Кіріспе

Кальций арналарын блоктаушы препарат

Нифедипин, басқа атауларымен қатар Прокардия брендімен сатылады, стенокардияны, жоғары қан қысымын, Рейно синдромын және мерзімінен бұрын босануды басқару үшін қолданылатын кальций арналарын блоктаушы препарат. Принцметал стенокардиясын емдеу үшін таңдаулы емдеулердің бірі болып табылады. Нифедипин 1967 жылы патенттелген және 1981 жылы АҚШ-та қолдануға бекітілген. Бұл препарат Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қажетті медицина тізіміне енген. Ол генериктік препарат ретінде қолжетімді.

Жоғары қан қысымы

Мақұлданған қолданылуы – гипертония және стенокардияны ұзақ мерзімді емдеу. Гипертония кезінде, соңғы клиникалық нұсқаулар диуретиктер мен АПФ ингибиторларын ұсынады, алайда кальций арнасының блокаторлары, тиазидтік диуретиктермен бірге, 55 жастан асқан және афроамерикалық пациенттер үшін басты ем ретінде әлі де қолданылады. Нифедипин тіл астына берілуі бұрын гипертониялық жағдайларда қолданылған. Бұрын, бұл препарат қажет болған жағдайда МАОИ қабылдап жүрген пациенттерге гипертониялық дағдарыс кезінде жиі тағайындалған. Бұл қауіпті деп табылғандықтан тоқтатылды. Нифедипиннің тіл астына берілуі, шеткі тамырлардың кеңеюі арқылы гипотензиялық әсерге ие. Ол бақылана алмайтын қан қысымының төмендеуіне, рефлекстік тахикардияға және кейбір тамыр ошақтарында қан ағынының бұзылуына әкелуі мүмкін. Медициналық әдебиетте тіл асты нифедипинінің салдарынан туындаған ауыр жағымсыз әсерлер туралы көптеген хабарламалар бар, олардың ішінде церебральдық ишемия/инфаркт, миокард инфаркты, толық жүрек блокадасы және өлім жатады. Осының нәтижесінде, 1985 жылы FDA гипертониялық жағдайларды басқару үшін тіл асты нифедипинінің қауіпсіздігі мен тиімділігіне қатысты барлық деректерді қарастырып, осы практика қауіпсіз де, тиімді де емес болғандықтан тоқтатылуы керек деген шешімге келді. Омыртқа миы зақымдануы кезінде автономдық дисрефлексиямен байланысты гипертонияны емдеуде нифедипин қолданылуы осы ереженің ерекше жағдайы болып табылады.

Ерте толғау

Нифедипин жиі токолитик ретінде (ерте босануды ұзартатын зат) қолданылады. Кокрейн шолуы жүктілікті ұзарту үшін плацебодан немесе емдемеуден оның тиімділігі жоғары екенін көрсетті. Ол бета-агонисттерден де тиімді, сондай-ақ атосибан мен магний сульфатынан да кейбір артықшылықтары болуы мүмкін, бірақ атосибан анаға қолайсыз әсерлердің азырақ болуын қамтамасыз етеді. Туу кезінде немесе оған жақын уақытта нәрестелердің өлім-жітімі деңгейінде ешқандай айырмашылық байқалған жоқ, ал ұзақ мерзімді нәтижелер туралы мәліметтер жетіспейді.

Басқа

Рейно құбылысы көбінесе нифедипинмен емделеді. 2005 жылғы мета-талдау шамалы пайда әкелгенін көрсетті (шабуылдың күшінде 33% азаю, апталық шабуылдардың абсолютті саны 2,8-ге азайды); аталған зерттеулердің көпшілігі нифедипиннің төмен дозаларын қолданған деген қорытынды жасалды. Жергілікті қолданылатын нифедипин анальдық жарықтарды емдеуде жергілікті нитраттармен бірдей тиімді екені дәлелденді. Нифедипин биік тау медицинасында биік таулық өкпе ісігін емдеу үшін де қолданылады. Нифедипин коронарлық артерияларға тамыр кеңейту әсерінің арқасында Prinzmetal стенокардиясын емдеудің басты құралдарының бірі болып табылады.

Жанама әсерлер

Нифедипин қан қысымын тез төмендетеді, сондықтан емделушілерге алғашқы бірнеше дозадан кейін бас қызып, есіктен кетіп қалуы мүмкін екендігі ескертіледі. Реакция ретінде тахикардия (жүрек соғудың жылдамдығының артуы) пайда болуы мүмкін. Бұл проблемалар нифедипиннің пролонгирленген (ұзақ әсерлі) препараттарында сирек кездеседі. Нифедипиннің пролонгирленген формаларын тамақ ішпеген кезде қабылдау керек, ал пациенттерге грейпфрут немесе грейпфрут шырыны бар тағамдарды жемеуге кеңес беріледі, себебі олар нифедипиннің қан деңгейін көтереді. Мүмкін болатын бірнеше механизмдер бар, оның ішінде CYP3A4 ферменті арқылы метаболизмді тежеу. Кальций каналдарының блокаторы ретінде нифедипин тіс жегінің гиперплазиясын тудыру қаупін жоғарылатады.

