Асқазан-ішек жүйесінің ми қабығы (Myenteric plexus)
Myenteric plexus
Ауэрбах плексусы – асқазан-ішек трактісінің қозғалысын бақылайтын маңызды жүйке жүйесі. Парасимпатикалық және симпатикалық жүйке талшықтарын қамтиды, сондай-ақ сезімталдық функциясы бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ішек жүйке жүйесінің бөлігі
Part of the enteric nervous system
Миентериялық плекс (немесе Ауербах плексі) ішек қабырғасының екі қабатына да моторлық иннервацияны қамтамасыз етеді, сонымен қатар парасимпатикалық және симпатикалық жүйкелерден де сигнал алады (бірақ плекстегі ганглиондық жасушалар денелері парасимпатикалық иннервацияға жатады, симпатикалық иннервация талшықтары да плекске жетеді), ал субмукоздық плекс ішектің люменіне ең жақын орналасқан шырышты қабыққа секретомоторлық иннервацияны қамтамасыз етеді. Ол вагал тригоннан, сондай-ақ ала цинус ядросы деп аталатын, ондық бас сүйек жүйкесінің (вагус жүйкесі) парасимпатикалық бастау ядросынан, сопақ мида орналасқан жасушалардан пайда болады. Жүйке талшықтары алдыңғы және артқы вагал жүйкелер арқылы тасымалданады. Миентериялық плекс – асқазан-ішек жолына негізгі жүйкелік жабдықтауды қамтамасыз етеді және асқазан-ішек жолының қозғалғыштығын реттейді. Клиникалық алдын ала зерттеулерге сәйкес, миентериялық плекстің 30% нейрондары энтерикалық сезім нейрондары болып табылады, сондықтан Ауербах плексінің де сезімдік компоненті бар.
The myenteric plexus (or Auerbach's plexus) provides motor innervation to both layers of the muscular layer of the gut, having both parasympathetic and sympathetic input (although present ganglion cell bodies belong to parasympathetic innervation, fibers from sympathetic innervation also reach the plexus), whereas the submucous plexus provides secretomotor innervation to the mucosa nearest the lumen of the gut. It arises from cells in the vagal trigone also known as the nucleus ala cinerea, the parasympathetic nucleus of origin for the tenth cranial nerve (vagus nerve), located in the medulla oblongata. The fibers are carried by both the anterior and posterior vagal nerves. The myenteric plexus is the major nerve supply to the gastrointestinal tract and controls GI tract motility. According to preclinical studies, 30% of myenteric plexus' neurons are enteric sensory neurons, thus Auerbach's plexus has also a sensory component.
Құрылымы
Энтерикалық жүйке жүйесінің бір бөлігі – миентерикалық плекс, асқазан-ішек жолының сыртқы бұлшық қабатының бойлық және шеңберлік қабаттары арасында орналасқан. Ол қыртқы, асқазан және ішек бұлшықеттерінде кездеседі. Ганглиондар орталық жүйке жүйесіне (ОЖЖ) ұқсас қасиеттерге ие. Бұл қасиеттерге глия клеткаларының, интернейрондардың, тар клеткааралық кеңістіктің, тығыз синаптық нейропильдің, қан тамырларынан оқшауланудың, көптеген синаптық механизмдердің және түрлі нейротрансмиттерлердің болуы кіреді. Миентерикалық плекс сопақ мидың вентральді бөлігінен шыққан нейрондардың жиынтығы ретінде пайда болады. Вагус нерві аксондарды асқазан-ішек жолына жеткізеді. Олар Догиель жасушаларын қамтиды.
A part of the enteric nervous system, the myenteric plexus exists between the longitudinal and circular layers of muscularis externa in the gastrointestinal tract. It is found in the muscles of the esophagus, stomach, and intestine. The ganglia have properties similar to the central nervous system (CNS). These properties include presence of glia, interneurons, a small extracellular space, dense synaptic neuropil, isolation from blood vessels, multiple synaptic mechanisms and multiple neurotransmitters. The myenteric plexus originates in the medulla oblongata as a collection of neurons from the ventral part of the brain stem. The vagus nerve then carries the axons to their destination in the gastrointestinal tract. They contain Dogiel cells.
