Кіріспе

Батам – Индонезияның Риау аралдары провинциясының ең ірі қаласы. Қалалық әкімшілік аумағы Батам, Ремпанг және Галанг (жинап алғанда Бареланг деп аталады) үш негізгі аралын, сондай-ақ батыстағы Буланг және бірнеше шағын аралдарды қамтиды. Батам аралы – негізгі қалалық және өнеркәсіптік аймақ, ал Ремпанг және Галанг аралдары ауылдық сипатын сақтайды және халық тығыздығы төмен; олар Батам аралымен қысқа көпірлермен байланысқан. Буланг аралы және оның солтүстігінде орналасқан Белаканг Паданг ауданы Батам аралының батысында жатыр, бірақ әкімшілік тұрғыдан қала құрамына кіреді. Батам – Индонезия-Малайзия-Сингапур өсу үшбұрышының құрамындағы, Индонезияның оңтүстік жағалауында орналасқан өркендеп келе жатқан өнеркәсіптік қала, дамып келе жатқан көлік хабы және еркін сауда аймағының бөлігі. Индонезия Статистика агенттігінің 2020 жылғы санағы бойынша Батамның қалалық халқы 1,196,396 адамды құрайды, бұл оны Суматра аймағындағы Медан және Палембангтан кейін үшінші ірі қалаға айналдырды. 2022 жылдың ортасы бойынша ресми бағаланған халық саны 1,269,413 адамды құрады. Батам Сингапурға ең жақын Индонезия бөлігі болып табылады, Сингапур бұғазы арқылы ең аз қашықтық 5,8 км-ді құрайды. 2010 жылғы ұлттық санақта Батам Индонезиядағы ең қарқынды өсіп келе жатқан муниципалитет болды, халық өсу қарқыны жылына 11% құрады. 2017 жылы аралда жұмыс орындарының күрт азаюы болды; шамамен 300 000 жұмысшы жұмыстан босатылды.

Тарих

Батам аралының алғашқы тіркелген тұрғындары 231 жылы Orang Laut деп аталатын малайлар болды. Аралдар тобы 16 ғасырда португал басқыншыларына қарсы адмирал Ханг Надимнің күресі алаңы болды. 1960 жылдары Индонезия үкіметі оны пайдаланды, Самбу аралында, Батам аралдары тобындағы шағын аралдардың бірінде, мұнай логистикалық базасын ұстады. 1970 жылдары Президенттік жарлық № 41/1973-ке сәйкес, Батам аралы Батам аралының өндірістік даму басқармасы немесе Батам билігі кеңесі (BOB, қазір Батам даму кеңесі (немесе BP Batam) ретінде танымал) Батамды "Сингапурдың индонезиялық нұсқасы" ету мақсатымен өнеркәсіптік аймақтың жұмыс ортасы ретінде белгіленді. Аралдың қарқынды дамуына байланысты, Үкіметтік қаулы № 34/1983-ке сәйкес, Батам ауданы (Риау аралдары облысының құрамында) муниципалитет мәртебесіне көтерілді, ол мемлекеттік басқару және қоғамды басқару, сондай-ақ BP Batam-ның дамуын қолдау міндеттерін атқарады. 1990 жылдардың соңындағы Индонезия реформациясы кезеңінде, Заң № 53/1999-ға сәйкес, Батам әкімшілік муниципалитеті өз мәртебесін автономды аймаққа, атап айтқанда Батам қалалық үкіметіне өзгертті, ол BP Batam-ның қатысуымен басқару және даму функцияларын жүзеге асырады.

География

Батам – Бинтан аралының батысында, Сингапурдың оңтүстігінде, Ремпанг және Галангтың солтүстігінде, ал Буланг аралының шығысында орналасқан, көптеген шығанақтары, кішкентай аралдары мен жарты аралдары бар, шамамен овал пішіндес арал. Сингапур бұғазы Сингапур мен Батамды, ал Риау бұғазы Батам мен Бинтан аралын бөліп тұрады. Батам муниципалитетінің ауданы 3,869 км² құрайды, оның ішінде 1,034.73 км² жер, бұл көрсеткіш жаңадан жер пайда етуді де қамтиды. Дегенмен, Бареланг аралдары (шын мәнінде бірі емес, үш арал, жоғарыда қараңыз) осы 1,034.73 км²-нің шамамен 715 км²-ін құрайды, ал Батам аралының өзі барлық аумақтың шамамен 410 км²-ін ғана құрайды. Муниципалдыттың халқының көп бөлігі Батам аралында тұрады.

Климат

Батамда тропикалық жаңбырлы ормандар климаты (Af) басым, және жыл бойы мол жауын-шашын жауады.

Мэр

Батам қалалық әкімдігі халықты есепке алу, азаматтық тіркеу және кадрлық жұмыстарды жүзеге асырады. Қазіргі әкімі – Мұхаммед Руди, ол 2016 жылдан бері қызмет етеді, ал вице-әкім – Амсакар Ахмад.

