Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Атабаска үндістері халқы
the Athabaskan Indian people
Синонимиясы
Ахтена, сондай-ақ Ахтна және Атнатана деп те жазылады, "мұз халықы" деп аударылады. Кейбір құжаттарда Ахта тайпасын Мыс индейлері деп атаған, себебі олардың ата-бабаларының отаны Оңтүстік-Шығыс Аляскадағы Мыс өзенінің бассейні мен оның салаларында орналасқан. Ахта тілінде Мыс өзені "Атна ту" (ту – су деген мағынаны білдіреді) деп аталады. Осылайша, "Ахта" – "Атна" өзенінің (яғни Мыс өзенінің) халқына сілтеме жасайды. Ахта тайпасының мыс түсті пышақтарына байланысты Yellowknife деген ат та қолданылған; алайда, басқа тайпа, Yellowknives та Мыс индейлері деп аталады.
The name Ahtena, also written as Ahtna and Atnatana, translates as "ice people." In some documentation the Ahtna have been called Copper Indians because of their ancestral homeland located in the basin of the Copper River and its tributaries in southeastern Alaska. The word for the Copper River in Ahtna is 'Atna' tuu" (tuu meaning water). Thus, "Ahtna" refers to the People of the 'Atna' River (i. e. The Copper River). The named Yellowknife has also been used in reference to the Ahtna's copper colored knives; however, another tribe, the Yellowknives, are also referred to as Copper Indians.
Тіл
Ахтналар – Аттабаска тілдерінде сөйлейтін, Субарктика мәдени аймағындағы тайпа. Олар Аттабаска және Субарктика үндістері ретінде жіктеледі. Копер өзені бойындағы елді мекендеріне байланысты диалектілік ерекшеліктер кездесуі мүмкін. Төменгі Ахтна (Ахтна'ахт'аене) Аляска шығанағына құятын өзен сағасының жанында, Орта Ахтна (Дан'ахвт'аене) өзен бойымен шалқарақта, ал Жоғарғы Ахтна (Тате'ахвт'аене) өзеннің жоғарғы ағысында тұрады. Батыстағы Танай халқы олардың ең жақын тілдік туыстары болып табылады. 1990 жылы университет тіл білімі маманы Джеймс Кари сөздік жариялады. Бірнеше жыл өткен соң, Ахтна халқы өз тілінің зат есімдер сөздігін шығарды («Ахтна зат есімдерінің сөздігі: Ахта мұра қоры / Ахтна, Inc., 1998, 2011 ж. қайта қарастырылған»).
The Ahtna are an Athabaskan languages speaking tribe of the Subarctic cultural area, which classifies them as both Athabaskan and Subarctic Indians. Depending on the community's location along the Copper River, dialectal differences may occur. The Lower Ahtna (Ahtna'ht'aene) are near the river's mouth which opens into the Gulf of Alaska, the Middle Ahtna (Dan'ehwt'aene) are upriver a distance, and the Upper Ahtna (Tate'ahwt'aene) live on the upper parts of the river. The Tanaina people of the west are their closest linguistic relatives. In 1990 a dictionary was published by university linguist James Kari, Several years later, the Ahtna People themselves published a noun dictionary of their language (The Ahtna Noun Dictionary of Pronunciation Guide: Ahtna Heritage Foundation/Ahtna, Inc., 1998, 2011 Revised).
Шығуы және ерте тарихы
Шамамен 2000 жыл бұрын Аhtна халқы Врангелл таулары мен Читина аңғары аймағына көшіп келді. Оған дейін, олардың ата-бабалары шамамен 7000 жыл бұрын Жоғарғы және Орта Суситна аймағына қоныстанған.
About 2,000 years ago the Ahtna people moved into the area of the Wrangell Mountains and the Chitina Valley. Prior to that, their ancestors moved into the area of the Upper and Middle Susitna area about 7,000 years ago.
