Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1985 жылғы Дона Харауэйдің мақаласы "Киборг манифесті" – Донна Харауэйдің 1985 жылы Socialist Review (АҚШ) журналында жарияланған мақаласы. Онда киборг тұжырымы қатаң шекараларды, әсіресе "адамды" "жануардан" және "адамды" "машинадан" ажырататын шекараларды жоққа шығарады. Харауэй былай деп жазады: "Киборг органикалық отбасы үлгісіндегі қауымдастық туралы армандамайды, бұл жолы Эдип кешенінен безген. Киборг Едем бағын танымас еді; ол саздан жасалмағандықтан, топыраққа қайтуды армандамайды".
1985 essay by Donna Haraway
"A Cyborg Manifesto" is an essay written by Donna Haraway and published in 1985 in the Socialist Review (US). In it, the concept of the cyborg represents a rejection of rigid boundaries, notably those separating "human" from "animal" and "human" from "machine." Haraway writes: "The cyborg does not dream of community on the model of the organic family, this time without the oedipal project. The cyborg would not recognize the Garden of Eden; it is not made of mud and cannot dream of returning to dust."
Негізгі тұстары
Харавей «Манифестін» 20 ғасырдан бері оның гибридтік, киборг мифін қалыптастыруға мүмкіндік берген үш шекараның бұзылуын түсіндіре бастайды: адам мен жануар, жануар мен машина, сондай-ақ материалдық және материалдық емес арасындағы шекаралар. Оның сөзіне сәйкес, эволюция адам мен жануар арасындағы айырманы күңкірттендірген, 20 ғасырдың машиналарын табиғи және жасанды арасындағы шекараны жойған, ал микроэлектроника мен киборгтардың саяси көрінбейтіні материалдық шекараларды күңкірттендірген. Харавейдің еңбегі – табиғат пен мәдениет арасындағы қақтығысты зерттеуге жаңаша көзқарас. Ол киборг арқылы табиғат пен мәдениеттің толыққанды жаңа онтологиялық қосылу мүмкіндігін ұсынады, яғни машина мен организмнің үйлесімін. Харавейдің киборгты пайдалануы оның әлеуметтік және феминистік тұжырымдамаларын табиғат/мәдениет, сана/дене және идеализм/материализм сияқты екіұштылықтарды зерттеуде көрсетеді. Харавейдің киборгтары – қиял мен материалдық шындықтың бірігуі. Киборг – дихотомия емес, дуализм; шектелген санаттардың шекараларының шатасуында құндылық бар. Мәдениет пен табиғат арасындағы қажеттілік енді маңызды емес, ал киборг осы шекараның бірігуінен пайда болады.
Haraway begins the "Manifesto" by explaining three boundary breakdowns since the 20th century that have allowed for her hybrid, cyborg myth: those between human and animal, animal human and machine, and physical and non physical. Evolution, she claims, has blurred the lines between human and animal; 20th century machines have blurred the lines between natural and artificial; and microelectronics and the political invisibility of cyborgs have blurred the lines of physicality. Haraway’s piece is a novel approach to examining the culture nature divide. She introduces the potential of a completely new ontology of hybridization of nature and culture through the cyborg, a combination of machine and organism. Haraway’s use of the cyborg illustrates her conceptualizations of socialism and feminism in the examinations of dichotomies such as nature/culture, mind/body, and idealism/materialism. Haraway’s cyborgs are a blending of imagination and material reality. The cyborg is a dualism, as opposed to a dichotomy; there is value perceived in the confusion of the borders of bounded categories. The need for the divide between culture and nature is no longer relevant, and the cyborg emerges from the blending of that boundary.
