Кіріспе

Ағылшын ақыны және аудармашысы (1845–1907)

Юджин Ли Гамильтон (6 қаңтар 1845 – 9 қыркүйек 1907) – Виктория дәуірінің соңғы кезеңіндегі ағылшын ақыны. Оның туындыларында Петрарка стиліндегі бірнеше көрнекті сонеттер бар. Ол Оксфорд университетінің Ориел колледжі басқаратын әдеби сыйлықты құрды. Бұл сыйлық Оксфорд пен Кембридж университеттерінің студенттеріне ашық және бүгінге дейін табыс етілуде.

Өмір жолы және шығармашылығы

Юджин Ли Гамильтон 1845 жылдың 6 қаңтарында Лондонда дүниеге келді. Оның ата-анасы 1852 жылы қайтыс болған Джеймс Ли Гамильтон және Эдвард Хамлин Адамстың қызы Матильда Абадам (1815–1896) болды. Ли Гамильтон негізінен Франция мен Германияда білім алды. 1864 жылы ол Оксфорд университетіне жіберілді. 1869 жылы британдық дипломатиялық қызметке қабылданды. Ол алғаш рет Париждегі елшілікке бекітілді, онда француз өмірінде алған тәжірибесі мен француз тілін жақсы білуі оған өте қолайлы болды. Франко-прус соғысы басталғаннан кейін ол Женевадағы Алабама төрелігіне қатысты. Кейін Лиссабондағы британдық өкілдігінің хатшысы болып тағайындалды. 1873 жылы ол екінші лауазымынан бас тартуға мәжбүр болды, себебі күрт денсаулығы нашарлап, аяқтарын жоғалтып, қатты ауыруға ұшырады. Ол өмірінің көп бөлігін психологиялық аурулармен күресіп өткізді. Оны анасы күтімге алды, ал кейде жарты әпкесі Вайолет Пейджет, Вернон Ли атты жазушы, көмектесті. Ли Гамильтон ауру кезінде Италияның Флоренция қаласында анасы және әкесімен бірге тұрды. Анасы 1896 жылы қайтыс болғаннан кейін ғана ол қайтадан саяхаттау мүмкіндігіне ие болды, соңында 1898 жылы романист Энни Э. Холдсвортқа үйленіп, 1903 жылы Персис Маргарет деген қызды дүниеге әкелді, бірақ ол нәресте шағында менингиттен қайтыс болды. Осы оқиға оның "Мимма Белла: Шағын өмірдің естелігі" атты өлеңін жазуына себеп болды.

Талдау

Ли Гамильтон Виктория дәуірінің қысқа өлеңдер дәстүрінде, әсіресе драмалық сонеттерде жазды. Роберт Браунинг оған әсер еткенімен, Ли Гамильтон драмалық монолог өнерін жетілдірді, ал оның сонеттерінде шексіз қиял бар. Суға бату, жерге көмілу, тізгін тарту, дене мен жан арасындағы күрес, горгон сияқты қараңғы әйелдік архетиптер, сондай-ақ ақылдан безген немесе кісі өлтірген ғашық сияқты ерлер архетиптері секілді белгілі бір мотивтер қайталап келеді. Ли Гамильтонның кейбір туындыларында бейне немесе сюжет күшін жоғалтады, себебі оларда шектеу болмайды. Оның маңызды туындылары – сонеттері, ал оның табысы техникалық шеберлігіне байланысты. Ол драмалық монологты сонет форматына сыйғызып, сонеттерінде күш-қуатқа ие болды. "Қиял сонеттері" (1888) тарихи, мифологиялық және қиялға толы тұлғаларды бейнелейді: әрқайсысы нақты уақытта нақты адамның аузынан айтылған. Филипп Хобсбаум ("Өлеңнің өлшемі, ритмі және формасы" еңбегінде) Ли Гамильтонның "Қанаты жоқ сағаттар сонеттері" (1894) Джерард Мэнли Хопкинстің туындыларымен теңесе алатын жалғыз Виктория дәуірінің сонет тізбегі екенін айтады. "Жаңа Медуза" (1882) сияқты жинақтардағы ұзын өлеңдерде өмірдің қараңғы жақтарын зерттейтін әңгімелер мен драмалық монологтар бар; Браунингтегідей, құштарлық, қызғаныш және қорқыныш басым.

Шығармалары

Өлеңдер мен транскрипциялар (Лондон: Уильям Блэквуд, 1878). Құдайлар, қасиеттілер және адамдар (Лондон: W Satchell & Co, 1880). Жаңа Медуза (Лондон: Элиот Сток, 1882). Аполлон мен Марсиас (Лондон: Элиот Сток, 1884). Қиял сонеттері (Лондон: Эллиот Сток, 1888). Жастық қайнар көзі (Лондон: Элиот Сток, 1891). Қанатсыз сағаттар сонеттері (Лондон: Элиот Сток, 1894). (аудармашы ретінде), Дантенің тозағы (Лондон: Грант Ричардс, 1898). (әйелімен бірге) Орман жазбалары (Лондон: Грант Ричардс, 1899). Қара қызыл жұлдыздың иесі (Лондон: Уолтер Скотт баспасы, 1903). Шұңғылдың романтикасы (Лондон: Т. Фишер Унвин, 1905). Мимма Белла (Лондон: Хайнеман, 1908).