Кіріспе

Американдық экспрессионист суретші (1918–1988)

Ерте өмір және білім

Элейн де Кунинг 1918 жылы Нью-Йорк штатының Флатбуш қаласында Элейн Мари Кэтрин Фрид болып дүниеге келді. Оның әкесі Чарльз Бонд Брейд компаниясының зауытының менеджері болды. Элейн төрт баланың ең үлкені еді; Марджори (Люикс), Конрад және Питер – оның бауырлары. Оның анасы, Элейннің кіші әпкесі кейбір ата-аналарға қарағанда оны аз сүйіспеншілікпен және зейінсіз еске алғанымен, үлкен қызының өнерге деген құштарлығын қолдады. Элейннің анасы оны бес жасынан бастап музейлерге алып бара бастады және көргенін суретке салуға үйретті. Элейннің балалар бөлмесі суреттердің көшірмелерімен безендірілген. Ол тіпті оның көптеген суреттерін жойды, бірақ бұл "Элейнді жұмысында дәлдік пен әсемдікке ұмтылуға жетеледі". 1954 жылдың сәуірінде Элейн Стабл галереясында өзінің тұңғыш жеке көрмесін ұсынды (кейбіреулер оны 1952 жылы өткен деп айтады, бірақ галерея 1953 жылы құрылды). Сондықтан ол суреттерін толық атымен емес, әріптерімен қол қоюды жөн көрді, өйткені оның картиналарына әйел суретшінің туындысы деген белгі бергісі келмеді, бұл дәстүрлі түрде ерлерге тән бағыт еді, сондай-ақ күйеуі Виллем де Кунингпен шатастырылмас үшін. Элейн мен Виллем Нью-Йорк мектебінің өкілдері болды, оның ішінде Джексон Поллок та бар еді. Элейн де Кунинг – маңызды жазушы және өнер мұғалімі. 1948 жылы ARTnews журналында жұмыс істей бастады және өнер әлемінің көрнекті тұлғалары туралы мақалалар жазды. Ол Art News журналы үшін жүзге жуық мақала жазды. Элейн де Кунинг 1950-ші жылдары суретшілердің сыншысы рөлін алғаш рет атқарған американдық суретші болды. Ол Джорджия университетінде және Париждегі Нью-Йорк студиялық мектебінде сабақ берді. Бұл көрменің мақсаты – әйел суретшілердің ерекше дағдыларын және көзқарастарын көрсету болды, олар, бұрын айтқандай, көбінесе ерлерге қарағанда назарсыздау қалдырылып, көлеңкеде қалатын. Кейін көрме Монета музейіне және Палм-Спрингс өнер мұражайына көшірілді. "Элейн үшін барлығы әрдайым жаңа, ешқашан толыққанды болмайтын, үнемі құрылып, бұзылатын, бұрын ешқашан жасалмағандай болатын. Ол тәжірибе жинақтап, не күтуге болатынын білмейтін. Өмір – үнемі болатын жаңалық болды."

Алғашқы еңбектері

1948 жылдың жазында Элейн мен Виллем де Кунинг Солтүстік Каролина штатының Ашвилл қаласының жанындағы Блэк Маунтин колледжінде жазды өткізді. Элейн Йозеф Альберс, Р. Бакминстер Фуллер және Мерс Каннингемтен сабақ алды. Театрлық қойылымдарға тұрақты қатысушы болған Элейн колледждің әлеуметтік өміріне белсенді қатысты.