Батыс патриархалды ілімдермен байланысты мәселелер
Харавей батыстық идеологияларды, мысалы патриархат, колониализм, эссенциализм және натурализмді (басқалармен қатар) проблемалық қолдану мен ақтауын атап көрсетеді. Бұл дәстүрлер таксономиялардың (және «Басқаны» анықтаудың) проблемалық қалыптасуына, сондай-ақ Батыс дискурсын реттейтін «антагонистік дуализмдерге» мүмкіндік береді, деп түсіндіреді Харавей. Харавейдің сөзіне сүйенсек, бұл дуализмдер «әйелдерді, түрлі терілі адамдарды, табиғатты, жұмысшыларды, жануарларды – барлығын «басқалар» санап, оларды бағындыру логикасы мен тәжірибесіне жүйелі түрде қатысты». Ол өзіндік/басқа, мәдениет/табиғат, еркек/әйел, өркениетті/жабайы, дұрыс/бұрыс, шындық/іллюзия, толық/ішінара, Құдай/адам (басқалармен қатар) сияқты нақты проблемалық дуализмдерді бөліп көрсетеді. Бұл дуализмдер бір-бірімен күресіп, (әсіресе «Бір» мен «Басқа» арасында) үстемдік етудің парадоксалды қатынастарын тудырады. Дегенмен, жоғары технологиялық мәдениет осы антагонистік дуализмдерге қарсы тұрады. Сондай-ақ, киборгтар – бұл органикалық көбеюден бөлініп кеткен тіршілік иелері деген идея бар. Харавей киборгты басқа әдеби идеялардан, атап айтқанда, Франкенштейннің монстры сияқты, тұқымдастығы жоқ идеялардан ажыратады, себебі ол тұқымдастық енді маңызды немесе қажетті байланыс емес. Харавей киборгты патриархалды капитализмнің заңды емес ұрпағы ретінде бейнелейді; осы байланыс ізделмегендіктен немесе маңызды емес екендіктен, киборг капиталистік, патриархалды және неолибералдық бастауларына қарыз емес. Киборгтардың жекелігін анықтайтын организмдер мен машиналардың бірлескен туыстығынан туындайтын әлеуметтік және денелік шындықтар бар, олардың жекелігі тұрақты түрде екі жақты болып табылады, екеуінің де ерекшеліктерін қамтиды. Күрес – екі перспективадан бірдей көруге және қарсылықтың архетипін ұсынуға мүмкіндік береді, өйткені Харавейдің тағы бір тезисі – «әлемдік үстемдіктің күшеюі» деп аталатын нәрсеге қарсы адамдардың бірігу қажеттілігі туралы.
Haraway highlights what she sees as the problematic use and justification of historical Western ideologies like patriarchy, colonialism, essentialism, and naturalism (among others). These traditions in turn allow for the problematic formations of taxonomies (and identifications of the Other) and what Haraway explains as "antagonistic dualisms" that order Western discourse. These dualisms, Haraway states, "have all been systematic to the logics and practices of domination of women, people of color, nature, workers, animals all [those] constituted as others." She highlights specific problematic dualisms of self/other, culture/nature, male/female, civilized/primitive, right/wrong, truth/illusion, total/partial, God/man (among others). She explains that these dualisms are in competition with one another, creating paradoxical relations of domination (especially between the One and the Other). However, high tech culture provides a challenge to these antagonistic dualisms. There is also the idea that cyborgs are beings that have been uncoupled from organic reproduction. Haraway also distinguishes the cyborg from other literary ideas that are lacking in their parentage such as Frankenstein's monster, because that parentage is no longer a relevant or desired connection. Haraway paints the cyborg as the illegitimate offspring of patriarchal capitalism; because that connection isn’t sought or is irrelevant, the cyborg is not beholden to its capitalistic, patriarchal, and neoliberal origins. There are social and bodily realities that come about from the joint kinship with both organisms and machines that inform on the identities of cyborgs to be permanently partial identities, incorporating aspects of both. The struggle is to see from both perspectives at once, and can provide an archetype for resistance, as another of Haraway’s premises is about the need for unity of people in the face of what she refers to as “world wide intensification of domination.”