Батам даму кеңесі (BP)

Баттам еркін сауда аймағы және еркін порты агенттігі, көбінесе БП Баттам деп қысқартылады, – Экономикалық істер жөніндегі үйлестіруші министр төрағалық ететін Батам аймақтық кеңесінің (DK) басшылығымен жұмыс істейтін үкіметтік емес құрылым. БП Баттам Батамның арнайы экономикалық аймағында (АЭА) жерді басқару және инвестициялар саласында маңызды рөл атқарады.

Демография

2020 жылғы халық санауы бойынша Батамның халқы 1,196,396 адамды құрады. 2001 мен 2012 жылдар аралығында халық саны жылдық 8%-дан жоғары өсіммен қарқынды түрде өсті, бірақ содан кейін өсімнің қарқыны төмендеді.

Ұлты

Батамдағы этникалық топтар, 2000 жыл. Этнос Пайыз Малай 26.78% Явандық 17.61% Батак 14.97% Минангкабау 14.93% Қытай 6.28% Бугис 2.29% Банджар 0.67% Басқалар 16.47%

Бүгінде Батам еңбек миграциясы және Сингапурға жақын болу ниетінің нәтижесінде әртүрлі этникалық топтардың араласуынан құралған гетерогенді халыққа ие; ол өте алуан түрлі, халықтың үштен екісі мигранттар. Басым этникалық топтар – малайлар, явандықтар, батактар, минангкабаулар және қытайлар. Әкімшілік орталық ретінде, қала ұлттық «Bhinneka Tunggal Ika» («Бірлікте – күш») моттосын көрсетеді. Батамның Сингапурға жақын орналасқандығы жергілікті қоғамның экономикалық, әлеуметтік-саяси және мәдени дамуына жағдай жасайды.

Дін

Батамда ислам діні басым, одан кейін христиан діні, буддизм және индуизм келеді. Ислам дінін ұстанатындардың көпшілігі явандықтар, малайлар және минангкабаулар. Батамның Ұлы мешіті қала орталығында, басты алаңның, қала әкімдігінің және провинциялық парламенттің жанында орналасқан. Бұл мешіт Батамдағы ислами діни өмірдің маңызды символы болып табылады. Христиан діні де Батам халқы тарапынан кеңінен қабылданады, әсіресе Суматраның батак халқы және Шығыс Индонезиядан, Флорестен келген көшіп келушілердің арасында. Қытай халқының көпшілігі буддизмді ұстанады. Батамда бірнеше вихара орналасқан, олардың ішінде Дута Майтрея вихарасы ең танымал және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең үлкен вихара, оның ауданы 4,5 гектарды құрайды.

Тіл

Индонезия тілі Батамда күнделікті қолданыстағы ортақ тіл болып табылады. Сонымен қатар, жергілікті малай тілі (құрметтес Малайзия мен Сингапурда қолданылатын малайзиялық стандартқа ұқсас), минангкабау, батак, яван және хоккиен, теочью сияқты қытай этникалық диалектілері де қолданылады. Сингапурдың ықпалынан, әсіресе Батамда тұратын экспаттардың әсерінен, мандарин және ағылшын тілдерін қолдану артып келеді.

Экономика

ҚР Президентінің No 41/1973 ж. жарлығына сәйкес, Батам индустриалды даму басқармасы (BP Batam) Батам қаласындағы ауыр өнеркәсіпке арналған 415 шаршы километрлік өнеркәсіптік кешенді басқару үшін құрылды. Бұрын тек Индонезия мемлекеттік мұнай компаниясы «Пертамина» ғана 6 мың тұрғыны бар бұл жерге қоныстанған болатын. Кеме жасау және электроника өндірісі аралдағы маңызды салалар болып табылады. Сингапур порттарына жақын орналасқандықтан, тауарлардың тасымалдануы мен өнімдердің таралуы жылдамдап, арал экономикасына пайда әкеледі. Еңбекақы төлемдерінің төмендігі және арнайы үкіметтік жеңілдіктердің болуымен, бұл аймақта шетелдік компаниялар басқаратын көптеген зауыттар орналасқан. 2006 жылғы маусымда қол қойылған келісім аясында Батам, сондай-ақ көршілес Бинтан және Каримун аймақтары Сингапурмен бірге арнайы экономикалық аймақ құрайды; бұл аймақ Батам мен Сингапур арасында тасымалданатын тауарларға тарифтер мен қосылған құн салығын алып тастайды. 2007 жылы No 44 заң қабылданды, ол Батамды 70 жылға еркін сауда аймағы ретінде құруға арналған No 36/2000 заңын толықтырды. BP Batam әлі де өнеркәсіптік кешенді басқарады. Ал 2016 жылы, ҚР Президентінің No 8/2016 жарлығына сәйкес, өнеркәсіптік кешенге жауапкершілік Риу аралдары облысының әкімінен Экономикалық координация министрінің кеңсесіне ауыстырылды. Батам Индонезияға кіретін порттардың ішінде Бали мен Джакартадан кейін үшінші орында тұр. 2014 жылы шетелдік туристердің 58,8% Сингапурдан, 12,8% Малайзиядан және 4,2% Оңтүстік Кореядан келді. Батамдағы танымал туристік орындарға Маха Вихара Дута Майтрея ғибадатханасы, сауда орталықтары (оның ішінде Grand Batam Mall, Mega Mall Batam Centre, Nagoya Hill Shopping Centre және т.б.), Джабал Арафах мешіті және Бареланг көпірі кіреді.

