Кіріспе

Мартин Мадан (1726 – 2 мамыр 1790) – ағылшын адвокаты, дін қызметкері және жазушы, методист музыкасына қосқан үлесімен, «Лок ауруханасының жинағы» және кейінірек «Телифтора» кітабындағы некеге қатысты даулы пікірлерімен белгілі болған. Әкесі – ағылшын саясаткері.

Өмір

Ол ақын Джудит Маданның (туған тегі Каупер) және полковник Мартин Маданның ұлы болды. Вестминстер мектебінде және Оксфордтың Крайст-Черч колледжінде білім алды, 1746 жылы тәмамлады. 1748 жылы адвокаттыққа қабылданды және біраз уақыт өте еркін өмір сүрді. Джон Уэслидің уағызын тыңдағаннан кейін өмір салтын өзгертуге көнді. Діни шен алып, Лондонның Локк ауруханасының капелланы болып тағайындалды. Ханттингдон графесі қолдаған кальвинистік методистік қозғалыспен тығыз байланыста болды және уақыт-уақытпен көшпелі уағыздаушы болып жұмыс істеді. Ол ақын Уильям Каупердің туысы болды, олармен діни мәселелер бойынша хат алмасып жүрді. 1767 жылы досы Томас Хавейсті қолдағандығына байланысты көптеген сынға ұшырады, бұл оның Алдвинклдегі (Нортгемптоншир) Әулиелер шіркеуінің қызметін иеленуіне қатысты дау тудырды. Мадан капелландық қызметінен бас тартып, Эпсомға зейнетке шықты. Ол танымал судья сэр Бернард Хейл мен оның әйелі Энн Торсбидің қызы Джейн Хейлге үйленді. Олардың бес баласы болды. Джейннің портреті Алан Рамзи салған. Ол 1794 жылы қайтыс болды.

Шығармалары

1760 жылы Мартин Мадан Лок ауруханасы үшін әртүрлі авторлардан алынған Забурлар мен Әндер жинағының алғашқы басылымын жариялады. Ол ақырында 11 басылым шығарды, соңғысы 1787 жылы жарық көрді. Маданның осы жинақтарындағы көптеген түзетулері кеңінен қолданысқа енді. 1780 жылы Мадан «Телифтора», немесе «Әйелдердің құлдырауы туралы трактат» атты еңбегін жариялап, үлкен қарсылық тудырды, онда ол көп әйел алуды өзі ашуланып отырған жамандықтардың емдігі ретінде жақтады. Оның аргументтері негізінен Киелі кітаптарға сүйенгенімен, кітабы көптеген ашулы жауаптарға себеп болды. Олардың арасында оның туысы, ақын Уильям Каупердің анонимді түрде жарияланған «Анти Телифтора» еңбегі де болды. Бұл оқиғаның көркемдік бейнесін 2005 жылы Брайан Линчтің ақын туралы «Қайғының жеңімпазы» романында оқуға болады. Фалконер Мадан «Ұлттық биография сөздігінде» Маданның трактатына жасалған он тоғыз шабуылды тізімдеген. Басқа еңбектерінің ішінде «Жувенал мен Персийдің жаңа және тура аудармасы» (1789) бар.