Киборг ретінде сонографиялық ұрық
Ғалым Мэрилин Манесс Мехаффи "сонографиялық ұрық көп жағынан ең толыққанды киборг болып табылады, себебі ол табиғи дене мен цифрлық мәтін арасындағы конвенциялық шекараны жоғарылататын виртуалды кеңістікте 'жасалады'", - деп жазады. Дегенмен, осы киборгтың өзі Харауэйдің пост-адамдық теориясының шегін көрсетеді. Зерттеуші Хизер Латимердің пікірінше, сонографиялық ұрық "анасының денесінен де, осы денеді зерттеуге қолданылатын сонографиялық құралдардан да тәуелсіз деп қабылданады. Біз ұрық суреттерінің бейнелер екенін жақсы білеміз, бірақ сонограмма ұрыққа тікелей қол жеткізгендей сезім тудырады, бұл оған назар аудармауға мүмкіндік береді, нәтижесінде жүкті әйелдердің құқығы мен қабілеті шектеледі". Ұрықты жүкті анадан тәуелсіз, тіпті оған қарсы қойып, осы репродуктивтік технологиялар "көне мағыналарды адам мен машинаның екіұштылығына қайта орнатып, оны бұзуға тырысады". Бұл Харауэйдің регенеративті түр туралы көзқарасын, репродукцияның гетеронормативті ұғымдарымен шектелмейтін, сонографиялық ұрықта іске асыру мүмкін емес етеді.
Scholar Marilyn Maness Mehaffy writes that the "sonographic fetus is in many ways the ultimate cyborg in that it is 'created' in a space of virtuality that straddles the conventional boundary between an organic body and a digital text." Yet it is this cyborg that presents a limit to Haraway's posthuman theory. The sonographic fetus, as posited by scholar Heather Latimer, "is publicly envisioned as both independent of [its mother's] body and as independent of the sonographic equipment used to read this body. We know that fetal images are depictions, yet the sonogram invokes a documentary like access to fetuses that makes it easy to ignore this, which in turn can limit the authority and agency of pregnant women." In positioning the fetus as independent, and consequently oppositional, to the pregnant mother, these reproductive technologies "reinscribe stable meanings to the human/machine dualism they supposedly disrupt." which would make Haraway's vision of a regenerative species, unrestricted by heteronormative conceptions of reproduction, unattainable in the sonographic fetus.
Жариялану тарихы
Харавей 1983 жылы "Манифест" жазуды бастады, бұл американдық социалистік феминистерге Рейган дәуірінің басында және солшыл саясаттың төмендеуіне байланысты социалистік феминизмнің болашағы туралы ойлануды ұсынған "Социалистік шолу" журналының сұранысы еді. Эссенің алғашқы нұсқаларында күшті социалистік және еуропалық байланыстар болды, бірақ "Социалистік шолу" журналының Шығыс жағалауындағы ұжымы оны жариялауға тым қауқыпты деп санады. 1985 жылы Берклидегі "Социалистік шолу" ұжымы редактор Джефф Эскофьер басшылығымен эссені жариялады. 2006 жылы "Манифесттің" түрленген басылымы "Виртуалды оқу орталарының халықаралық анықтамалығында" жарық көрді, онда әртүрлі нұсқалардан алынған өзгерістер біріктіріліп, мәтіннен бөлініп кеткен сілтемелер мен ғылыми құралдар қайта жаңартылды.
Haraway began writing the "Manifesto" in 1983 to address the Socialist Review request for American socialist feminists to ponder over the future of socialist feminism in the context of the early Reagan era and the decline of leftist politics. The first versions of the essay had a strong socialist and European connection that the Socialist Review East Coast Collective found too controversial to publish. The Berkeley Socialist Review Collective published the essay in 1985 under the editor Jeff Escoffier. In 2006, a variorum edition of the Manifesto was published in The International Handbook of Virtual Learning Environments integrating variations from the various versions and returning references and some of the scholarly apparatus that had become separated from the text.