Кіріспе

XIX ғасырдағы испан ақыны Хосе Игнасио Хавьер Ориол Энкарнасьон де Эспронцеда и Дельгадо (1808 жылдың 25 наурызы – 1842 жылдың 23 мамыры) – романтизм ағымындағы испан ақыны, XIX ғасырдың ең көрнекті авторларының бірі. Ол Эухенио де Очоа, Федерико Мадрасо, Альфред Теннисон, Ричард Ченевикс Тренч және Диего де Альвеардың ықпалында болды.

Өмір

Эспронцеда Бадахос провинциясындағы Альмендралехо қаласында дүниеге келген. Жастық шағында ол Мадридтегі Сан-Матео колледжінде оқыды, оның ұстазы Альберто Листа болды. 15 жасында ол достары Вентура де ла Вега және Патрисио де ла Эскосурамен бірге Фердинанд VII-ге қарсы құпия қоғам құрды, олар "Лос Нумантинос" деп аталды және Рафаэль дель Риегоның өлімінен кек алуды жоспарлады. Осы үшін ол монастырьға қамалып, елден қуылды. Содан кейін ол Испаниядан шығып, Лиссабонда, Бельгияда, Францияда, Англияда және Голландияда өмір сүрді. 1833 жылы Испанияға оралғаннан кейін ол испан саяси мәдениетінің радикалды сол қанатында белсенділік танытты. Эспронцеда Тереза Манчамен болған қарым-қатынасымен де танымал, ол үшін ол "Терезаға арналған ән" ("El diablo mundo" еңбегінен) жазды. Ол 1842 жылы дифтериядан қайтыс болды. 1902 жылы оның денесі Испаниядағы Әйгілі адамдар пантеонына (Panteón de Hombres Ilustres) көшірілді.

Әдеби шығармашылық

Оқытушысы Альберто Листадан әдеби мансапқа шабыттанған Эспронцеда монастырда болғанда "Эль Пелайо" тарихи поэмасын жаза бастады. Алайда, поэма толыққан жоқ. Кейін ол "Санчо Сальданя" романын жазды. Оның өзге де маңызды туындылары: "Саламанка студенті" (басты кейіпкері Дон Феликс де Монтемар), "Тілші", "Соғыс!", "2 мамыр" және "Жаман әлем".