Энди Кларк: Ақыл-ой философиясының көрнекті маманы

Кіріспе

Британдық философ Энди Кларк (1957 жылы туған) – британдық философ, Суссекс университетіндегі танымдық философия профессоры. Бұрын Шотландиядағы Эдинбург университетінде философия профессоры және логика мен метафизика кафедрасының меңгерушісі, Индиана штатының Блумингтон қаласындағы Индиана университетіндегі танымдық ғылымдар бағдарламасының директоры, ал бұрын Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университетінде оқытушы болып жұмыс істеген. Кларк – саналы тәжірибенің мәнін қалыптастырудағы ортаның рөлін зерттейтін CONTACT ғылыми-зерттеу жобасының негіс қалаушыларының бірі. Кларктың мақалалары мен кітаптары сана философиясымен айналысады және ол сананы кеңейту мәселесіндегі жетекші ғалым саналады. Ол сонымен қатар байланыстық тәсілдер, робототехника және ақыл-ой бейнелеудің рөлі мен мәні туралы көп жазған.

Философиялық еңбектері

Кларктың жұмысы бір-бірінен ерекшеленетін, бірақ өзара байланысты тақырыптарды зерттейді. Осы тақырыптардың көптегені когнитивтік өңдеу және бейнелеудегі орнықты түсініктерге қарсы келеді. Дәстүрлі есептеулік көзқарастар бойынша, мидың функциясы әлемнің ішкі бейнелерін жасау, сақтау және жаңарту процесі ретінде қарастырылады, оның негізінде басқа процестер мен әрекеттер жүзеге асуы мүмкін. Бейнелер жүйенің функциясы, мақсатты күйі немесе қалауына сәйкес, кез келген уақытта ортамен үйлесімді жаңартылады. Мысалы, лабиринт сияқты ғимарат арқылы жаңа жолды үйрену сол ғимараттың бейнесіндегі өзгерістерге әкеледі. Осы көзқарас бойынша, әрекет – қазіргі бейнелерге сүйене отырып, мақсатты күйге немесе қалауға жетудің ең жақсы жолын анықтайтын процестің нәтижесі. Мұндай анықтау процесі Картезиандық «орталық басқарушы» немесе гомункулярлық декомпозиция сияқты бөлінген процесс болуы мүмкін. Традициялық танымдық модельдерден өзгеше, олар көбінесе мидың шеткі аймақтарынан мидың тереңірек аймақтарына сезімдік ақпараттың бір бағытты ағынын болжайды, Кларк екі бағытты «кортикальді өңдеу каскадын» ұсынады, ол қабылдау, әрекет және оқу процестеріне негізделген. Бұл көзқарас алдын ала болжауды өңдеу тұжырымдамасымен байланысты, онда жоғарыдан төменге жасалған болжамдар төменнен жоғары келетін сезімдік ақпаратты итеративтік және иерархиялық түрде дұрыс болжауға немесе «түсіндіруге» тырысады. Күтілетін сигнал мен нақты сигнал арасындағы айырмашылықтар, мәні бойынша «болжау қатесі», болашақ болжамдардың дәлдігін арттыру үшін жоғары қабаттарға жіберіледі. «Қателік бірліктері» арқылы берілетін қателіктердің алға ағыны мен болжаудың кері ағыны арасындағы өзара әрекеттесу динамикалық болып табылады, мұнда назар каскадтың әр деңгейінде олардың салыстырмалы ықпалын салмақтауда маңызды рөл атқарады (допамин «қателік бірліктеріне қатысты дәлдікті кодтаудың бір мүмкін механизмі» ретінде айтылады). Кларк пікірінше, әрекет (немесе әрекетке бағытталған болжау процесі) де маңызды рөл атқарады, себебі ми осылайша тікелей ортаға әсер ету арқылы болжау қатесін азайтуға мүмкіндік алады. Осыған қоса, ол «жеке, эмоционалдық және ләззаттық» факторлардың болжау қатесін азайтумен бірге әрекет пен қабылдау арасындағы қарым-қатынас үшін нюансты модель құратынын айтады. Кларкқа сәйкес, жасанды интеллекттің философиялық негізін құрайтын есептеулік модель бірнеше шешілмейтін мәселелерді тудырады. Олардың бірі – ақпараттық тұйық: егер тиісті әрекеттерді анықтау үшін мидың міндеті сыртқы әлемнің егжей-тегжейлі ішкі бейнелерін құру болса, онда әлем үнемі өзгеріп отыратындықтан, ақыл-ой жүйесіне қойылатын талаптар кез келген әрекеттің орындалуына кедергі келтіруі мүмкін. Кларк үшін, тиімді әрекет ету үшін әлем туралы салыстырмалы түрде аз ақпарат жеткілікті. Біз «үлкен иллюзияға» бейімбіз, онда біздің бай егжей-тегжейлі әлем туралы әсерлеріміз айналадағы орта туралы минималды ақпарат пен жылдам әрекет етудің шынайылығын жасырады. Бізге бұл әлемнің егжей-тегжейін қайта құрудың қажеті жоқ, өйткені ол «қажетті мезетте» ақпаратты алу үшін өзінің ең жақсы моделі ретінде қызмет ете алады. Кларктың жазбалары сонымен қатар трансгуманизм тұжырымдамасына назар аударады, оның ең танымал жұмысы – «Табиғи киборгтар», ол адам биологиясы мен технологиялық имплантаттардың прогрессивті бірігуін зерттейді. Қазіргі заманғы технологиялық зерттеулер сериясы және поп-мәдениеттегі киборг бейнесін бағалау арқылы Кларк киборгты шындық ретінде қабылдауды карталайды. Бұл биологиялық имплантацияланған технология арқылы адамзаттың болашағын көрсету үшін емес, аталған технологиямен адамзаттың қазіргі деңгейін зерттеу үшін жасалған. Ол өз денесін технологиямен байланысы жоқ «электрондық таза» деп сипаттап, осы туралы толық айтады, бірақ уақыт өте келе технология оның биологиясымен өріледі.