Портреттер

Элейн де Кунингтің еңбектерінің көп бөлігі портреттерді салуға арналған. Өмірі бойы көптеген автопортреттер салғанмен қатар, оның модельдері көбінесе суретшілер, әдетте еркектер болды – ақындар Франк О’Хара, Джон Эшбери және Аллен Гинзберг; жазушы Дональд Бартхельме; өнер сыншысы Харольд Розенберг; Artnews журналының бас редакторы Томас Б. Хесс; хореограф Мерс Каннингэм; көрнекті өнер сатушы Лео Кастелли; жаңашыл джаз музыканты Орнет Коулман; әйгілі бразилиялық футболшы Пеле; және суретшілер Жооп Сандерс, Фэрфилд Портер, Алекс Кац және оның күйеуі Виллем де Кунинг. Ол жестік абстрактілі экспрессионизм стилінде жұмыс істегенімен, бейнеленген адамның есімдігін сақтап, фигурамен жұмыс істеуден ешқашан жаңылған жоқ. 1944 жылы Элейн Вергиль Томсоннің концертінде 22 жасар голланд суретшісі Жооп Сандерске кездесті. Олар бір-бірінің портретын салуға келісіп, осылайша ондаған портреттен тұратын, жылдарға созылған ынтымақтастық басталады. Элейн бұл туындыларын «Жооп суреттері» деп атады. Сандерстің суретін бір күн бойы салғаннан кейін, ол бір апта бойы суреттерді картинаға айналдырды. Осы процесте Элейн портрет салуға «ұшырағанын» айтты, оның арқылы ол өзінің тақырыбындағы ең қызықты деп тапқан ерекшеліктерін өзінің элементтерімен үйлестірді, Мэри Габриэльдің «Тоғызыншы көшедегі әйелдер» (138-бет) кітабында айтылғандай.

«Ол ерекше бет пішіндерін анықтап, әр модельдің бейнесін өткір, тік сызықтармен бояу арқылы жеткізеді. 1951 жылғы [інісі] Конрадтың суреті қара фонда [оның] басы мен иығын бейнелейді, мұқият сызықтар мен қара бояудың үйлесімімен ойлы тұлғаны өте нәзікпен көрсетеді».

Элейн де Кунинг өзінің портреттері туралы былай деп жазды: «Мен отырған еркектерді суреттегенде, оларды гироскоптардай көретінмін. Портрет салу мені әрқашан қызықтырды, себебі мен нақты бір көріністің немесе позының ерекшелігін жақсы көремін. Фигурамен жұмыс істегенде, бояу сезімдердей ағып өтуін қаладым». Ол әр адамды «оларды ерекшелейтін ерекше поздарды табу үшін» зерттеді. Бұған президент Джон Кеннедидің зерттеулері мен аяқталған портреттерінің сериясы мысал бола алады, бұл оның мансабындағы ең маңызды тапсырма болды. Де Кунинг Джон Ф. Кеннеди қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң сурет салуды қайта бастағаннан кейін балалары бар ерлердің және әйелдердің сериясын жасады.

Жаңа Мексика

1958 жылдың күзінен 1959 жылдың көктеміне дейін Элейн Нью-Мексико университетінде қонақ профессор ретінде жұмысқа тағайындалды. Бұл оған Оңтүстік-Батыс аймағының ерекше түстеріне және кеңістігіне толыққанды енуге мүмкіндік берді. Ол Мексиканың Хуарес қаласына сапар шегіп, көптеген бұқа күрестерін тамашалады. Ол осы тақырыпқа арналған, батыл және жарқын түстермен боялған суреттер сериясын жасады. Ол "пахта және қайын ағаштарының керемет алтын түске енгенін" және "Жаңа Англия таулары тым жақсы орналасқан, ал Нью-Мексико таулары сізге қарай жылжитын сияқты" деп жазды.

Кейінгі еңбектері

1983 жылы Элейн Франциядағы Ласко және Испаниядағы Алтамирадағы палеолиттік үңгір суреттерін көрді және "Үңгір қабырғалары" атты суреттер сериясын жасады. Палеолиттік өнерде ол Абстрактты экспрессионизмнің бастауларын тапты, себебі олардың импровизациялық процестері мен спонтанды техникасы ұқсас. Басқаша айтқанда, "ол палеолиттік өнерді 20 ғасыр өнеріне жақын деп тапты". Де Кунингтің туындылары көптеген жеке көрмелерде, сондай-ақ коммерциялық галереяларда, ірі өнер мұражайлары мен мекемелерде өткен көптеген топтық көрмелерде көрсетілді. Суретшінің жұмысы қаза болғаннан кейін сыншылар тарапынан үлкен құрметке ие болды, нәтижесінде 2015 жылы Вашингтондағы Ұлттық портрет галереясында "Элейн Де Кунинг: Портреттер" атты маңызды музейлік көрме ұйымдастырылды.