес сайланған парламенттер мен тағайындалған губернаторлардың қаржыны басқару құқығына ие болу мәселесіне байланысты болды, бұл Ұлыбританиядағы Парламент пен монархия арасындағы ертерек күреске ұқсас еді. Конфедерациядан кейін "қаржылық билік" термині ерекше мағынаға ие болды. Қазіргі кезде ол негізінен провинциялармен салыстырғанда федералды үкіметтің салық жинау мүмкіндігіне және федералды үкіметтің провинциялық үкіметтерді трансферттік төлемдер алмасу шартымен белгілі бір саясатты қабылдауға мәжбүрлеу қабілетіне сілтеме жасайды. Ең әйгілі мысалы – Канаданың денсаулық сақтау заңы, онда провинциялар денсаулық сақтау трансферттерін алу үшін (мұндай трансферттердің ішіндегі ең ірісі) орындауы тиіс талаптар белгіленген. Бұл жүйеге қарсылар оны "фискалдық теңгерімсіздік" деп атайды, ал басқалары Канададағы әлеуметтік бағдарламалар үшін ең төменгі стандарттарды белгілеуде федералды үкіметтің рөлін қорғайды.

Ұлыбритания

Қазіргі заманғы түсінік бойынша "ақша қоржынының" алғашқы мысалдары ағылшын Парламентінде пайда болды, ол салықтарды бекітуге ерекше құқық алып, осылайша елдің қаржы ағынын бақылай алды. Осы құқық арқылы Парламент патшаның атқару билігін бірте-бірте әлсіретті; король Карл II Парламенттің қосымша салықтарды бекітуден бас тартуы және шетелдік елдерден қарыз алу мүмкіншілігінің болмауы себепті түрлі соғыс әрекеттеріндегі өкілеттіктерімен шектелді, бұл оны әлдеқайда әлсіз етті. Соңғы жылдары, децентрализация нәтижесінде, Шотландия Парламентіне, Уэльс Парламентіне және Солтүстік Ирландия Ассамблеясына берілетін қаражат Барнетт формуласы арқылы анықталады. Бұл формула Англиядағы осы мәселелерге жұмсалатын қаражатқа пропорционалды түрде децентрализацияланған парламенттердің децентрализацияланған мәселелерге арналған жалпы бюджетін анықтайды. Осының салдарынан, децентрализацияланған мәселелерді қаржыландыру жауапкершілігі децентрализацияланған органдарда болғанымен, олар Ұлыбритания Парламенті Англия үшін қабылдаған саясатқа ұқсас құнға ие саясатты қабылдауы керек және мұндай саясаттың ұзақ мерзімді қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін осы пропорционалдылықты сақтауы тиіс.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-тың федералды үкіметінде қаржылық билік Конституцияның I бабының 9-тарауының 7-тармағында (Ассигнование туралы ереже) және I бабының 8-тарауының 1-тармағында (Салық салу және шығыстар туралы ереже) белгіленгендей, Конгресске жүктелген. Қаржылық билік АҚШ Конгресі мен АҚШ Президентінің қарым-қатынасында маңызды рөл атқарады және Конгресс атқарушы билікті шектеудің негізгі тарихи құралы болып табылады. Ең айқын мысал – 1974 жылғы Сыртқы көмек туралы заң, ол Оңтүстік Вьетнам үкіметіне әскери қаржыландыруды тоқтатып, Вьетнам соғысын аяқтады. Жақындағы мысал – Конгресс Рональд Рейганға әскери қаржыландыруды шектеуі, нәтижесінде Ливаннан АҚШ теңіз жаяу әскерлері шығарылды. Әскери істерде қаржылық билік 1980-ші жылдардағы Иран-Контрас дағдарысы кезінде бұрмаланды. Конгресс Никарагуадағы контраларға қосымша көмек беруден бас тартты. Рейган әкімшілігінің мүшелері Конгресске бағынуға дайын болмағандықтан, жеке қайырымдалықтар іздеді, күрделі корпоративтік схемалар құрды және Конгресс бақылай алмайтын қаржыны алу үшін Иранмен заңсыз қару-жарақ саудасын жасады. Соңғы кезде бюджеттік шектеулер мен қаржылық билікті пайдалану Ирак соғысына қарсы Конгресс оппозициясы туралы пікірталасқа даулы бөлік болды. 2007 жылдың 23 наурызында АҚШ Өкілдер палатасы Ирактағы американдық әскери күштердің болу мерзімін белгілейтін қосымша соғыс бюджетін қабылдады, бірақ заң қабылданбады. Қаржылық билік АҚШ штаттарын заңдар қабылдауға мәжбүрлеу үшін де қолданылды, егер Конгресс оны федералдық мәселе деп қарастыруға ниеттенбесе немесе конституциялық құқығы болмаса. Бұған ең танымал мысал – ішу жасы. Конгресс 21 жасқа толмаған штаттарға федералдық қаражаттың 10% бөлігін беруден бас тарту туралы заң қабылдады. Бұл заң АҚШ Жоғарғы Сотында «Оңтүстік Дакота – Доль» ісі бойынша қолдау тапты. Конгресс ішу жасын тікелей өзгертуге құқылы болмады, өйткені 21-ші түзету (АҚШ-та тыйым салуды жойған) алкогольді бақылауды штаттарға берді. 2009 жылы Конгресс жүргізу кезінде мәтін жазу туралы ұқсас заң жобасын қарастырды. Бұл билік «Қолжетімді денсаулық сақтау туралы» заңға қатысты істе біршама шектелді, онда Жоғарғы Сот 2012 жылдың маусымында штаттардың медициналық көмек бағдарламаларын кеңейтуден бас тарту жағдайында барлық қолданыстағы медициналық көмек қаражатын тоқтату «шамадан тыс мәжбүрлеу» екенін шешті, тіпті федералды үкімет алғашқы жылдары штаттардың кеңейту шығындарының барлық құнын, ал кейіннен 90% өтесе де. Қандай пайыздық үлес қабылданатыны белгісіз қалды.

Басқа қолданыстар

АҚШ Палатасы немесе Сенатында заң шығару комитетінің төрағасы сенаторға, делегатқа немесе өкілге қаржыландырудан бас тартуы мүмкін, сондай-ақ олар ұсынған қаражатқа немесе түзетуге дауыс беруден жалтаруы мүмкін, себебі олар төраға қолдау көрсетуін қалаған заң жобасын қолдамады (қарсы шара ретіндегі жазалау). Мұндай жағдай көбінесе "шошқаның баррелі" деп аталатын, арнайы мүдделерге бағытталған шығындарға қатысты болғанымен, сайлау округінің немесе жалпы халықтың нақты қажеттіліктеріне арналған қаржыландыруды да тоқтатуы мүмкін. Колледж немесе университет әкімшілігі немесе студенттік үкімет студенттік газетке немесе радиостанцияға бұрынғыдан беріліп келген қаржыландырудың бір бөлігін немесе тіпті толығымен тоқтатуы мүмкін, егер олар әкімшілікті сынаған редакциялық мақала, жаңалық немесе хабар таратыпты деп саналса. Бұл цензураның бір түрі болып табылады.