Кіріспе

Ортақ мүдде немесе мақсат бойынша құрылған әлеуметтік топ – ұйымдық модель. Аффинитеттік топ – адамдар ресми немесе бейресми түрде мүше болып табылатын, ортақ мүдде немесе ортақ мақсат негізінде құрылған топ. Аффинитеттік топтардың әдетте ешқандай мемлекеттік органның қамқорлығында болуына рұқсат етілмейді және олардың мақсаттары негізінен коммерциялық емес болуы тиіс. Аффинитеттік топтардың мысалдарына жеке әлеуметтік клубтар, бауырластықтар, жазу немесе оқу үйірмелері, хобби клубтары және саяси белсенділікпен айналысатын топтар жатады. Кейбір аффинитеттік топтар иерархиялық емес принцип бойынша ұйымдастырылады, көбінесе консенсус негізінде шешім қабылдайды және көбінесе сенімді достардан құралады. Олар икемді және орталықтандырылмаған ұйымдастыру тәсілін ұсынады. Басқа аффинитеттік топтарда топтың ұзақ мерзімді мүдделерін басқару үшін немесе топ басқа мүшелерге немесе қызметкерлерге жауапкершілікті жүктеуді қажет ететіндей үлкен болса, иерархия болуы мүмкін. Аффинитеттік топтар ортақ әлеуметтік идентификацияға немесе идеологияға (мысалы, анархизм, консерватизм), белгілі бір мәселеге қатысты ортақ алаңдаушылыққа (мысалы, ядролық қаруға қарсы, абортқа қарсы), ортақ қызметке, рөлге, қызығушылыққа немесе дағдыға (мысалы, құқықтық қолдау, медициналық көмек, бағдарламалық жасақтама), немесе ортақ жеке идентификацияға (мысалы, нәсіл/этникалық, жыныс, мүгедектік, мәдени мүдделер) негізделуі мүмкін. Аффинитеттік топтардың ашық немесе жабық мүшелігі болуы мүмкін, бірақ екіншісі көбірек кездеседі. Кейбірлері мүшелік жарнасын алуы немесе мүшелерден топтың шығындарын бөлісуді күтуі мүмкін.

Қызметкерлер мен кәсіби афинитеттік топтар

Жұмыс орнында немесе кәсіби бірлестіктің құрамында аффинити топтары ұқсас түбірден шыққан немесе ортақ қызығушылықтары бар адамдардан тұрады. Жұмыс орнында олар Ұйымның әртүрлілігін, теңдігін және бару мүмкіндігін арттау жөніндегі күш-жігерінің бір бөлігі болып табылатын Қызметкерлер ресурстық топтары (ERG) деп те аталады. Қызметкерлердің аффинити топтары тарихи түрде нәсіл және жыныс негізінде құрылған, бірақ қазір жас, ардагерлік статусы немесе сексуалдық бағдары бойынша ұқсастық танытатын топтарды да қамтиды. Кәсіби бірлестіктің құрамында аффинити тобының мүшелері желі құруға, тәлімгерлікке және кәсіби және жеке дамуға қатысты мүмкіндіктерге қол жеткізеді.

Саяси жақындығы бар топтар

Саяси белсенділікпен айналысатын афинити топтарының тарихы 19 ғасырдағы Испанияға дейін жетеді. Бұл испан анархистерінің (grupos de afinidad) ұйымдасудың сүйікті тәсілі болды және олар тертулияларда немесе жергілікті топтарда құрылды. АҚШ-та саяси бағытталған афинити топтары 1960 және 1970 жылдардағы Вьетнам соғысына қарсы қозғалыс кезінде көпшіліктің назарына ілікті. Бұл терминді алғаш рет Бен Мореа және Black Mask тобы қолданды. Кейіннен университеттердегі соғысқа қарсы белсенділер өздерінің хоббилері немесе діні, жынысы, этникалық тобы сияқты ортақ қызығушылықтары бойынша бірікті. Олар 1970-ші жылдары АҚШ және Еуропадағы ядролық қаруға қарсы қозғалыста кеңінен танымал болды. 1969 жылы Германиядағы Рур атом электр станциясын 30 000 адам басып алып, блокадалаған оқиға афинити топтарының моделі бойынша ұйымдастырылды. Бүгінде осы құрылымды жануарлар құқықтарын қорғаушылар, экологиялық белсенділер, соғысқа қарсы және жаһандануға қарсы күресушілер сияқты көптеген белсенділер пайдаланады. 1999 жылы Сиэтлде ДСҰ Министрлер конференциясын тоқтатқан наразылық акцияларында көптеген афинити топтарының үйлестірілген ұйымдастырылуы байқалды.

