Кіріспе

Асқазан қышқылын азайтатын дәрі.

Фамотидин 1979 жылы патенттелген және 1985 жылы медициналық қолданысқа енгізілген. Ол генериктік препарат ретінде қолжетімді. 2021 жылы АҚШ-та 11 миллионнан астам рецепт бойынша тағайындалған 57-ші ең көп қолданылатын дәрі болды.

Фармакокинетика

Фамотидиннің әсері 90 минуттан кейін басталады. Дегенмен, фамотидиннің әсер ету ұзақтығы кем дегенде [уақыт мөлшері] құрайды. Әсерінің ең жоғары шағында, қабылдағаннан кейін, фамотидин 30 минут ішінде 7.3 ммол қышқыл секрециясын азайтады.

Жанама әсерлер

Фамотидинді қолданумен байланысты ең көп кездесетін жағымсыз әсерлерге бас ауруы, бас айналуы және іш қату немесе диарея жатады. Фамотидин QT аралығының ұзаруына себеп болуы мүмкін, әсіресе басқа QT аралығын ұзартатын дәрілермен бірге қолданғанда немесе бүйрек функциясы нашар адамдарда.

Әрекет ету механизмі

Париетті жасушаларда орналасқан H2 рецепторларының қозуы протондық сорғыларды асқазан қуысына қышқыл секрециялауға стимуляциялайды. Фамотидин, H2 рецепторларының қарсыласы, гистаминнің париетті жасушаларға тигізетін әсерін бөгеп, нәтижесінде асқазанға қышқылдың секрециясын азайтады.

Өзара әрекеттесулер

Бірінші H2 антагонисті циметидиннен ерекшеленеді, фамотидин цитохром P450 фермент жүйесіне минималды әсер етеді және осы кластағы басқа дәрілерге қарағанда көптеген дәрілермен өзара әрекеттеспейді. Атазанавир сияқты антиретровирустік препараттар, доксорубицин сияқты химиотерапиялық препараттар және итраконазол сияқты антифунгальдік препараттар – осы ережеден тыс жағдайлар.

Тарих

Фамотидин Yamanouchi Pharmaceutical Co. компаниясымен әзірленген. Оның лицензиясы 1980 жылдардың ортасында Merck & Co. компаниясына берілді және ол Merck пен Johnson & Johnson компанияларының бірлескен кәсіпорнымен сатылады. Циметидиннің имидазол сақинасы 2-гуанидинотиазол сақинасымен алмастырылды. Фамотидин ранитидиннен тоғыз есе, ал циметидиннен отыз екі есе күштірек екені дәлелденді. Ол алғаш рет 1981 жылы сатылды. 1999 жылы Pepcid RPD ауызда еритін таблеткалары шығарылды. 2001 жылы жалпы қолданылатын препараттар қолжетімді болды, мысалы Fluxid (Schwarz) немесе Quamatel (Gedeon Richter Ltd.). АҚШ және Канадада асқазан қышқылының артық өндірілуін жылдам жеңілдету үшін фамотидин мен қышқылды бейтараптандыратын затты біріктіретін Pepcid Complete деген өнім бар. Ұлыбританияда бұл өнім 2015 жылдың сәуір айында өндірілімі тоқтатылғанға дейін PepcidTwo деп аталды. Фамотидиннің биожетімділігі (50%) гастроретенция уақытының аздығына байланысты төмен. Фамотидин жоғары pH-да нашар ериді, ал антиацидтермен бірге қолданғанда гастроретенция уақыты ұзарады. Бұл препараттардың париетті жасуша мембранасындағы рецепторларға жергілікті жеткізілуін және биожетімділікті арттырады. Зерттеушілер биожетімділікті одан да арттыру үшін жүзбелі таблеткалар сияқты басқа гастроретенциялық дәрі жеткізу жүйелеріне негізделген таблеткалық формулаларды әзірлеп жатыр.

Қоғам және мәдениет

Фамотидиннің кейбір препараттары әртүрлі елдерде рецептсіз (OTC) қолжетімді. АҚШ және Канадада 10 мг және 20 мг таблеткалар, кейде асқазанды бейтараптандыратын дәрімен бірге, рецептсіз сатылады. Жоғары дозаларға рецепт қажет. Фамотидин мен ибупрофеннің қосылған түрлерін Horizon Pharma Duexis саудалық атауымен шығарды.

COVID-19-ның таралуы

COVID-19 пандемиясының басында кейбір дәрігерлер Қытайдағы ауруханаға жатқызылған науқастардың арасында фамотидин қабылдағандардың, қабылдамағандарға қарағанда жақсы жазылғанын байқады. Бұл COVID-19-ды емдеуде фамотидинді қолдану жөніндегі гипотезаларға әкелді. Фамотидиннің қабынуға қарсы әсерлері болуы мүмкін болғандықтан, ол COVID-19-ды емдеудің мүмкін құралы ретінде қарастырылды. Фамотидин коронавирустардың тудырған өкпе қабынуын басуға қабілетті деп есептелді. Алайда, жүргізілген зерттеулер фамотидиннің COVID-19 науқастарының өлім-жітімін азайтуға немесе жазылу процесін жақсартуға тиімді еместігін көрсетті. Фамотидин негізінен гистаминнің әсерін тоқтату арқылы жұмыс істейді және оның қабынуға қарсы қасиеттеріне үлес қосатын әсер ету механизмдері бар, оның ішінде TNF-альфа және IL-6 сияқты белгілі бір қабынуға қарсы цитокиндердің өндірісін тежеу. Тағы бір гипотеза бойынша, фамотидин маст жасушаларының белсенділігін төмендетіп, қабыну медиаторларының бөлінуін азайта алады, осылайша маст жасушаларын тұрақтандырады. Дегенмен, фамотидиннің қабынуға қарсы әсерлері болғанымен, қазіргі уақытта оның COVID-19-мен байланысты қабынуды емдеу үшін қолданылуын қолдайтын жеткілікті мәліметтер жоқ.

Басқа

Шағын көлемді зерттеулер емге бағынбаған шизофренияны емдеуде тиімділік туралы тұрақсыз және шешім қабылдауға жеткіліксіз деректер көрсеткен.

Ветеринариялық мақсаттар

Фамотидин қышқыл қайыруы бар иттер мен мысықтарға тағайындалады.