Кіріспе

Диагностикалық эндоскопиялық процедура

Езофагогастродуоденоскопия (EGD) немесе эзофагогастродуоденоскопия (OGD), сондай-ақ түрлі басқа атаулармен де белгілі, асқазан-ішек жолының жоғарғы бөлігін он екі елі ішегіне дейін визуализациялайтын диагностикалық эндоскопиялық процедура болып табылады. Процедура минималды инвазивті болып саналады, себебі ол дененің ірі қуыстарының бірін тіліп жаруды қажет етпейді және процедурадан кейін айтарлықтай қалпына келтіруді талап етпейді (егер седация немесе анестезия қолданылмаса). Дегенмен, ауыздың ісінуі жиі кездеседі.

Басқа атаулар

Езофагогастродуоденоскопия (EGD; американдық ағылшын тілінде) және өңеш-асқазан-он екі барнақтың эндоскопиясы (OGD; британдық ағылшын тілінде; жазу ережесіндегі айырмашылықтарға назар аударыңыз) сөздері /ˌɛsəfəɡoʊˌɡæstrəˈduːədənəskəpi/ деп айтылады. Оған панендоскопия (PES) және жоғарғы асқазан-ішек трактісінің эндоскопиясы (жоғарғы ЖІТ эндоскопиясы) да кіреді. Көбінесе оны жай ғана жоғарғы эндоскопия, жоғарғы ЖІТ немесе тіпті эндоскопия деп атайды; себебі ЭГД эндоскопияның ең көп таралған түрі болғандықтан, «эндоскопия» деген беймәлім термин кейде ЭГД-ні білдіру үшін бейресми түрде қолданылады. «Гастроскопия» термині сөзбе-сөз тек асқазанды қарастырады, бірақ практикалық қолданыста олардың мағыналары үлкен айырмашылықтарға ие емес.

Шектеулер

Асқазан-ішек жүйесінің қызметіне қатысты мәселелер көбінесе эндоскопия арқылы дұрыс анықталмайды, себебі асқазан-ішек жолының қозғалысын немесе секрециясын EGD (гастроскопия) көмегімен қарап тексеру қиын. Дегенмен, эндоскопия барысында артық сұйықтық табылуы немесе ішек қозғалысының нашарлауы функциялық бұзылулардың болуын көрсете алады. Ылғалды ішек синдромы және функционалдық диспепсия EGD арқылы диагноз қойылмайды, бірақ EGD осы жиі кездесетін ауруларға ұқсас басқа ауруларды жоққа шығаруға көмектеседі.

Процедура

Эндоскоптың ұшын майлап, ұшының бұрылуын, ауа және судың соруын, сондай-ақ бейне сапасын тексеру қажет. Процедурадан кем дегенде 4 сағат бұрын пациент NPO (тамақ ішпеу) немесе NBM (ауызға ештеңе алмау) режимінде ұсталады. Көптеген пациенттер процедураны тек лидокаин спрейімен орафоринкстің жергілікті анестезиясы арқылы ғана қабылдайды. Дегенмен, кейбір пациенттерге седация қажет болуы мүмкін, ал өте алаңдаған немесе қобалжыған пациенттерге тіпті жалпы анестезия да қажет болуы мүмкін. Процедурадан бұрын хабардар ету келісімі алынады. Басты қауіптер – қан кету және перфорация. Биопсия немесе басқа да араласу жасалғанда қауіп артады. Пациент сол жағына жатып, басын ыңғайлы жастыққа қояды. Пациент эндоскопқа шағылыспау үшін тістерінің арасына ауыз қорғағышы салынады. Эндоскоп тілдің үстінен өтіп, орафоринкске енгізіледі. Бұл пациент үшін ең жағымсыз кезең. Көзбен бақылауда жылдам және абайсызда манипуляциялау эндоскопты өңкештің ішіне бағыттайды. Эндоскопты өңкеш бойымен біртіндеп жылжытып, кез келген патологияны анықтау қажет. Бұл кезеңде асқазанды тым көп ауамен толтырудан аулақ болу керек. Эндоскоп асқазан мен пилорус арқылы жылдам өткізіліп, он екі елі ішектің бірінші және екінші бөліктері тексеріледі. Бұл аяқталғаннан кейін эндоскоп асқазанға қайтарылады және J-тәсілімен толыққанды тексеру жүргізіледі. Бұл өңкеш ұшын кері бұрып, оны «J» әрпі сияқты етіп, асқазан түбі мен гастроэзофагеальді біріктіруді тексеруді қамтиды. Осы кезеңде қосымша процедуралар орындалады. Эндоскопты алып тастамас бұрын асқазандағы ауа сорылады. Процедура кезінде суреттер түсіріліп, кейін пациентке көрсетіліп, анықталған нәтижелерді түсіндіруге көмектеседі. Эндоскоптың ең қарапайым қолданылуы – асқазан-ішек жолының ішкі анатомиясын тексеру. Көбінесе тек тексеру жеткілікті, бірақ биопсия эндоскопияға құнды қосымша болып табылады. Кішкентай биопсиялар биопсиялық қысқышпен (эндоскоп арқылы енгізілетін) жасалады, ол тікелей бақылауда 1-3 мм тіндің үлгісін алуға мүмкіндік береді. Мұндай биопсиядан кейін ішек қабығы тез жазылады. Жоғарғы асқазан-ішек жүйесін тексерудегі гистологиялық талдау үшін әдеттегі биопсияға қатысты клиникалық тәжірибе әртүрлі болуы мүмкін. Жедел уреаза тесті – Helicobacter pylori инфекциясын анықтау үшін жылдам, оңай және тиімді скринингтік тест.