Бетhel – ежелгі Ближней Шығыс құдайының аты, «Құдай үйі» деген мағына береді. Кітаптағы мағынасы әлі де даулы, құдай ма, жер ме? Моав пен Израильдің сенімдері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бетел – еврей, финики және арамей тілдерінде «Ел үйі» немесе «Құдай үйі» деген мағына беретін атау. Бұл атау Ассирия, Әхеменид және Эллинистік дәуірлерге жататын ежегіргі Таяу Шығыс мәтіндерінде белгілі бір құдайдың немесе құдайдың бір қырының аты болған. Бұл термин Тора мен Христиан Киелі кітаптарында кездеседі, бірақ осы сілтемелер құдайға, әлдеме жерге қатысты екендігі туралы пікірлер әртүрлі.
Bethel, meaning 'House of El' or 'House of God' in Hebrew, Phoenician and Aramaic, was the name of a god or an aspect of a god in some ancient Middle Eastern texts dating to the Assyrian, Achaemenid, and Hellenistic periods. The term appears in the Torah and the Christian Bible, but opinions differ as to whether those references are to a god or to a place.
Киелі кітап сілтемелері
Бетел немесе Бет-Ел атауы Еврей жазбаларында және Ескі өсиетте кездеседі, бірақ бұл сілтемелер құдайға, әлдеме белгілі бір жерге қатысты ма деген пікірлер әртүрлі. Портен Еремия кітабының 48-ші тарауының 13-ші аятындағы Бетелдің Бетел деп аталатын қала емес, Бетел құдайына сілтеме екенін болжайды. Еремия 48:13 аятында былай делінген: «Моав Кемоштан ұялатын болады, сияқты Исраил үйі өздері сенген Бетелге ұялғандай». Киелі кітап зерттеушісі Дэвид М. Карр Жаратылыс кітабына жасаған түсіндірмесінде Бетелді 35:9, 35:15 және 31.13 аяттарындағы контексте орын ретінде қарастырады. Сонымен қатар, Карр 31:13-тегі «Мен Бетелдің Құдайымын» деген сөздерге қатысты еврей тіліндегі мәтін нақты емес екенін айтады, бұл одан әрі күмән тудырады. Консервативті яһудизмнің Біріккен синагогасының раввиндік ассамблеясы «Бетелдегі аян» (Жаратылыс 35:9-15) туралы Вейшлах парашасындағы түсіндірмесінде ортағасырлық раввиндік түсіндірмелерге сүйенеді және Бетелді де орын ретінде қарастырады. Тағы бір түсінік бойынша, Яков Бетелге қойған тас – Құдайдың үйі деп аталған тас, өзі де бір құдай, яғни Бетел құдайының көрінісі болған.
The term Bethel or Beth El appears in the Hebrew Bible and the Old Testament, but opinions differ as to whether these references are to a god or to a place. Porten suspects that the Bethel mentioned in the Book of Jeremiah at chapter 48, verse 13 is a reference to the god Bethel, rather than the city named Bethel. Jeremiah 48:13 states: "Then Moab shall be ashamed of Chemosh, as the House of Israel was ashamed of Bethel, their confidence." Biblical scholar David M. Carr's commentary on the Book of Genesis generally regards Bethel as a place, in the context it appears in 35:9 35:15 and 31.13. Also, with respect to the phrase "I am the God of Bethel" at 31:13, Carr states that the Hebrew is unclear, raising further doubt. The Rabbinical Assembly of The United Synagogue of Conservative Judaism, in its commentary on "The Revelation at Bethel" (Genesis 35:9 15) in parashah Vayishlach, follows the medieval Rabbinic commentaries and also treats Bethel as a place. Another interpretation is that the stone which Jacob placed at Bethel, which was named House of God, was also a god in itself, a manifestation of the god Bethel.
Аттар
Елефантина мұрағаттарында Құдайдың есімі Ашим Бетел және Херем Бетел күйінде кездеседі, ал Анат Бетел – Бетелдің әйелі Анаттың атауы ретінде қолданылады. Сондай-ақ, Бетел-Шаразер жеке есімі берілген ("Бетел, шарра усур", аккад тілінде "Патшаны қорға!") деген мағынаны білдіреді.
The divine name is found in composite forms Ashim Bethel and Herem Bethel in the archives of Elephantine, while Anat Bethel appears as an epithet of Anat, the consort of Bethel. gives the personal name Bethelsharezer ( "Bethel, šarra uṣur", an Akkadian term meaning "Protect the king! ").