Кіріспе

Ежелгі скандинавиялық батырлық өлең, готтар мен ғұндардың шайқасы туралы. Hlöðskviða (сондай-ақ Hlǫðskviða және Hlǫðsqviða), ағылшын тілінде "Готтар мен ғұндардың шайқасы" деп, ал кейде неміс тілінде Hunnenschlachtlied деп аталады, бұл Hervarar saga ok Heiðreks-те кездесетін ежелгі норвегиялық батырлық өлең. Оны белгілі тарихпен сәйкес келтіруге көптеген әрекеттер жасалды, бірақ бұл эпикалық өлең, тарихты кеңейтіп, көп жағдайда ойдан шығарылған; сол кезден сақталған, 750-850 жылдар аралығындағы ежелгі норвег тіліндегі жер атаулары – расталатын тарихи ақпараттың бір бөлігі, бірақ ол, мүмкін, кейінірек Вестергётландта жинақталған. Көптеген ғалымдар оқиғаны біздің заманымыздың 4-ші және 5-ші ғасырларында болған деп санайды, шайқас Орталық Еуропаның Карпат таулары маңында немесе Еуропалық Ресейдің шығысында өткен.

Мәтіндер, тарихилығы және талдау

Саганың екі негізгі көзі бар: "H", Хаксбоктан (A. M. 544) 14 ғасырдың басындағы жазба; және "R", 15 ғасырлық пергамент (MS 2845). Саганың соңғы бөліктері, оның ішінде Хлёдсквида, "H"-да жоқ, ал "R"-де тоқыратылған. Мәтіннің қалған бөлігі осы еңбектердің жақсы сақталған 17 ғасырлық қағаз түріндегі көшірмелерінде табылады. Поэманың өзі бастапқыда сагадан бөлек, дербес туынды болған деп есептеледі. Оның бірнеше ұқсас нұсқалары бар, олардың ішінде ағылшын тіліндегі "Widsith", сондай-ақ "Orvar Odd's Saga" және "Gesta Danorum". "Готтар мен гунндар шайқасының" тарихилығы, оның ішінде адамдардың, орындардың және оқиғалардың анықталуы 19 ғасырдан бері ғалымдардың зерттеу нысаны болып келеді, бірақ нақты жауап жоқ. Оқиғаның өтуі мүмкін деген жерлерге Карпат таулары маңындағы бірнеше аймақ кіреді. Нақты шайқас Флавий Этий мен Теодорих I басқарған вестготтар, және Аттила басқарған гунндар арасындағы Каталаун жазықтары шайқасы (451 ж.) деп саналады; немесе гот патшасы Острогота мен гепид патшасы Фастида арасындағы шайқас; немесе лангобардтар мен вульгарлар (болгарлар) арасындағы шайқас, онда лангобард патшасы Агельмунд (Агельмунд) қаза тапты; немесе Аттиладан кейінгі (453 ж. ө.) гепидтер мен гунндар арасындағы қақтығыс, мүмкін гепид Ардарихтың билік кезеңінде; тағы бір түсіндіру бойынша готтар – Қырым готтары. Шайқас б.з. 386 жылы Дунай өзенінде Одофей басқарған халықтардың қырылуымен де байланыстырылған. Сагадағы оқиға мен Недао шайқасы арасындағы ұқсастықтар да байқалады. Өлеңдегі тұлғаларды тарихи тұлғалармен анықтау да оңай емес. Сонымен қатар, "Готтар мен гунндар шайқасының" кез келген тарихи мерзімі (тарихи оқиғаларға қатысты нақты анықтамасы қандай болса да) сагада тіркелген оқиғалардан бірнеше ғасыр бұрын жатыр.

Мәтін

Поэма 29 жеке строфа немесе строфалардың бөліктері түрінде сақталған, олардың көпшілігі тікелей баяндау емес, сөйлеу болып табылады. Саганың көп бөлігі қазір проза түрінде, бірақ түпнұсқасы өлеңмен жазылған деп саналады, прозадағы мәтіндік деректер де оны куәландырады. Кристофер Толкин бұл поэманың бастапқыда сагадан тыс, дербес толыққанды әңгіме болған деп болжайды. Кейбір зақымдалған тармақтар әртүрлі редакторлармен әртүрлі жазылған, ал мәтін әртүрлі уақытта жазылған немесе түзетілген бөліктердің белгілерін көрсетеді – оның ішінде ерте эддалық өлеңдердегідей, мысалы Атлаквида немесе Хамдизмаль сияқты көркем тармақтар бар, ал кейбір жолдар одан да қарапайым. Көптеген басылымдар строфаларды нөмірлейді, бірақ нөмірлеу поэманың емес, саганың алғашқы поэтикалық строфасынан басталуы мүмкін.