Кіріспе

Шлавян тілінде литургиясы бар шіркеулер, Ресей мәдени мұрасының барлық Шығыс православиелік юрисдикциялары.

Ресей православиесі (Русское православие) – Шығыс православиелік христиандықтың үлкен қауымдастығындағы, литургиясы немесе дәстүрлі түрде шлавян тілінде өткізілетін бірнеше шіркеулердің жиынтығы. Ресей православиелік дәстүріндегі шіркеулердің көпшілігі Шығыс православиелік шіркеуінің құрамына кіреді.

Шығу тегі

Тарихи тұрғыдан алғанда, "грек православиесі" термині барлық Шығыс православие шіркеулерін сипаттау үшін қолданылған, себебі "грек" термині Византия империясының мұрасына сілтеме жасай алады. Дегенмен, Константинопольдің Экуменикалық Патриархаты билік орталығы ретінде 1439 жылы Риммен біріккеннен кейін, православие сенушілерінің алдында өзінің маңызды билігінің бір бөлігін біртіндеп жоғалта бастады. 1448 жылдың желтоқсанында Ресей православие шіркеуі, Киевтік Исидордың орнына Киев және Бүкіл Ресей митрополиті (тұрақты орналасқан жері Мәскеуде) қызметіне Ресей епискобы Ионаны, Константинополь патриархы Григорий III-нің келісімінсіз тағайындап, де-факто автокефалиясын жариялады. Константинополь құлағаннан кейін және православие-католик одағы аяқталғаннан кейін, Ресей шіркеуінің мәртебесіне қатысты туындаған ішкі мәселелер Шығыс православиесіндегі грек және ресейлік сенушілер арасында бөлінуге әкелді. Түрік шапқыншылығынан кейін христиан базилеусінен айырылған Мәскеу билеушілері өзін нағыз патшалар деп санауын бастады (бұл атауды Иван III бұрыннан-ақ қолданған), сондықтан олардың пікірінше, Шығыс православие шіркеуінің орталығы Мәскеуде болуы керек, демек Мәскеу епискобы православиенің басшысы болуы керек. Кейбір Шығыс православие сенушілері Мәскеуді "Үшінші Рим" немесе "Жаңа Рим" деп атағандықтан, Ресей шіркеуі Осман империясының шегінен тыс православие әлемінде беделін арттырды. Бұл оқиғадан кейін славян православие әлемінде доктриналық және литургиялық айырмашылықтар пайда бола бастады, бұл оларды гректерден оқшаулады. 1560 жылы ахуалды реттеуге қол жеткізілгеніне қарамастан, 17 ғасырдың ортасына қарай Ресей православие шіркеуінің діни тәжірибелері грек православие шіркеуінен ерекшелене бастады. Соңында Мәскеу патриархы Никон шіркеуді реформалап, оның көптеген тәжірибелерін грек православиесінің қазіргі формаларымен үйлестірді. Алайда, бұл өзгерістерді дәстүрді сақтаушылардың үлкен тобы қабылдамады, олар кейін "Ескі ритуалистер" деп аталды.