Кіріспе
Ағаштық қозғалыс түрі, оның ішінде қолмен тербелу. Брахиация ("brachium" сөзінен шыққан, латынша "қол"), немесе қолмен тербелу, – приматтардың тек қолдарын пайдаланып ағаш бұтағынан бұтаққа өту арқылы жүзеге асыратын ағаштық қозғалыс түрі. Брахиация кезінде дене кезекпен әр алдыңғы аяқтың астына тіреледі. Бұл қозғалыс түрі Оңтүстік-Шығыс Азиядағы кішкентай гиббондар мен сиамгандар үшін негізгі қозғалыс құралы болып табылады. Гиббондар, әсіресе, өз қозғалыс әрекеттерінің 80% дейін брахиация арқылы жүзеге асырады. Кейбір Жаңа әлем маймылдары, мысалы, ұршық маймылдар мен мурикилер бастапқыда жартылай брахиаторлар ретінде жіктеліп, ағаштарда секіру мен брахиацияның үйлесімімен қозғалады. Жаңа әлемнің кейбір түрлері бесінші қолдайтын құйрығын пайдаланып, ілгіш мінез-құлықты да көрсетеді. Дәлелдер Шығыс Африканың миоцен дәуірінде өмір сүрген, жойылып кеткен Proconsul маймылының ерте түрінде ілгіш мінез-құлық дамығанын көрсетті, сондықтан оны пробрахиатор деп атады. Приматтардың анатомиясы мен мінез-құлқы туралы толығырақ зерттеулердің нәтижесінде ғылыми қауымдастықта жартылай брахиатор және пробрахиатор терминдері көбінесе қолданылмайтын болды. Кейбір балалар парктерінде маймылдарға арналған таяқшалар бар, онда балалар брахиация жасап ойнайды. Гиббон дене құрылымының эволюциясын қалыптастырумен қатар, брахиация олардың мінез-құлқының стилі мен ретіне де әсер етеді. Мысалы, басқа приматтар балаларын арқасында көтеріп жүргенімен, гиббондар балаларын қарнында көтереді. Бұл олардың ойын, көбейіп және төбелесу әрекеттеріне де әсер етеді. Гиббондардың тамақтану кезінде екі қолмен ілгіштікпен (bimanual suspension) ұстап тұру арқылы эволюциялық артықшылықтарға ие болатыны айтылады. Кішкентай приматтар ұзақ уақыт бойы екі қолымен ілгіштікпен тұра алмайды, ал үлкен приматтар бұтақтардың ұштарындағы азық-түлік ресурстарын пайдалану үшін тым ауыр болса, гиббондар ұзақ уақыт бойы ілгіштікпен тұрып, ұзын қолдарын бұтақтардың ұштарына жеңілрек жеткізе алады. Тағы бір теорияға сәйкес, брахиация төрт аяқты секіру мен көтерілуге қарағанда тыныш және көзге түспейтін қозғалыс түрі болып табылады, бұл жыртқыштардан жақсы жасынуға мүмкіндік береді.
Brachiation (from "brachium", Latin for "arm"), or arm swinging, is a form of arboreal locomotion in which primates swing from tree limb to tree limb using only their arms. During brachiation, the body is alternately supported under each forelimb. This form of locomotion is the primary means of locomotion for the small gibbons and siamangs of southeast Asia. Gibbons in particular use brachiation for as much as 80% of their locomotor activities. Some New World monkeys, such as spider monkeys and muriquis, were initially classified as semibrachiators and move through the trees with a combination of leaping and brachiation. Some New World species also practice suspensory behaviors by using their prehensile tail, which acts as a fifth grasping hand. Evidence has shown that the extinct ape Proconsul from the Miocene of East Africa developed an early form of suspensory behaviour, and was therefore referred to as a probrachiator. Upon further observations and more in depth understandings of the anatomy and behaviour of primates, the terms semibrachiator and probrachiator have largely fallen out of favour within the scientific community. Some children's parks include monkey bars which children play on by brachiating. As well as shaping the evolution of gibbon body structure, brachiation has influenced the style and order of their behaviour. For example, unlike other primates who carry infants on their back, gibbons will carry young ventrally. It also affects their play activities, copulation, and fighting. It is thought that gibbons gain evolutionary advantages through brachiation and being suspended by both hands (bimanual suspension) when feeding. While smaller primates cannot hold themselves by both hands for long periods, and larger primates are too heavy to exploit food resources on the ends of branches, gibbons can remain suspended for a significant period and use their long arms to reach food in terminal branches more easily. Another theory postulates that brachiation is a quieter and less obvious mode of locomotion than quadrupedal jumping and climbing thereby more successfully avoiding predators.
Тұрақты байланыс
Бұл брахиация түрі приматтың баяу жылдамдықпен қозғалғанда кездеседі және жануардың ағаш бұтағы сияқты нәрсеге үнемі қол тигізіп отыруымен сипатталады. Бұл қозғалыс түрі, жануарды төмен механикалық шығынмен алға жылжыту үшін гравитациялық потенциал және трансляциялық кинетика екі энергия түрінің арасындағы пассивті алмасуды пайдаланады.
Рикошетал
Бұл типтегі брахиация приматтарға жылдам қозғалу үшін қолданылады және әрбір қол тірегімен байланыс арасындағы ұшу фазасымен сипатталады. Рикошеттік брахиация алға жылжу үшін трансляциялық және бұрылыс кинетикалық энергиясын алмастыруды пайдаланады және оны "қамшы сияқты" қозғалысқа теңейді. Брахиациялық приматтарда да, маятник моделіндегі қозғалатын шардың да қозғалысын іске қосу үшін гравитациялық үдеуді пайдалануға болады. Бұл тірі маймылдар мен адамдардың жоғарғы жіңішкелер мен кеуде қуысының көптеген ерекше морфологиялық ерекшеліктерін түсіндіруге мүмкіндік береді. Мамандандырылған ілгіш мінез-құлықтың гоминидтер тобы арасында тәуелсіз дамығаны көрсетілді. Ертедегі гоминидтерде көптеген өрмелеуге бейімделулер табылды және осы бейімделулердің кейбіреулерін қазіргі адамдарда да көруге болады. Тірі маймылдарда анықталған ерекше дене позасы, жіңішкелердің пропорциялары және дене құрылысы бұрынғы өрмелеу мінез-құлқына бейімделу арқылы жақсы түсіндіріледі.