Артур Дэвид Уэли: Британдық шығыстанушы және синолог
Arthur Waley
Ағылшын шығыстанушысы Артур Дэвид Уэлей: Қытай және жапон поэзиясын аударған үшін танымал. «Жүз жетпіс қытай өлеңі», «Гэндзи әңгімесі» сияқты туындылары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Британдық шығыстанушы және синолог (1889–1966 жж.)
British orientalist and sinologist (1889–1966)
Артур Дэвид Уэйли (туған Артур Дэвид Шлосс, 19 тамыз 1889 ж. – 27 маусым 1966 ж.) – ағылшын шығыстанушысы және синологы, қытай және жапон поэзиясын аударғаны үшін зор даңққа ие болды. Оның марапаттарының ішінде 1952 жылы Британ империясы орденінің командирі болып тағайындалуы, 1953 жылы поэзия саласындағы патшайымның алтын медалін алуы және 1956 жылы Құрмет серіктері орденінің мүшесі болып тағайындалуы бар. Уэйли жоғары білімді болғанымен, академиялық қызметтен қашып, көбінесе жалпы оқырман қауымына арналған еңбектер жазды. Ол белгілі бір мамандыққа бағынбастан, классикалық әдебиеттің кең және жеке таңдаулы аудармаларын жасады. 1910-шы жылдардан бастап, 1966 жылы қайтыс болғанға дейін үздіксіз жұмыс істеп, оның аудармалары поэзиядан басталды, мысалы, «Жүз жетпіс қытай өлеңі» (1918) және «Жапон поэзиясы: Ута» (1919), содан кейін «Гендзи ертегісі» (1925–26) сияқты романдардың да кең ауқымы аударылды, бұл 11-ші ғасырдағы жапондық туынды, сондай-ақ 16-шы ғасырдан шыққан қытай туындысы – «Маймыл». Уэйли қытай философиясын таныстырып, аударды, әдебиет қайраткерлерінің өмірбаянын жазды және Азия мен Батыс сурет өнеріне өмір бойы қызығушылық танытты. 2004 жылы әріптесі, синолог Э. Брюс Букс Уэйлиді «Ағылшын тілінде оқитын қауымға Қытай мен Жапонияның жоғары әдеби мәдениетін жеткізген ұлы тұлға; 20-шы ғасырдың бірінші жартысындағы Шығыс пен Батыстың елшісі» деп сипаттады, сондай-ақ ол «өздігінен білім алған, бірақ екі тілде де еркін сөйлей білген, тіпті білімді деңгейге жеткен. Бұл бірегей жетістік, мүмкін (оның өзі кейінірек атап өткендей) тек сол дәуірде ғана мүмкін болды және оны қайталау қиын» деді.
Arthur David Waley (born Arthur David Schloss, 19 August 188927 June 1966) was an English orientalist and sinologist who achieved both popular and scholarly acclaim for his translations of Chinese and Japanese poetry. Among his honours were appointment as Commander of the Order of the British Empire in 1952, receiving the Queen's Gold Medal for Poetry in 1953, and being invested as a Member of the Order of the Companions of Honour in 1956. Although highly learned, Waley avoided academic posts and most often wrote for a general audience. He chose not to be a specialist but to translate a wide and personal range of classical literature. Starting in the 1910s and continuing steadily almost until his death in 1966, these translations started with poetry, such as A Hundred and Seventy Chinese Poems (1918) and Japanese Poetry: The Uta (1919), then an equally wide range of novels, such as The Tale of Genji (1925–26), an 11th century Japanese work, and Monkey, from 16th century China. Waley also presented and translated Chinese philosophy, wrote biographies of literary figures, and maintained a lifelong interest in both Asian and Western paintings. A 2004 profile by fellow sinologist E. Bruce Books called Waley "the great transmitter of the high literary cultures of China and Japan to the English reading general public; the ambassador from East to West in the first half of the 20th century", and went on to say that he was "self taught, but reached remarkable levels of fluency, even erudition, in both languages. It was a unique achievement, possible (as he himself later noted) only in that time, and unlikely to be repeated."
Құрметтер
Уэй 1945 жылы Кембридж университетінің Король колледжінің құрметті профессоры болып сайланды, 1952 жылы Британ империясы орденінің (CBE) командирі атағымен марапатталды, 1953 жылы поэзия саласындағы королеваның алтын медалін алды және 1956 жылы Құрметті серіктер орденінің (CH) мүшесі болып тағайындалды.
Waley was elected an honorary fellow of King's College, Cambridge in 1945, was appointed a Commander of the Order of the British Empire (CBE) honour in 1952, received the Queen's Gold Medal for Poetry in 1953, and was appointed a Member of the Order of the Companions of Honour (CH) in 1956.