Кіріспе
Эквадор провинциясы
the province
Galápagos (ɡaˈlapaɣos) is a province of Ecuador in the country's Insular region, located approximately off the western coast of the mainland. The capital is Puerto Baquerizo Moreno. The province administers the Galápagos Islands, a group of tiny volcanic islands that sit on the equator, famous for their unique biodiversity popularized by naturalist Charles Darwin and his theory of evolution.
Галапагос (ɡaˈlapaɣos) – Эквадордың аралдық аймағындағы провинциясы, елдің материктік батыс жағалауынан шамамен алғанда орналасқан. Елордасы – Пуэрто-Бакеризо-Морено. Бұл провинция Галапагос аралдарын басқарады, олар экваторда орналасқан, бірегей биоәртүрлілігімен әйгілі шағын жанартау аралдары. Табиғат зерттеушісі Чарльз Дарвин және оның эволюция теориясы осы аралдарды кеңінен танымал етті.
the province
Galápagos (ɡaˈlapaɣos) is a province of Ecuador in the country's Insular region, located approximately off the western coast of the mainland. The capital is Puerto Baquerizo Moreno. The province administers the Galápagos Islands, a group of tiny volcanic islands that sit on the equator, famous for their unique biodiversity popularized by naturalist Charles Darwin and his theory of evolution.
Тарих
Аралдар шамамен 8 миллион жыл бұрын теңіз түбіндегі тектоникалық қызметтің нәтижесінде пайда болған деп есептеледі. Архипелагта ерте заманда адамдар тұрған болуы мүмкін: 1963 жылы норвегиялық саяхатшы Тор Хейердал инка цивилизациясына қатысты археологиялық орындар мен заттар тапқанын хабарлады. Галапагос аралдары 1535 жылдың 10 наурызында Панама епископы, доминикан монахы Фрай Томас де Берланга, испан монархы Карл V-нің бұйрығымен Инка империясын бағындырғаннан кейін Франсиско Писарро мен оның қол астындағылары арасындағы дауды реттеу үшін Перуға бару барысында кездейсоқ жағдайда ашылды. Тыныш және күшті ағыстар епископтың кемесін Галапагос аралдарына қарай сүйреп әкелді. Портовиеходан император Карл V-ге Галапагос аралдарын ашу туралы хабарлап, Берланга аралдардағы шөлді жағдайды және оларда мекендеген алып бетабақтарды сипаттады. Ол сондай-ақ теңіз игуаналарын, теңіз арыстандарын және көптеген түрлі құстарды сипаттады, жануарлардың ерекше қайраттылығын атап өтті және былай деді:
Кемеге жеті күн бойы қолайлы жел соқты, соның арқасында кемеші құрлыққа жақындады және бізге алты күн тыныштық сыйлады; ағыстар соншалықты күшті болды, бізді жұтып алғандай болды, сол үшін де 10 наурызда, сәрсенбі күні біз аралды көрдік. Кемеде екі күнге жететіндей ғана су қалғандықтан, қайыққа отырып, жылқыларға су мен шөп алу үшін жағаға түсуге келістік. Жағаға шыққаннан кейін біз теңіз арыстандарын, тас бақаларды және бір адамды арқасында тасымалдауға болатын алып бетабақтарды, сондай-ақ жыланға ұқсайтын көптеген игуаналарды таптық. Бір күні біз үлкен таулары бар тағы бір үлкен аралды көрдік. Оның үлкендігі мен ерекшелігіне байланысты онда өзендер мен жемістер болуы мүмкін деп ойлап, оған бардық, себебі біріншісіне он немесе он екі лигадай төмен түсуге тура келеді, және сол жерде кемедегі суды ішіп, аралды үш күн бойы тыныштықта зерттедік, адамдар да, жылқылар да көптеген қиындықтарға тап болдық.
It brought the ship very good weather of breezes seven days, that the pilot was making himself near the land and gave us calm six days; the currents were so large, they engulfed us so that Wednesday March 10, we saw an island and because the ship had no more water than for two days, agreed to take the boat and go ashore for water and grass for the horses. And having left, they found nothing but sea lions, turtles and tortoises so big that one could carry a man on top, and many iguanas who are like serpents. Another day we saw another bigger island which is that of large mountains, and believing that there for its greatness as for its monstrosity it could not fail to have rivers and fruits, we went to it, because the first would go down ten or twelve leagues, and in this was drunk the water which there was in the ship and spent three days in taking the island, with calm, in which we men, like the horses suffered many labors there.
Ертедегі зерттеулер
Аралдарды қамтитын алғашқы карталарды 1570 жылы Абрахам Ортелиус пен Герард Меркатор дайындады. Аралдар "Галопегос Аралдары" (Тасбақа аралы) деп аталды. Галапагос аралдарын ағылшын пираттары Америкадан Испанияға алтын мен күміс тасымалдайтын испандық галеондарды тонау үшін жасырынған орын ретінде пайдаланды. Аралдарға алғаш рет 1593 жылы Ричард Хокинс келді. Сол кезден бастап 1816 жылға дейін көптеген қарақшылар архипелагқа келді. Александр Селкирк, (1676 – 13 желтоқсан 1721), сондай-ақ Александр Селкрейг деп те аталатын шотланд теңізшісі, Хуан Фернандес аралдарындағы (зерттеуші) оқиғалары (шамамен 1536 – 1604) Перу вице-корольдігінің және Чилинің генерал-капитаны батысындағы колониялық Оңтүстік Американың Тынық мұхит аймақтарында испандық зерттеуші және кеме жүргізуші болды. Оның оқиғалары Дэниел Дефоны "Робинзон Крузо" романын жазуға шабыттандырды. Селкирк 1708 жылы Хуан Фернандес аралынан құтқарылғаннан кейін, Гуаякильді тонағаннан кейін кемелерін жөндеу үшін архипелагқа келген Вудс Роджерс жеке қарақшысымен бірге Галапагосқа келді. Галапагосқа алғаш рет 1790 жылы келген ғылыми миссия – Алехандро Маласпана басқарған испандық "Маласпана экспедициясы" болды. Бірақ экспедицияның жазбалары ешқашан жарияланбады. 1793 жылы Джеймс Колнетт, (1753 – 1 қыркүйек 1806), британдық Корольдік теңіз флотының офицері, зерттеуші және тері саудасымен айналысушы, аралдардың флорасы мен фаунасын сипаттап, оларды Тынық мұхитында жұмыс істейтін кит аулаушылар үшін база ретінде пайдалануға болатынын ұсынды. Колнет сонымен қатар Галапагос аралдарының алғашқы карталарын жасады. Бұл кит аулаушылар архипелагта мыңдаған тасбақаларды ұстап өлтірді, себебі тасбақалар тамақ пен сусыз бірнеше ай бойы тірі қала алады. Алматы Галапагос тасбақалары кит аулау кемелерінің қоймаларында тасымалданды. "Тірі қойма" деген сөз тіршілікке келді, себебі тасбақалар тірі ұсталып, кит аулаушы экипажына жаңа ет қажет болғанда ғана өлтірілді. Тасбақалар кит аулау кемелерінің ұзақ сапарларында жаңа ақуыз көзі болды. Осы тасбақаларды аулау олардың санының азаюына, ал кейбір жағдайларда Галапагос тасбақаларының белгілі бір түрлерінің жойылуына себеп болды.