Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Америкалық синолог, аудармашы және жазушы (1925–2017)
American sinologist, translator, and writer (1925–2017)
Бертон Девитт Уотсон (13 маусым 1925 – 1 сәуір 2017) – қытай және жапон әдебиеттерін ағылшын тіліне аударғанымен танымал американдық синолог, аудармашы және жазушы. Уотсонның аудармалары көптеген сыйлықтарға ие болды, соның ішінде 1979 жылы Колумбия университетінің Аударма орталығының алтын медалі, 1982 жылы Хироаки Сатомен бірлесе аударған «Сегіз арал елінен: жапон поэзиясы антологиясы» үшін PEN аударма сыйлығы және 1995 жылы Су Тун-поның таңдалған өлеңдері үшін тағы да PEN аударма сыйлығы. 2015 жылы, 88 жасында Уотсон ұзақ және жемісті аудармашылық қызметі үшін PEN/Ральф Манхейм медалімен марапатталды.
Burton Dewitt Watson (June 13, 1925April 1, 2017) was an American sinologist, translator, and writer known for his English translations of Chinese and Japanese literature. Watson's translations received many awards, including the Gold Medal Award of the Translation Center at Columbia University in 1979, the PEN Translation Prize in 1982 for his translation with Hiroaki Sato of From the Country of Eight Islands: An Anthology of Japanese Poetry, and again in 1995 for Selected Poems of Su Tung p'o. In 2015, at age 88, Watson was awarded the PEN/Ralph Manheim Medal for Translation for his long and prolific translation career.
Өмір және мансап
Бёртон Уотсон 1925 жылғы 13 маусымда Нью-Йорк штатының Нью-Рошель қаласында дүниеге келді, оның әкесі қонақүй басқарушысы болған. 1943 жылы 17 жасында Уотсон орта мектепті тастап, АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қосылды және Тынық мұхиты соғысының соңғы жылдарында Оңтүстік Тынық мұхитында жөндеу кемелерінде қызмет етті. 1945 жылдың тамызында соғыс аяқталғанда оның кемесі Маршалл аралдарында болды, ал 1945 жылдың 20 қыркүйегінде ол Жапонияға бағытталды, Йокосука теңіз базасында тоқтады. Осы жерде Уотсон Жапониямен және Шығыс Азиямен алғашқы тікелей байланысын жасады. "Көкаламсор әлемінде" баяндай келіп, ол алғашқы жағалау демалысында кемедегі әріптестерімен бірге Токиода музыкалық нотациясы бар тасқа кездесті; олар әуенді білгенінше әндетті. Бірнеше айдан кейін Уотсон өзінің Хибия паркінде болғанын және әннің "Кимигайо" екенін түсінді. Уотсон 1946 жылдың ақпанында Жапониядан кетіп, теңіз күштерінен босатылды және G.I. бағдарламасы бойынша Колумбия университетіне қабылданды, онда ол қытай тілін мамандық етті. Оның негізгі қытай тілі оқытушылары американдық синолог Л. Каррингтон Гудрич және қытай ғалымы Ван Чичен болды. Сол кезде қытай тілі оқу бағдарламасының басым бөлігі қытай иероглифтерін оқуға және қытай әдебиетін меңгеруге бағытталған, себебі кез келген "нағыз студенттер" кейін Қытайға барып, қытай тілін сөйлеуді үйрене алады деп есептелді. Ол сонымен қатар бір жыл жапон тілін де оқыды. Уотсон Колумбияда бес жыл оқып, 1949 жылы бакалавр, ал 1951 жылы магистр дәрежесін алды. Магистрлік диплом алғаннан кейін Уотсон Қытайға оқуын жалғастыруды үміттенеді, бірақ 1949 жылы Қытай азаматтық соғысында жеңіске жетіп, Қытайды бақылауына алған Қытай Коммунистік партиясы елді американдықтар үшін жапты. Ол Тайваньда немесе Гонконгта жұмыс таба алмады, сондықтан G.I. үнемдемесінің соңғы ақшасын пайдаланып Жапонияға көшіп барды. Сол жерде ол Киотода үш қызметке орналасты: Дошиша университетінде ағылшын тілі оқытушысы, Киото университетінің қытай тілі мен әдебиеті профессоры Йосикава Кодзироның аспиранты және ғылыми көмекшісі, сондай-ақ жеке сабақтар беретін ағылшын тілі оқытушысы. Оның жалпы айлық табысы шамамен 50 долларға жететін, ол басқа жапон аспиранттары сияқты қарапайым өмір сүрді. 1952 жылы ол Колумбия университетінің "Қытай дәстүріндегі көздер" еңбегі үшін төлегенінің арқасында Дошишадағы лауазымынан кетіп, содан кейін Форд қорының шетелдегі стипендиясын алды.
Burton Watson was born on June 13, 1925, in New Rochelle, New York, where his father was a hotel manager. In 1943, at age 17, Watson dropped out of high school to join the U. S. Navy, and was stationed on repair vessels in the South Pacific during the final years of the Pacific Theatre of World War II. His ship was in the Marshall Islands when the war ended in August 1945, and on September 20, 1945 it sailed to Japan to anchor at the Yokosuka Naval Base, where Watson had his first direct experiences with Japan and East Asia. As he recounts in Rainbow World, on his first shore leave, he and his shipmates encountered a stone in Tokyo with musical notation on it; they sang the melody, as best they could. Some months later, Watson realized that he had been in Hibiya Park and that the song was "Kimigayo". Watson left Japan in February 1946, was discharged from the Navy, and was accepted into Columbia University on the G. I. Bill, where he majored in Chinese. His main Chinese teachers were the American Sinologist L. Carrington Goodrich and the Chinese scholar Wang Chi chen. At that time, most of the Chinese curriculum focused on learning to read Chinese characters and Chinese literature, as it was assumed that any "serious students" could later learn to actually speak Chinese by going to China. He also took one year of Japanese. Watson spent five years studying at Columbia, earning a B. A. in 1949 and an M. A. in 1951. After receiving his master's degree, Watson hoped to move to China for further study, but the Communist Party of Chinawho had taken control of China in 1949 with their victory in the Chinese Civil Warhad closed the country to Americans. He was unable to find any positions in Taiwan or Hong Kong, and so moved to Japan using the last of his GI savings. Once there, he secured three positions in Kyoto: as an English teacher at Doshisha University, as a graduate student and research assistant to Yoshikawa Kōjirō, Professor of Chinese Language and Literature at Kyoto University, and as a tutor in English, giving private lessons. His combined salary was about $50 per month, and he lived much like other Japanese graduate students. In 1952, he was able to resign his position at Doshisha, thanks to payment from Columbia University for his work on Sources in Chinese Tradition, and later in the year, a position as a Ford Foundation Overseas Fellow.