Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз-американдық антрополог, зоолог және саяхатшы Пол Беллони Дю Шаилу (31 шілде 1831 (даулы) 29 сәуір 1903) – француз-американдық саяхатшы, зоолог және антрополог. Ол 1860 жылдары горилалардың, содан кейін Орталық Африканың пигмей халқының бар екенін растаған алғашқы еуропалық ретінде әйгілі болды. Кейіннен ол Скандинавияның ежелгі тарихын зерттеді.
French American anthropologist, zoologist and traveler
Paul Belloni Du Chaillu (July 31, 1831 (disputed)April 29, 1903) was a French American traveler, zoologist, and anthropologist. He became famous in the 1860s as the first modern European outsider to confirm the existence of gorillas, and later the Pygmy people of central Africa. He later researched the prehistory of Scandinavia.
Ерте өмір және ата-анасы
Ду Чайлудың туған жылы мен туған жері туралы қарама-қайшы мәліметтер бар. Көптеген зерттеушілердің пікірінше, ол 1831 жылы дүниеге келген. Бір замандасы жазған некрологта Ду Чайлудың «Америка Құрама Штаттары – мені қабылдаған елім, ал Франция – менің туған жерім» деген сөздері келтірілген. Ол 1901-1902 жылдарғы «Маркиз кім?» анықтамалығында (оны тікелей редакцияға берген мәліметтерге сүйене отырып жазған) 1838 жылы Нью-Орлеанда туғанын айтқан. Оның қабіртасында туған жері Луизиана, ал жылы 1839 деп көрсетілген. Эдвард Клод, Ду Чайлудың досы, естеліктерінде оқиғаны өзгеше баяндаған. Клод Нью-Йорк қаласын да туған жер ретінде атады, бірақ Ду Чайлудың нағыз туған жері Француз Үнді мұхитындағы Бурбон аралы (қазір Реюньон) болғанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ Ду Чайлудың анасы мулат әйел болғанын айтты. 1979 жылы тарихшы Генри Х. Бухер Клодтың пікірін қолдайтын дәлелдер ұсынды, оның ішінде Ду Чайлудың әкесі туралы құжаттар да болды. Бухер Ду Чайлудың еуропалық ғылыми қауымдастықтың мүшесі ретінде, оны «квадрон» деп есептейтін отбасы тарихын жасыруға тырысқанын айтты. 19 ғасырдағы ғылыми расизм атмосферасында, ірі маймылдар мен Сахара аймағынан төменгі Африка халқының бас сүйегінің көлемі шағын болып саналды, осы себепті олар өркениетке жете алмайды деп есептелді. Ду Чайлудың ғалым және саяхатшы ретіндегі беделі осыған байланысты зардап шегуі мүмкін еді. Шындығында, Ду Чайлудың замандасы, Африка этнологы Мэри Кингслидің хатындағы пікірлер, кем дегенде, кейбір ғалымдар Ду Чайлу туралы жаман ой пікірлерінің себебі оның тегі немесе оған қатысты басқа да жағымсыз ақпараттарды білуімен байланысты болғанын көрсетеді. Жастығында ол Париж фирмасында жұмыс істейтін француз саудагері әкесімен Африканың батыс жағалауына сапар шекті. Габон станциясында миссионерлерден білім алған, елге, оның табиғатына, тарихына, жергілікті халқына және тілдеріне қызығушылық танытып, 1852 жылы АҚШ-қа эмиграциялады.
There are conflicting reports of both the year and place of Du Chaillu's birth. The year is variously given as 1831 (the consensus of modern scholars), as his likely place of birth. A contemporary obituary quotes a statement made by Du Chaillu referring to "the United States, my country by adoption, and France, my native land." His entry in the 1901 1902 edition of Marquis Who's Who — which was based on information he supplied directly to the editors — says 1838 in New Orleans. His grave marker identifies his place of birth as Louisiana, and the year as 1839. Edward Clodd, Du Chaillu's friend, told the story differently in his memoirs. Clodd mentioned New York as another claimed location, but asserted that Du Chaillu's true birthplace was the French Indian Ocean island territory of Île Bourbon (now called Réunion). He further claimed that du Chaillu's mother was a mulatto woman. In 1979, historian Henry H. Bucher presented evidence to back Clodd's view, including records of Du Chaillu's father. Bucher argued that Du Chaillu, as a member of the European scientific community, would have tried to obfuscate or conceal the family history that would have labeled him a quadroon. In the 19th century atmosphere of scientific racism, great apes and Sub Saharan Africans were often considered to both have small cranial capacity, and thus be innately unable to achieve civilization; Du Chaillu's credibility as a scientist and explorer would have suffered as a result. Indeed, comments in a letter by Du Chaillu's contemporary, the ethnologist of Africa Mary Kingsley, indicate that at least some scientists who thought poorly of Du Chaillu knew of his ancestry or other discrediting information about him. In his youth, he accompanied his father, a French trader in the employment of a Parisian firm, to the west coast of Africa where, at a station on the Gabon, he was educated by missionaries and acquired an interest in and knowledge of the country, its natural history, its natives, and their languages before emigrating to the U. S. in 1852.