Шетелдік инвестициялар

2023 жылдың бірінші жартыжылдығында шетелдік инвестициялардың көлемі 1,2 миллиард АҚШ долларына жетті, ал ішкі инвестиция 168 миллион АҚШ долларына бағаланды. Шетелдік инвестициялардың көп бөлігі Сингапурдан түсті. Индонезияда шетелдік азаматтарға мерзімді жалға алу шартымен пәтерлерді сатып алуға рұқсат етіледі, бірақ жергілікті үйлерді сатып алуға тыйым салынған. 2021 жылы Сингапурлықтардың бір тобы Секупангта 30 жылдық мүліктік жалға мерзімі аяқталғаннан кейін күштеп шығарылды.

Кеме

Батамды Сингапур, Бинтан және Джохор-Бахру (Малайзия) қалаларымен паром қатынасы бар. Аралда бес паром терминалы орналасқан: Батам Портты шығанағы паром терминалы, Нонгсапура паром терминалы, Секупанг, Уотерфронт Сити және Батам орталығы паром терминалы. Сингапурмен байланыс Сингапур круиздік орталығы (SCC) басқаратын Harbourfront және Tanah Merah паром терминалдары арқылы жасалады. Соңғы оқиға 2015 жылдың 29 қарашасында болды, сол кезде "Sea Prince" паром Батамнан Сингапурға жол тартқанда белгісіз объектіге шағылысып, су жинап ала бастады. 97 жолаушы құтқару шалкектерімен құтқарылды. 2014 жылдың тамызында Батам орталығы халықаралық паром терминалында, тыныштық сақтау үшін, екі ерінді жабатын көтерілген саусақты бейнелейтін белгілер орнатылды, осылайша иммиграция кезегінде аталған есімдерді анық естіп, иммиграциялық қызметкердің нұсқауларын жақсырақ түсінуге болады. Кейбір келушілер осы ережені бұзғаны үшін бірден келесі пароммен кері қайтарылды. Бұл белгілер басқа терминалдарда да қолданылады, бірақ олар міндетті түрде орындалмайды.

Такси

Батамдағы таксилер паром терминалдарында, әуежайда, сауда орталықтарында, қонақүйлерде және басқа да көптеген жерлерде қол жетімді. Батамда 3000-нан астам такси бар. 2000-жылдардың басында Батамда көбінесе Toyota Corolla таксилері болған. 2013 жылдың соңынан бастап, таксилердің 95%-дан астамы Toyota Limo және Chevrolet Lova маркалы жаңа таксилерді пайдаланады.

Әуежай

Ханг Надим халықаралық әуежайы – Батам аралының басты әуежайы және Индонезиядағы барлық әуежайлардың арасындағы ең ұзын ұшу-қону жолағына ие. 1995-2012 жылдар аралығында бұл әуежай Суматра аймағындағы ең ірі әуежай болып саналды, оның жылдық сыйымдылығы 6 миллион жолаушыны құрады. Қазір ол Медан қаласындағы Куала Наму халықаралық әуежайынан кейін Суматра аймағындағы екінші ірі әуежай, Куала Наму әуежайының жылдық сыйымдылығы 8 миллион жолаушыға жетеді. Әуежайда 4 жұпталған және 2 жеке авиамост бар. Ханг Надим халықаралық әуежайы Lion Air, Batik Air және Citilink әуе компанияларының хабы болып табылады. Ханг Надим халықаралық әуежайын басқаратын BP Batam компаниясы 2016 жылдың соңында әр терминалының жылдық сыйымдылығы 8 миллион жолаушыны құрайтын (екі терминал үшін барлығы 16 миллион жолаушы) жаңа терминал салуды жоспарлап отыр. BP Batam жаңа терминалда 8 жұп авиамост салуға ниетті. Ішкі бағыттарға Пеканбару, Палембанг, Медан, Джакарта, Паданг, Сурабая, Бандунг, Бандар-Ламунг, Баликпапан, Йогьякарта, Макассар және тағы да көп қалалар кіреді. Халықаралық рейстер қазіргі таңда Малайзияның Куала-Лумпур қаласына (Batik Air Malaysia компаниясымен) бағытталған.

Қоршаған орта

Туристік қызметке байланысты үймелеу жұмыстары, құм қазу және ағаш көмірі үшін ағаш кесу салдарынан Батам аралының мангроулы орманмен жабылған бөлігі тек 4,2% құрайды, бұл 1970 жылы 24% болғаннан үлкен азаю. Алғашқыда Батам аралында 41 500 гектар мангроулы орман болған.