Сыртқы

Анықтама бойынша, аффинитеттік топтар кез келген үлкен ұйымнан тәуелсіз болады. Дегенмен, бірнеше аффинитеттік топтардың арасындағы үйлестірілген күш-жігер мен ынтымақтастық көбінесе конфедерацияның еркін нысаны арқылы қамтамасыз етіледі. Мысалы, жеке клубтар өзара келісімдер арқылы ынтымақтаса алады, бұл бір клубтың мүшелеріне басқа клубтың басқа жердегі мүмкіндіктерін пайдалануға мүмкіндік береді. Басқа аффинитеттік топтар, мысалы, Ротариандар немесе Тостмастерлер, ортақ стандарттарға сәйкес келетін дербес бірліктер болуы мүмкін, сондықтан адам жер бетіндегі кез келген жерде сол аттас топқа қайта тіркелмей-ақ қатыса алады. Кластер: Кластер – аффинитеттік топтар арасындағы негізгі ұйымдық бірлік. Кластер бірнеше аффинитеттік топтардан тұрады және иерархиялық емес принцип бойынша ұйымдастырылады. Кластер тұрақты болуы мүмкін, бірақ көбінесе нақты бір міндет немесе әрекет үшін құрылған уақытша топтастыру болып табылады. Ол ортақ мақсат (мысалы, белгілі бір жолды тосу), ортақ идеология (мысалы, квакерлер) немесе шығу тегі бойынша құрылуы мүмкін. Өкілдер кеңесі: Өкілдер кеңесі – кластерлер мен аффинитеттік топтардың жиынтығы. Әрбір аффинитеттік топ немесе кластер кеңеске қатысу үшін бір өкілді (көбінесе «спэк» деп аталады) тағайындайды. Өкілдер кеңесі көбінесе бір міндетті немесе шараны орындау үшін құрылған уақытша орган болып табылады.

Ішкі

Афинитеттік топтар көбінесе еркін ұйымдастырылады, бірақ кейбір ресми рөлдер немесе лауазымдар жиі кездеседі. Нақты афинитеттік топта осы лауазымдардың барлығы, бір бөлігі немесе ешқайсысы болмауы мүмкін. Олар тұрақты немесе уақытша болуы мүмкін, ал топ бұл рөлдерді кезекпен орындауды немесе бір лауазымды бір адамға жүктеуді қалауы мүмкін. Өкіл (немесе жай ғана «сөйлеуші»): Афинитеттік топты өкілдік кеңесінде (spokescouncil) немесе топтық жиналыста (cluster meeting) ұсынуға жауапты адам. Кейде топ өкілге жалпы өкілдік функциясын да береді. Жеңілдетуші: Топтың консенсус процесін жүргізуге және әртүрлі деңгейде ішкі дау-жанжалдарды реттеуге жауапты адам немесе адамдар. Бұқаралық ақпарат құралдарымен байланыс: Топты бұқаралық ақпарат құралдарында ұсынуға жауапты адам. Көбінесе бұл адам өкілмен бірдей болады. Көңіл-күйді бақылаушы: Топтың көңіл-күйін және сезімдерін қадағалауға жауапты адам немесе адамдар. Бұл эмоционалдық жағдайға қатысты бақылау. Кейбір афинитеттік топтарда көңіл-күйді бақылаушы, сонымен қатар жеңілдетушінің өзінің лауазымын кез келген ұстанымды немесе ұсынысты қолдау үшін пайдалануына жол бермеуге жауапты. Жедел шешімді жеңілдетуші: «Жылдам шешімді жеңілдетуші» деп те аталады, бұл уақыт шектеулі немесе жоғары қысым жағдайларында топ үшін шешім қабылдауға жауапты адам. Бұл лауазым сирек кездеседі және көбінесе уақытша болады (бұл Империялық Римнің уақытша диктатор туралы түсінігінен өзгеше).