Басқару
+Мұрагерлік атақтар Бас есім Аударма + (Жері) Тацабаэльги’аа Денен Судағы емен тұрған жердің адамы (Каньон сағасының қарама-қарсысындағы ауылдың басшысы) Тагаэль Денен Судағы тосқауылдың адамы (Таралдың басшысы) Цес К’е Денен Тастағы адам (Батыс жағалаудағы 127-ші мильдегі орналасқан жердің басшысы) Хвтаа Каэ’е Денен Таулардың астындағы адам (Ағын аузының басшысы, Фокс сағасы) C’елакс Денен Балық жүретін жердің адамы (Ұзын көл / Лакина ауылының басшысы) Бес Чене Гахсен Өзен жағалауындағы жазықтықтың адамы (Өзен сағасының басшысы) Шдагаай Денен Нүктесінің соңындағы адам (Четас өзенінің аузынан солтүстікке қарайғы ауылдың басшысы) Цеди Кулаен Денен Мыс кеніндегі жердің адамы (Мыс ауылының басшысы, Дадина өзенінен төмен, бес миль қашықтықтағы шығыс жағалауы) Хвтакуги’аа Денен Жер кеңейетін жердің адамы (Дадина өзенінен төмен, батыс жағалаудағы бір мильдегі орналасқан жердің басшысы) Никакуни’аа Денен Жердің созылып жатқан жерінің адамы (Вуд-Кэмптен оңтүстікке қарай Стикван ауылының басшысы) К’аай Денен Қырдың адамы (Тазлина көліндегі Каина сағасының басшысы) Бендил Денен Ағынның көлге құятын жерінің адамы (Тазлина көліндегі Мендельтна сағасының басшысы) Сдай’динаеси Гахсен Ұзын нүктесінің адамы (Гленленнен жақын жердегі нүктесінің басшысы) C’екаэ’е Денен Өзен аузының адамы (Гулкана өзенінің аузына жақын жердегі орналасқан жердің басшысы) Салтиги Гахсен Салтигидің адамы (Тайон көлінің басшысы) Стл’аа Каэгге Гахсен Өзен аузының арт жағындағы адамы (Слана және Мендаес ауылының басшысы) Мендаес Гахсен Саяз көлдің адамы (Ментастаның басшысы)
+Inherited titles Chief Name Translation + (Location) Tats’abaelghi’aa Denen Person of Where Spruce Stands in Water (chief of village opposite Canyon Creek) Taghael Denen Person of Barrier in Water (chief of Taral) Ts’es K’e Denen Person of on the Rock (chief of site on W bank at Mile 127) Hwt’aa Cae’e Denen Person of Beneath (the mountains) Stream Mouth (chief of Fox Creek village) C’elax Denen Person of Fish Run Place (chief of Long Lake/Lakina village) Bes Cene Ghaxen Person of Riverbank Flat (chief of Riverstag village) Sdaghaay Denen Person of End of the Point (chief of village north of mouth of Chetaslina River) Tsedi Kulaen Denen Person of Copper Exists Place (chief of Copper Village, five mi. below Dadina River on east bank) Hwt’akughi’aa Denen Person of Area Extends below a Place (chief of site 1 mi. below Dadina R on W bank) Nic’akuni’aa Denen Person of Where Land Extends Out (chief of Stickwan's village south of Wood Camp) K’aay Denen Person of Ridge (chief of Kaina Ck site on Tazlina Lake) Bendil Denen Person of Where Stream Flows into Lake (chief of Mendeltna Creek site on Tazlina Lake) Sday’dinaesi Ghaxen Person of Long Point (chief of point site near Glennallen) C’ecae’e Denen Person of the River Mouth (chief of site near Gulkana River mouth) Sałtigi Ghaxen Person of Sałtigi (chief of Tyone Lake) Stl’aa Caegge Ghaxen Person of Rear River Mouth (chief of Slana village Mendaes Ghaxen Person of Shallows Lake (chief of Mentasta)
Сәулет
Жазғы маусымда ахтна тайпасы қарағай және қыш ағашынан салынған уақытша тікбұрышты тұрғын үйлерді пайдаланған. Бұл құрылыстардың қабырғалары қабықпен жабылған, ал кіреберістері терімен жабылған болатын. Қыс айларында отбасылар үлкен, жартылай жерге көмілген үйлерде тұрған. Олардың ені 3 метрге, ал ұзындығы 10 метрге жететін бұл үйлер ағаштан салынған және қарағай қабығымен жабылған. Кейде терлеу рәсімдерін өткізу үшін қосымша бөлме салынатын. Ахата компаниясы 2008 жылдан бері Порт-Изабел ұстау орталығында АҚШ Иммиграция және кедендік басқармасына қызмет көрсетуде. Бұл келісім-шарт "Ахта Техникалық қызметтері" (АТС) компаниясына кем дегенде 800 миллион доллар табыс әкеледі.
In the summertime the Ahtna used temporary rectangular dwellings made of spruce and cottonwood. These structures had bark covered sides and skin covered entrances to provide access. In the wintertime, families lived in large semi underground homes. As large as 10 feet wide by 36 feet long, these dwellings were constructed from wood and covered with spruce bark. Sometimes a second room was attached to be used for sweating rituals. Ahata has provided services to U. S. Immigration and Customs Enforcement at the Port Isabel Detention Center since at least 2008. The contract will earn Ahtna Technical Services (ATS) at least $800 million.