Кіріспе

Француз-американдық антрополог, зоолог және саяхатшы Пол Беллони Дю Шаилу (31 шілде 1831 (даулы) 29 сәуір 1903) – француз-американдық саяхатшы, зоолог және антрополог. Ол 1860 жылдары горилалардың, содан кейін Орталық Африканың пигмей халқының бар екенін растаған алғашқы еуропалық ретінде әйгілі болды. Кейіннен ол Скандинавияның ежелгі тарихын зерттеді.

Ерте өмір және ата-анасы

Ду Чайлудың туған жылы мен туған жері туралы қарама-қайшы мәліметтер бар. Көптеген зерттеушілердің пікірінше, ол 1831 жылы дүниеге келген. Бір замандасы жазған некрологта Ду Чайлудың «Америка Құрама Штаттары – мені қабылдаған елім, ал Франция – менің туған жерім» деген сөздері келтірілген. Ол 1901-1902 жылдарғы «Маркиз кім?» анықтамалығында (оны тікелей редакцияға берген мәліметтерге сүйене отырып жазған) 1838 жылы Нью-Орлеанда туғанын айтқан. Оның қабіртасында туған жері Луизиана, ал жылы 1839 деп көрсетілген. Эдвард Клод, Ду Чайлудың досы, естеліктерінде оқиғаны өзгеше баяндаған. Клод Нью-Йорк қаласын да туған жер ретінде атады, бірақ Ду Чайлудың нағыз туған жері Француз Үнді мұхитындағы Бурбон аралы (қазір Реюньон) болғанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ Ду Чайлудың анасы мулат әйел болғанын айтты. 1979 жылы тарихшы Генри Х. Бухер Клодтың пікірін қолдайтын дәлелдер ұсынды, оның ішінде Ду Чайлудың әкесі туралы құжаттар да болды. Бухер Ду Чайлудың еуропалық ғылыми қауымдастықтың мүшесі ретінде, оны «квадрон» деп есептейтін отбасы тарихын жасыруға тырысқанын айтты. 19 ғасырдағы ғылыми расизм атмосферасында, ірі маймылдар мен Сахара аймағынан төменгі Африка халқының бас сүйегінің көлемі шағын болып саналды, осы себепті олар өркениетке жете алмайды деп есептелді. Ду Чайлудың ғалым және саяхатшы ретіндегі беделі осыған байланысты зардап шегуі мүмкін еді. Шындығында, Ду Чайлудың замандасы, Африка этнологы Мэри Кингслидің хатындағы пікірлер, кем дегенде, кейбір ғалымдар Ду Чайлу туралы жаман ой пікірлерінің себебі оның тегі немесе оған қатысты басқа да жағымсыз ақпараттарды білуімен байланысты болғанын көрсетеді. Жастығында ол Париж фирмасында жұмыс істейтін француз саудагері әкесімен Африканың батыс жағалауына сапар шекті. Габон станциясында миссионерлерден білім алған, елге, оның табиғатына, тарихына, жергілікті халқына және тілдеріне қызығушылық танытып, 1852 жылы АҚШ-қа эмиграциялады.

Африка

1855 жылы Филадельфиядағы Табиғи ғылымдар академиясы оны Африкаға экспедицияға жіберді. 1859 жылға дейін ол Батыс Африканың экватор маңындағы аймақтарын зерттеді, Огуэ өзенінің дельтасы және Габон сағасы туралы маңызды білім алды. 1863-1865 жылдар аралығындағы келесі экспедициясы Африка ормандарында мекендейтін пигмейлер туралы ежелгі деректерді растауға мүмкіндік берді. (Нью-Йорктегі досы Роберт Уинтропқа арналған), ол оны жазғы және қысқы сапарлар сериясы ретінде екі томдық шығарма түрінде жариялады. Оның 1889 жылы жарық көрген "Викинг дәуірі" атты екі томдық еңбегі ағылшын тілді ұлттардың ата-бабаларының ерте тарихын, тұрмыс-тіршілігін және әдет-ғұрыптарын жан-жақты зерттейді. Ол сегіз жарым жыл бойы еңбек етіп, Скандинавия түбегінде тас дәуірінен орта ғасырға дейінгі халықтың өмірін бейнелейтін жүздеген сагаларды (әдеби ескерткіштерді қоса алғанда) мұқият оқыды. Бұл ғылыми зерттеу бүгінде қабылданғандай, Норвегия, Швеция және Данияны қоса алғанда, норвегиялықтардың Британ аралдарының 5-11 ғасырлардағы мәдени және түрлену процесіндегі маңызды рөлін көрсетеді. Бұл көзқарас сол кезде кеңінен танылмағандықтан, канон Исаак Тейлор оны сынға алған. Бұл екі томдық кітап қазір коллекционерлер арасында жоғары бағаланады. 1900 жылы ол "Ұзын түннің елі" атты кітабын да жариялады.

Жеке өмір

Ду Чайлу Эдвард Клодтың досы болды және Клодтың Уитсан жиналыстарының біріне, Саффолк қаласындағы Альдебургтағы Стрэффорд Хауста Джон Рис, Грант Аллен, Йорк Пауэлл және Джозеф Томсонмен бірге қатысты. Ол, негізінен әдебиет өкілдерінен құралған, жазушы Дж. М. Барридің "Аллаакбари" әуесқой крикет командасының мүшесі болды. Скандинавия халықтарын зерттеу мақсатымен Ресейге ғылыми сапармен барған кезде Санкт-Петербургте паралич салдарынан қайтыс болды. Нью-Йорктегі Бронкс қаласындағы Вудлон зиратына жерленген.