Clark's work explores a number of disparate but interrelated themes. Many of these themes run against established wisdom in cognitive processing and representation. According to traditional computational accounts, the function of the mind is understood as the process of creating, storing, and updating internal representations of the world, on the basis of which other processes and actions may take place. Representations are updated to correspond with an environment in accordance with the function, goal state, or desire of the system in question at any given time. Thus, for example, learning a new route through a maze like building would be mirrored in a change in the representation of that building. Action, on this view, is the outcome of a process that determines the best way to achieve the goal state or desire, based on current representations. Such a determinative process may be the purview of a Cartesian "central executive" or a distributed process like homuncular decomposition. In contrast to traditional models of cognition, which often posit the one way flow of sensory information from the periphery towards more remote areas of the brain, Clark has suggested a two way "cascade of cortical processing" underlying perception, action, and learning. The concept of predictive processing lies at the heart of this view, wherein top down predictions attempt to correctly guess or "explain away" bottom up sensory information in an iterative, hierarchical manner. Discrepancies between the expected signal and actual signal, in essence, the "prediction error," travel upward to help refine the accuracy of future predictions. Interactions between forward flow of error (conveyed by "error units") and backward flow of prediction are dynamic, with attention playing a key role in weighting the relative influence of either at each level of the cascade (dopamine is mentioned as "one possible mechanism for encoding precision" with regard to error units). Action (or action oriented predictive processing) also plays an important role in Clark's account as another means by which the brain can reduce prediction error by directly influencing the environment. To this, he adds that "personal, affective, and hedonic" factors would be implicated along with the minimization of prediction error, creating a more nuanced model for the relationship between action and perception. According to Clark, the computational model, which forms the philosophical foundation of artificial intelligence, engenders several intractable problems. One of the more salient is an information bottleneck: if, in order to determine appropriate actions, it is the job of the mind to construct detailed inner representations of the external world, then, as the world is constantly changing, the demands on the mental system will almost certainly preclude any action taking place. For Clark, we need relatively little information about the world before we may act effectively upon it. We tend to be susceptible to "grand illusion", where our impressions of a richly detailed world obscure a reality of minimal environmental information and quick action. We needn't try to reconstruct the detail of this world, as it is able to serve as its own best model from which to extract information "just in time". Clark's writings also focus on the concept of transhumanism, most prevalent in his work, Natural Born Cyborgs which explores the progressing incorporation of human biology and technological implants. Through a series of contemporary technological studies and an evaluation of the cyborg figure in pop culture, Clark maps out a perception of the cyborg as a reality. This is not necessarily to show what humanity is to become from biologically implanted technology, but rather to explore where humanity is now with said technology. He elaborates this as he describes his body as an "electronic virgin" untouched by technology, but gradually over time technology will become intertwined with his biology.

Жеке өмір

Кларк Англияның Брайтон қаласында әріптесі Алекса Моркоммен бірге тұрады. Алекса Морком – когнитивті нейроғалым. Оның денесінде комикстер стиліндегі теңіз тақырыбында татуировка бар.