Кіріспе
Кирилл әліпбиінің әрпі. Zhe, Zha немесе Zhu, кейде Že (Ж ж; курсив: Ж ж) деп транслитерацияланады. Ол көбінесе дыбысты ретрофлексті сибилянтты (тыңдау) немесе дауысты postalveolar фриктивті /ʒ/ көрсетеді, мысалы, "measure" сөзіндегідей. Сонымен қатар, ол жиі D (Д) әрпімен бірге қолданылып, ағылшын тіліндегі латын әрпі J-дың дыбысын ДЖ комбинациясы арқылы шамалайды. Zhe әрпі латын әліпбиінде , немесе түрлендіріледі.
Zhe, Zha, or Zhu, sometimes transliterated as Že (Ж ж; italics: Ж ж) is a letter of the Cyrillic script. It commonly represents the voiced retroflex sibilant (listen) or voiced postalveolar fricative /ʒ/, like the pronunciation of the in "measure". It is also often used with D (Д) to approximate the sound in English of the Latin letter J with a ДЖ combination. Zhe is romanized as , or .
Тарих
Zhe әрпі қалай пайда болғаны белгісіз. Грек, латын немесе сол кездегі басқа әліпбилерде осыған ұқсас әріп жоқ, бірақ оның глаголиттік әріпі Живете (Сурет:) онымен графикалық жағынан ұқсас, және бірдей дыбысты көрсетеді. Дегенмен, Живетенің шығу тегі, көптеген глаголиттік әріптер сияқты, белгісіз. Бір мүмкіндік – бұл еврей әрпі Зайиннің еврей әрпі Шинмен айтылуының нәтижесі болуы мүмкін, соңынан қазіргі еврей әрпі Жаинға айналып, ерекшелену үшін үстіне гераш қосылған. Zhe копт тіліндегі джанджия әрпінен де шыққан болуы мүмкін, бұл оның фонетикалық мәнімен (джанджия копт тілінде /d͡ʒ/ дыбысын көрсетеді) және әріп пішінімен расталады, бұл Живете глаголиттік әріпіне одан да жақын. Бұл екі "К" әрпінің (біреуі кері) бірігіп, ортақ сабаға ие лигатура болуы да мүмкін. Ертедегі кириллицада Zhe-нің атауы (živěte) "тірі" (бұйрық) деген мағынаны білдіреді. Zhe кириллицадағы сандық жүйеде қолданылмаған.
Транслитерация
Ж әдетте ағылшын тіліндегі оқырмандар үшін диграф ретінде транслитерацияланады (мысалы, «Доктор Живаго», Доктор Живаго, немесе «Георгий Жуков», Георгий Жуков). Тіл білімінде және Орталық Еуропа оқырмандары үшін ол көбінесе háček белгісімен жазылады. Ғылыми транслитерация ережесі чех тілінің орфографиясынан алынған және бірнеше славян тілдерінің латын әліпбиінде де қолданылады (словакия, сорб, серб-хорват және словения). Сондықтан, Леонид Брежневтің тегі (Леонид Брежнев) көптеген славян тілдерінде жазылғандай «Брежнев» деп транслитерациялануы мүмкін. Польша тілі кириллицаны транслитерациялау үшін өзінің ережесін қолданады, соған сәйкес ж әрпі польша әрпімен ż деп жазылады (польша тілінде оқылуы). Ж моңғол тілінде оның «ж» болып айтылуына байланысты жиі транслитерацияланады.