Кіріспе

Гематома, сондай-ақ гематома немесе қанның сіңуі – қан тамырларының сыртындағы жергілікті қан кету, ол ауру немесе жарақат, оның ішінде жарақат немесе операция салдарынан туындауы мүмкін және бұзылған капиллярлардан қанның ағып шығуына алып келуі мүмкін. Гематома қауіпсіз және бастапқыда тіндер арасында, соның ішінде тіндер арасындағы қуыстарда сұйық күйде таралады, онда қан қан тамырларына қайта сіңуге дейін ұйып, қаттылана алады. Эхимоз – 10 мм-ден үлкен терінің гематомасы. Олар тері, басқа да мүшелер, байланыстыру тіндері, сүйек, буындар және бұлшықеттер сияқты көптеген аймақтарда немесе олардың ішінде пайда болуы мүмкін. Қанның жиналуы (немесе тіпті қан кету) антикоагулянттармен (қанды сұйылтатын дәрілермен) күшеюі мүмкін. Гепарин бұлшықетке енгізілген кезде қанның сіңуі және жиналуы мүмкін; мұны болдырмау үшін гепарин тамырға немесе тері астына енгізілуі керек.

Белгілері мен симптомдары

Кейбір гематомалар тері бетінен көрінеді (әдетте көк дөңес деп аталады) немесе оларды массалар немесе ісіктер ретінде сезінуге болады. Ісіктер қанның фасциялық жазықтықтармен оқшауланған қапшыққа, тері асты немесе бұлшықетті тіндердегі кеңістікке шектелуінен туындауы мүмкін. Бұл – жарақат салдарынан қанның көп мөлшерде шығуының алдын алатын маңызды анатомиялық ерекшелік. Көп жағдайларда гематома қан қапшығы ретінде еріп сіңеді, бірақ кейбір жағдайларда қанның сіңуіне байланысты үлкейіп немесе өзгермей қалуы мүмкін. Егер қан қапшығы жоғалмаса, оны хирургиялық жолмен тазалау немесе түзету қажет болуы мүмкін. Гематомалардың баяу сіңуі бұзылған қан жасушалары мен гемоглобин пигментінің дәнекер тінінде жылжуына мүмкіндік береді. Мысалы, науқас бас бармағының табанына жарақаттанса, гематома пайда болуы мүмкін, ол бір апта ішінде бармағының бойымен баяу қозғалады. Бұл процестің басты анықтамасы – гравитация. Буынға түскен гематомалар мүшенің қозғалмалылығын төмендетіп, сынықтарға ұқсас белгілерді көрсетеді. Көп жағдайларда зақымдалған бұлшық еттің қозғалысы мен жаттығулары жиналған қанды қан ағынына қайта енгізудің ең тиімді жолы болып табылады. Кейде омыртқадағы гематома дұрыс емес диагноз қойылуы мүмкін; бұл дұрыс гемангиома (қан тамырларының жиналуы) немесе қатерсіз ісік деп аталады.

Этимология

"Гематома" сөзі 1826 жылы қолданысқа енді. Бұл сөз грек тіліндегі αἷμα (haima) – "қан" және -ωμα (-oma) жұрнағынан туындаған, бұл жұрнақ масса немесе ісік сипаттаған есімдіктерді жасауға қолданылады.