Африка
1855 жылы Филадельфиядағы Табиғи ғылымдар академиясы оны Африкаға экспедицияға жіберді. 1859 жылға дейін ол Батыс Африканың экватор маңындағы аймақтарын зерттеді, Огуэ өзенінің дельтасы және Габон сағасы туралы маңызды білім алды. 1863-1865 жылдар аралығындағы келесі экспедициясы Африка ормандарында мекендейтін пигмейлер туралы ежелгі деректерді растауға мүмкіндік берді. (Нью-Йорктегі досы Роберт Уинтропқа арналған), ол оны жазғы және қысқы сапарлар сериясы ретінде екі томдық шығарма түрінде жариялады. Оның 1889 жылы жарық көрген "Викинг дәуірі" атты екі томдық еңбегі ағылшын тілді ұлттардың ата-бабаларының ерте тарихын, тұрмыс-тіршілігін және әдет-ғұрыптарын жан-жақты зерттейді. Ол сегіз жарым жыл бойы еңбек етіп, Скандинавия түбегінде тас дәуірінен орта ғасырға дейінгі халықтың өмірін бейнелейтін жүздеген сагаларды (әдеби ескерткіштерді қоса алғанда) мұқият оқыды. Бұл ғылыми зерттеу бүгінде қабылданғандай, Норвегия, Швеция және Данияны қоса алғанда, норвегиялықтардың Британ аралдарының 5-11 ғасырлардағы мәдени және түрлену процесіндегі маңызды рөлін көрсетеді. Бұл көзқарас сол кезде кеңінен танылмағандықтан, канон Исаак Тейлор оны сынға алған. Бұл екі томдық кітап қазір коллекционерлер арасында жоғары бағаланады. 1900 жылы ол "Ұзын түннің елі" атты кітабын да жариялады.
He was sent in 1855 by the Academy of Natural Sciences at Philadelphia on an African expedition. Until 1859, he explored the regions of West Africa in the neighborhood of the equator, gaining considerable knowledge of the delta of the Ogooué River and the estuary of the Gabon. A subsequent expedition, from 1863 to 1865, enabled him to confirm the accounts given by the ancients of a pygmy people inhabiting the African forests. (dedicated to his friend Robert Winthrop of New York), as a series of Summer and Winter Journeys, in two volumes. His 1889 work The Viking Age, also in two volumes, was a very broad study of the early history, manners, and customs of the ancestors of the English speaking nations. He labored for eight and a half years and carefully read hundreds of Sagas that describe the life of the people who inhabited the Scandinavian peninsula from the Stone Age to the Middle Ages (including literary remains). This scholarly work demonstrates what is now generally recognized, the importance of the Norse, including Norway, Sweden, and Denmark to the cultural dimension and transformation of British Isles during the fifth to eleventh centuries. This view was then unfamiliar and was ridiculed by Canon Isaac Taylor. This book, in two volumes, is now a very collectible item. In 1900, he also published The Land of the Long Night.
Жеке өмір
Ду Чайлу Эдвард Клодтың досы болды және Клодтың Уитсан жиналыстарының біріне, Саффолк қаласындағы Альдебургтағы Стрэффорд Хауста Джон Рис, Грант Аллен, Йорк Пауэлл және Джозеф Томсонмен бірге қатысты. Ол, негізінен әдебиет өкілдерінен құралған, жазушы Дж. М. Барридің "Аллаакбари" әуесқой крикет командасының мүшесі болды. Скандинавия халықтарын зерттеу мақсатымен Ресейге ғылыми сапармен барған кезде Санкт-Петербургте паралич салдарынан қайтыс болды. Нью-Йорктегі Бронкс қаласындағы Вудлон зиратына жерленген.
Du Chaillu was a friend of Edward Clodd and was present at one of Clodd's Whitsun gatherings at Strafford House, Aldeburgh, Suffolk, in company with John Rhys, Grant Allen, York Powell and Joseph Thomson. He was a member along with a variety of mostly literary figures in author J. M. Barrie's amateur cricket team, the "Allahakbarries". He died following a stroke of paralysis at St. Petersburg, while on a scholarly visit to Russia as part of his research on the Scandinavian peoples. He is interred at Woodlawn Cemetery in the Bronx, New York City.