Өте көп дозалау

Бірнеше адам нифедипиннің өткір дозасын шамадан тыс қабылдау салдарынан, кездейсоқ немесе қасақана түрде, ауыз арқылы немесе инъекция арқылы уытталған. Қолайсыз әсерлеріне әлсіздік, брадикардия, айқын гипотония және ес-түс жоғалту кіреді. Улану диагнозын растау үшін немесе қайтыс болғаннан кейін медициналық-құқықтық сараптама жүргізуге көмектесу үшін препаратты қан немесе плазмада мөлшерлеуге болады. Анализ әдістері көбінесе газ немесе сұйық хроматографияны қамтиды, ал сынама концентрациялары әдетте 100-1000 мкг/л диапазонында болады.

Әрекет ету механизмі

Нифедипин - кальций арналарын бұғаттаушы препарат. Нифедипин және басқа дигидропиридиндер көбінесе L-типті кальций арналарына ғана әсер етеді деп есептелгенімен, олар кернеуге тәуелді басқа кальций арналарына да әсер етеді. Сонымен қатар, нифедипин минералокортикоид рецепторының антагонисті немесе антиминералокортикоид ретінде де әрекет ететіні анықталды.

Тарих

Нифедипин (алғашқыда BAY a1040, кейін Adalat) неміс фармацевтикалық компаниясы Bayer жасады, ал бастапқы зерттеулердің көп бөлігі 1970 жылдардың басында жүргізілді. Adalat 1980 жылы беделді Prix Galien сыйлығын алған алғашқы неміс фармацевтикалық препараты болды. Сол жылы Ахмет Хегази (Клаус Дитер Ремшпен бірлесіп) Германияның Мюнхендегі патенттік кеңсесіне нифедипиннің ұзақ әсер ететін, қатты дәрілік түрін ұсынды және "қандағы нифедипин деңгейін ұзақ сақтау арқылы гипертонияны ауыз арқылы емдеу үшін, 1-2 рет қабылдау арқылы, нақты беті 1,4 м²/г болатын нифедипин кристалдарын қолдану" бойынша патент алды, бұл Bayer компаниясының Adalat retard деп белгіленген өніміне айналды (Dr. Schauerte хатынан қараңыз). Сол кезеңде жүрек ауруларының өсуімен – жүрек жеткіліксіздігі Батыс Германияда өлімнің бірінші себебіне айналды – және жаңа препараттың пайда болуымен, 1990 жылдары дәрілер Аспириннің орнын басып, Bayer компаниясының ең ірі жеке өніміне айналды. Александр Мей атап өткендей, "[осы шаралар 2000 жылы 1,7 миллиард АҚШ долларына дейін өсімге алып келді, препарат нарықта жарты ғасырдан астам уақыт болғанына қарамастан]". 14 қазан 1991 жылы Хегази компанияның негізін қалаушысымен ешқандай қатысы жоқ Отто Байер медалімен марапатталды, ол нифедипин сияқты нашар ерігіш белсенді заттарды еріту жөніндегі жұмысы үшін берілді, бұл сыйлық 1984 жылдан бері Bayer тобының ең үздік зерттеулерді марапаттау үшін қолданып келе жатқан жүлдесі. 2020 жылға дейін 528 зерттеуші осы сыйлықты алды. 1995 жылғы АҚШ-тағы сот процесінде Хегази өзінің патентерін қорғады және Pfizer компаниясының Procardia XL өнімі оның Еуропалық патенті № 0047899 және АҚШ патенті № 5264446 негізінде жасалғаны анықталды. 1995 жылғы зерттеулерде коронарлық артерия ауруы бар және нифедипин қабылдаған пациенттерде өлім-жітімнің жоғарылауы байқалғаннан кейін нифедипин мен оған ұқсас кальций арналарының блокаторларын қолдану айтарлықтай азайтылды. Бұл зерттеу мета-талдау болып табылды және нифедипиннің қысқа әсер ететін түрлері (қан қысымын күрт өзгертуге әкелуі мүмкін) және тәулігіне 80 мг және одан да көп дозаларда зиянды екенін көрсетті.

Брендтер

Үндістанда нифедипин JB Chemicals компаниясымен өндіріледі және Nicardia Retard (Нифедипин 10 мг, 20 мг таблеткалар) және Nicardia XL 30/60 брендтерімен қол жетімді, бұл Нифедипин ұзартылған шығарылым таблеткалары. Швейцарияда нифедипин тек Nifedipin Mepha және Nifedipin Spirig аттарымен ұзартылған шығарылымды препараттың жалпы түрі ретінде сатылады.