Дамвауде: Тарихы мен бірігуі

Кіріспе

Дамулд (нидерл. Damwoude) – Нидерландыдағы Фризия провинциясының Дантумадиел муниципалитетіне қарасты ауыл. 2020 жылы оның халқы 5630 адамды құрады. Осы көрсеткіш бойынша Дамулд Дантумадиел муниципалитетіндегі ең ірі ауыл болып табылады.

Тарих

Қазіргі Дамулд ауылы 1971 жылы біріктірілген үш ескі ауылдың қосылуынан пайда болды. Бұл үш ауыл: Дантумавуде (Дантумавальд), Аккервуде (Иккервальд) және Мурмервуде (Моаррувальд) еді. Алайда, ауылдардың бірігіп өсуі 19 ғасырда басталды. Сол ғасырдың екінші жартысынан бастап, құрылыстар тығыздалып, 1880 жылы Мурмерлаан (кейін Хаадвей деп аталды) бойында Фризеландияның алғашқы трамвай жолы – атпен жүретін жол ашылды. Әкімшілік шешім бойынша қала әкімдігі Мурмервудеге көшірілді. 1881 жылға дейін ол Ринсумагест ауылында орналасқан еді. Мурмервуде үш ауылдың ең кішісі болғандықтан және муниципалитет атымен аталатын Дантумавуде тарихындағы асыл тас үйлерге (стиндерге) және ең көп халқы бар Звагвестейнде (Де Вестерин) ауылына ие болғандықтан, бұл шешім таңқаларлық болды. Сол ауылдың тұрғындары әкімдікті сол жерге көшіру керек деп талап еткен. Бірақ бұл орындалмады. Мурмервудедегі әкімдік ғимараты бірнеше рет жөнделді, бірақ 1970 жылдар шамасында әкімдікті Дриезумдағы Ринсмастате сарайына көшіру туралы шешім қабылданды. Бұл үш ауылдағы қызметтер мен дүкендердің болашағына күмән тудырды, себебі әкімдіктің жоғалуы орталық функцияны жоғалтуға әкелуі мүмкін еді. Сонымен қатар, 1960 жылдардағы жаңа тұрғын үйлердің салынуына байланысты үш ауылдың бірігіп кеткені де себеп болды. Кейбір үйлер бір ауылда, ал басқалары тікелей қатар тұрғандықтан, бұл күнделікті адамдар мен пошташы сияқтылар үшін шатақ тудырды. Осы мәселені шешу үшін жергілікті билік 1971 жылы үш шағын ауылды біріктіріп, жаңа әкімдік Дриезумда пайдалануға берілмес бұрын біртұтас қала құрды. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұрынғы мәселелер де рөл атқарған болуы мүмкін. Алайда, әкімдік 1999 жылға дейін Дамулдке қайтып оралды, ол Мурмервудеде орналасқан жерге жақын болды. Үш ауылдың көптеген тұрғындары бірігуге қарсы болды, әсіресе Аккервуде тұрғындары. Бұл мәселе қызу пікірталас тудырды, бірақ муниципалитет кеңесі бірігуді жалғастыруға шешім қабылдады. Жаңа қаланың аты Дамуд деп қойылды. Жаңа атаудың алғашқы үш әрпі әр кіші ауылдың голланд тіліндегі атының бас әрпінен құралды. Сонымен қатар, бұл атау 1700 және 19 ғасырларда Дантумавуде атауының қысқартылған түрі ретінде тарихи түрде қолданылған. 1971 жылы үш ауылды да жаңа қалалық белгілерде атау туралы ұсыныс жасалды. Бұл қабылданды, бірақ осы белгілер жылдар өте келе біртіндеп жоғалып кетті. Жаңа қала өсіп, орталық функциясын сақтап қалды. 2008 жылы Дантумадиел муниципалитеті муниципалитеттегі барлық ресми голланд тіліндегі атауларды Батыс Фризия тіліндегі атаулармен алмастыруға шешім қабылдады, яғни 2009 жылдан бастап Дамуальд голланд тіліндегі Дамуд атауының орнына ресми атау болды.

The present day village of Damwâld is a merged place of three older villages, merged in 1971. The three villages were; Dantumawoude (Dantumawâld), Akkerwoude (Ikkerwâld) and Murmerwoude (Moarrewâld). But it was in the 19th century that the villages started really growing together already. From the second half of that century the buildings strongly densified and in 1880 along the Murmerlaan (later named the Haadwei) the first tram track of Friesland was opened, a horse track. The municipality decided to move the town hall to Murmerwoude. Up until 1881 this was located in the village of Rinsumageast. The move was a bit surprising considering the fact that Murmerwoude was the smallest of the three villages and Dantumawoude which the municipality is named after had a bit of higher status with a history of noble stone house (stins) and the then called village of Zwaagwesteinde (De Westereen) having the biggest population. In that village al lot of people where claiming that's the reason why the town hall should have moved to there. But it never happened. The town hall in Murmerwoude had been renovated a number of times but eventually, around 1970, the municipality decided that the town hall will be moved to stately stins of Rinsmastate in Driezum. The move meant that a lot of the services and shops in the three villages could have been in doubt without further steps been taken. Losing the town hall could mean losing the center place function. That and a practical reasons with the fact that the three villages even more blended together since the new housing constructions of the 1960s. And some of the houses being in one villages while others in another while they there in a row behind each other. Making it a bit confusion for the everyday people and people like the mailman. To eventually solve this problem, the local government fused the three small towns into one, in 1971, a small year before the new town hall in Driezum came into use. Giving the history the older issues probably played in the background as well. But it was until 1999 that the town hall was back in Damwâld, not far from the place where it was located in Murmerwoude. A lot of the people from the three villages where themselves against the merger. The people of Akkerwoude especially. It was hotly debated but the council of the municipality decided to continue with the merger. The name of the new town came to be Damwoude. The first letter of the Dutch name of each smaller village made up the first three letters of the new name. But also the name was already used historically as a short version of Dantumawoude, dating back from around 1700 and the 19th century. In 1971 there was a plea that al three villages should been named under the new town signs. That was granted, but those signs disappeared slowly over the years. The new town continued to grow and thus retained its center function. In 2008 the municipality Dantumadiel decided that it was going the replace all the official Dutch names within the municipality with the West Frisian names, meaning that Damwâld was from 2009 the official name instead of the Dutch name Damwoude.