Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Оңтүстік Азияда сөйленетін қытай-тибет тілі – қытай-тибет тілі.
Sino Tibetan language spoken in South Asia
the Sino Tibetan language
А. тонг – Гаро диалектісіне жататын қытай-тибет (немесе Тибето-Бірман) тілінің бірі, Гаро тілінен өзге Кох, Рабха, Бодо тілдерімен де байланысты. Бұл тіл Үндістанның солтүстік-шығысындағы Мегалая штатының Оңтүстік Гаро және Батыс Хаси қыраттары аудандарында, Ассамның оңтүстік Камруп ауданында және Бангладештегі көршілес аймақтарда таралған. "А. тонг" деген жазу тілінің иелері тілінің атауын қалай айтатынына негізделген. Атауында көмекейлік тоқтату жоқ және бұл тоналды тіл емес. Тілдің анықтамалық грамматикасын Сейно ван Брюгель жариялаған. Атонг – ағылшын және ағылшын – А. тонг бөлімдерімен, сондай-ақ семантикалық сөз тізімдері бар сөздік 2021 жылы А. тонг әңгімелерінің талдауы жарияланғаннан екі жыл кейін жарық көрді. 2009 жылы А. тонг тіліндегі әңгімелер кітабы және Атонг – ағылшын сөздігі жарық көрді және Үндістанның Мегалая штатындағы Тура қаласындағы Тура кітапханасында сатылды. Бұл кітаптардың қазірге дейін сатылымда бар-жоғы белгісіз. Бұл кітаптарда қолданылған А. тонг орфографиялық жүйесі онлайн режимінде қолжетімді А. тонг орфографиялық нұсқаулығында түсіндірілген. "Этнолог" бойынша Атонг тілі жойылуға жақын тілдердің қатарына енген. Атонгтың қазіргі жағдайы Мегалая штатындағы беделді тіл – Стандарт Гароның ықпалынан туындаған болуы мүмкін. Көптеген ата-аналар енді балаларына Атонг тілін үйретпейді. Дегенмен, Оңтүстік Гаро және Батыс Хаси қыраттарында Атонг тілінде сөйлейтін және оны жас ұрпаққа жеткізіп жүрген орындар әлі де бар.
A. tong is one of the Garo dialect Sino Tibetan (or Tibeto Burman) language which is also related to Koch, Rabha, Bodo other than Garo language. It is spoken in the South Garo Hills and West Khasi Hills districts of Meghalaya state in Northeast India, southern Kamrup district in Assam, and adjacent areas in Bangladesh. The spelling "A. tong" is based on the way the speakers themselves pronounce the name of their language. There is no glottal stop in the name and it is not a tonal language. A reference grammar of the language has been published by Seino van Breugel. A dictionary with Atong–English and English A. tong sections, as well as semantic word lists was published in 2021, two years after the publication of an analysis of A. tong stories. In 2009, a book of stories in A. tong and an Atong English dictionary were published by and sold at the Tura Book Room in Tura, Meghalaya, India. It is not certain if those books are still available there. The A. tong spelling system used in those books is explained in the A. tong Spelling Guide, available online. Atong has been classified as an endangered language by Ethnologue. Atong's situation is most probably due to the influence of Standard Garo, a prestige language in the State of Meghalaya. Many parents are not teaching Atong to their children anymore. However in there are still places in South Garo Hills and West Khasi Hills where Atong is still spoken en also transmitted to the younger generation.
Әлеуметтік-лингвистика
Қазіргі уақытта сөйлейтіндердің санына қатысты ешқандай бағалау жоқ; Үндістанның тілдік шолуына сәйкес, 1920 жылдары шамамен 15 000 адам осы тілде сөйлеген. Атонгтар гаролардың бір тармағы саналғандықтан, Үндістан үкіметі оларды жеке этникалық немесе тілдік қауымдастық ретінде есепке алмайды. Атонг тілінде сөйлейтін адамдардың көпшілігі гаро тілін әлдебір деңгейде біледі, ал гаро тілі одан беделдірек деп есептеледі. Атонг тілінде сөйлейтін аймақтағы мектептерде білім беру гаро тілінде жүргізіледі, бірақ кейбір мектептерде ағылшын тілінде де білім беріледі.
There is no current estimate of the number of speakers available; according to the Linguistic Survey of India, it was spoken by approximately 15,000 people in the 1920s. Since the Atong are considered a subdivision of the Garos, they are not counted as a separate ethnic or linguistic community by the Indian government. Almost all Atong speakers are bilingual in Garo to a greater or lesser extent, and Garo is seen as the more prestigious language. Garo is also the language of education in schools in the Atong speaking area, although some schools provide education in English.