Жоспарсыз қалалық саяхаттар немесе қаланың психогеографиясы
Dérive
Қалалық зерттеу: «Дэриф» – жоспарсыз саяхат арқылы қаланың психогеографиясын зерттеу, жаңа сезімдер мен «Ситуациялар» жасау тәсілі. Guy Debord теориясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жоспарланбаған қалалық зерттеу саяхаты
Unplanned urban exploration tour
Дерив (de.ʁiv, "қалқып жүру") – әдетте қалалық кеңістіктердегі жоспарсыз саяхат, онда қатысушылар өздерінің әлеуметтік ортамен күнделікті байланыстарын естен шығарады. Бұл әдіс Letterist International мүшелерімен әзірленген және алғаш рет Гай Дебордың 1956 жылғы "Дерив теориясы" еңбегінде теориялық тұрғыда жарияланған. Дебор деривті "қалалық қоғамның жағдайларымен байланысты тәжірибелік мінез-құлық режимі: әртүрлі атмосфералар арқылы жылдам өту техникасы" деп анықтайды. Жеке деривтер мүмкін болғанымен, Дебор ең нәтижелі топ құрамының екі немесе үш адамнан тұратын бірнеше шағын топ екенін көрсетеді, себебі осы топтардың әсерлерін салыстыру және тексеру объективті қорытындыларға жетуге мүмкіндік береді. Деривтің мақсаттарына қаланың кеңістігін зерттеу (психогеография) және эмоционалдық бағдарсыздық кіреді, олардың екеуі де жағдайлардың туындауына әкелуі мүмкін.
The dérive (de.ʁiv, "drift") is an unplanned journey through a landscape, usually urban, in which participants stop focusing on their everyday relations to their social environment. Developed by members of the Letterist International, it was first publicly theorized in Guy Debord's "Theory of the Dérive" (1956). Debord defines the dérive as "a mode of experimental behaviour linked to the conditions of urban society: a technique of rapid passage through varied ambiances." Though solo dérives are possible, Debord indicates that the most fruitful numerical arrangement consists of several small groups of two or three people who have reached the same level of awareness, since cross checking these different groups' impressions makes it possible to arrive at more objective conclusions. The dérive goals include studying the terrain of the city (psychogeography) and emotional disorientation, both of which lead to the potential creation of Situations.
Тарих
Деривация ұғымы Париждегі авангардтық және марксистік ұжым "Летернист Интернационалдан" бастау алады. Дерива психогеография теориясын түсіну және дамыту үшін маңызды құрал болды, ол "географиялық ортаның (мәнді түрде ұйымдастырылған немесе емес) адамдардың сезімдері мен мінез-құлқына тигізетін нақты әсерлер" деп анықталды. Ситуационисттік теория бойынша, деривалар қажет, себебі дамысқан капитализмде күнделікті өмірдің болжамды және монотонды тәжірибесі күшейе түседі. Рауль Ванегем өзінің біртұтас қала құрылысы манифестінде дерива мен ситуационисттік кеңістік туралы сыни пікірлердің артындағы тағы бірнеше идеяны жеткізді: "Барлық кеңістік жаудың иелігінде. Біз үнемі комендант сағатында өмір сүріп жатырмыз. Полиция ғана емес, геометрия да соған жауапты". Дерива, француз әскерінде бұрын жоспарланған тактика ретінде, "жоғарырақ орынның болмауымен анықталған есептелген әрекет" және "жаудың көру қабілеті шегіндегі маневр" болды. Айналадағы кеңістікті игеруге мүдделі SI үшін дерива осы мағынада "күресті" көшеге шығарып, толыққанды операцияға белсенді қатысуға мүмкіндік берді.
The concept of the dérive has its origins in the Letterist International, an avant garde and Marxist collective based in Paris. The dérive was a critical tool for understanding and developing the theory of psychogeography, defined as the "specific effects of the geographical environment (whether consciously organized or not) on the emotions and behavior of individuals." Dérives are necessary, according to Situationist theory, because of the increasingly predictable and monotonous experience of everyday life in advanced capitalism. In his manifesto for unitary urbanism, Raoul Vaneigem articulated some further ideas behind the dérive and the Situationist critique of space: "All space is occupied by the enemy. We are living under a permanent curfew. Not just the cops — the geometry". Dérive, as a previously conceptualized tactic in the French military, was "a calculated action determined by the absence of a greater locus", and "a maneuver within the enemy's field of vision". To the SI, whose interest was inhabiting space, the dérive brought appeal in this sense of taking the "fight" to the streets and truly indulging in a determined operation.
Практика
Бірнеше топтар дерифт ұғымын қабылдап, оны өздерінің түрінде қолданды, оның ішінде көптеген заманауи ұйымдар, ең бастысы – Лоитерлер қарсылық қозғалысы (Манчестер), Wrights & Sites, Unilalia тобы және Психогеографиялық зерттеулер жөніндегі Провиденс бастамасы. 2003 жылдан бері АҚШ-та Психогеографиялық зерттеулер жөніндегі Провиденс бастамасы және Psy Geo Conflux деп аталатын жекелеген шаралар психогеографиялық аясында дерифт сияқты әрекетке негізделген қатысушы эксперименттеріне арналды.
Several groups have adopted the concept of the dérive and applied it in their own form, including many modern organizations, most notably the Loiterers Resistance Movement (Manchester), Wrights & Sites, the Unilalia Group, and the Providence Initiative for Psychogeographic Studies. Since 2003 in the United States, separate events known as the Providence Initiative for Psychogeographic Studies and Psy Geo Conflux have been dedicated to action based participatory experiments similar to the dérive within the context of psychogeography.
Технология
21-ғасырда Эдуардо Качучо мен Бабак Фахемзаде бастаған команда Dérive деп аталатын смартфон қосымшасын жасады. Смартфон қосымшасы мобильді құрылғы экранында "қызыл көліктің соңынан ер" сияқты қарапайым географиялық нұсқауларды көрсетеді, осы арқылы дерифтәжірибесін құруға мүмкіндік береді. 2017 жылдың маусым айында ресейлік әзірлеуші Макс Алохинцтің осы аттас қосымшасы шықты, ол орнатуды қажет етпейді, тікелей веб-браузерде жұмыс істейді. Бұл қосымша картада қозғалу үшін нүктені жасайтын қосымша карталық дрифт режимін ұсынады. 2020 жылдың наурызында iOS және Android платформалары үшін Randonautica қосымшасы іске қосылды және Гай Дебордың дерифт туралы эссесін басты шабыт көзі деп атады. Ол кездейсоқ сандар генераторын пайдаланып, картадағы кездейсоқ жерді анықтайды, содан кейін пайдаланушыға ниетін ойлап, сол жерге баруға ұсыныс береді.
A smartphone app named Dérive was developed in the 21st century by a team including Eduardo Cachucho and Babak Fakhamzadeh. The smartphone app shows a series of simple geography based directions on a mobile device's screen such as "follow a red vehicle" to create the dérive experience. A similar application of the same name by Russian developer, Max Alyokhinc released in June 2017 does not require installation, instead working directly within a web browser. This application provides an additional mapping drift mode, where the application generates a point on the map to move to. In March 2020, an iOS and Android app called Randonautica launched and cited Guy Debord's essay on dérive as a core inspiration. It uses a random number generator to seed a random map location that the user is prompted to walk to while holding an intention in mind.