Функция
Миентериялық плекс энтериялық жүйке жүйесінің (ас қорыту жүйесінің) бір бөлігі ретінде жұмыс істейді. Энтериялық жүйке жүйесі өздігінен жұмыс істей алады және жұмыс істейді, бірақ қалыпты ас қорыту үшін осы ішкі жүйе мен орталық жүйке жүйесі арасында байланыс болуы қажет. Энтериялық жүйке жүйесінде (ЭНС) сезімтал рецепторлар, біріншілік афферентті нейрондар, аралық нейрондар және моторлық нейрондар бар. ЭНС-тің бақылауындағы процестер көптеген және оларға моторлық қызмет, секреция, сіңу, қан ағыны, сондай-ақ өт қабы және ұйқы безі сияқты басқа органдармен өзара әрекеттесу жатады. Бұл байланыстар парасимпатикалық және симпатикалық талшықтар арқылы жүзеге асады, олар орталық және энтериялық жүйке жүйелерін қосады немесе орталық жүйке жүйесін тікелей ас қорыту жолымен байланыстырады. Осы байланыстар арқылы ішек орталық жүйке жүйесіне сезімдік ақпарат жібере алады, ал орталық жүйке жүйесі асқазан-ішек функциясына әсер етеді. Орталық жүйке жүйесімен байланыс, сонымен қатар, ас қорыту жүйесіне сыртқы сигналдардың берілуін қамтамасыз етеді: мысалы, көз тартатын тағамды көру асқазанда секрецияны күшейтеді.
The myenteric plexus functions as a part of the enteric nervous system (digestive system). The enteric nervous system can and does function autonomously, but normal digestive function requires communication links between this intrinsic system and the central nervous system. The ENS contains sensory receptors, primary afferent neurons, interneurons, and motor neurons. The events that are controlled, at least in part, by the ENS are multiple and include motor activity, secretion, absorption, blood flow, and interaction with other organs such as the gallbladder or pancreas. These links take the form of parasympathetic and sympathetic fibers that connect either the central and enteric nervous systems or connect the central nervous system directly with the digestive tract. Through these cross connections, the gut can provide sensory information to the CNS, and the CNS can affect gastrointestinal function. Connection to the central nervous system also means that signals from outside of the digestive system can be relayed to the digestive system: for instance, the sight of appealing food stimulates secretion in the stomach.
Нейротрансмиттерлер
Ішек жүйке жүйесі 30-нан астам түрлі нейротрансмиттерді пайдаланады, олардың көпшілігі ОЖЖ-ға (орталық жүйке жүйесіне) ұқсас, мысалы ацетилхолин, допамин және серотонин. Денедегі серотониннің 90%-дан астамы ішекте орналасқан, сондай-ақ денедегі допаминнің шамамен 50%-ы да ішекте болады, оның мидағы пайдалылығын жақсырақ түсіну үшін қазіргі уақытта зерттелуде. Көп зерттелген нейропептид, P заты, көп мөлшерде кездеседі және сілекей өндірісін, тегіс бұлшық еттердің жиырылуын және басқа да тіндердің реакцияларын жеңілдетуге көмектеседі.
The enteric nervous system makes use of over 30 different neurotransmitters, most similar to those of the CNS such as acetylcholine, dopamine, and serotonin. More than 90% of the body's serotonin lies in the gut; as well as about 50% of the body's dopamine, which is currently being studied to further our understanding of its utility in the brain. The heavily studied neuropeptide known as substance P is present in significant levels and may help facilitate the production of saliva, smooth muscle contractions, and other tissue responses.
Қабылдағыштар
Көптеген бірдей нейротрансмиттерлер ішек-қарын жүйесінде (ENS) миотерлік нейрондарда кездесетіндіктен, олар пептидтік және пептидтік емес (аминдер, аминқышқылдары, пуриндер) нейротрансмиттерлерге арналған рецепторларды білдіре алады. Әдетте, рецептордың экспрессиясы миентериялық нейрондардың бір тобымен шектеледі, бірақ барлық миентериялық нейрондарда никотиндік холинергиялық рецепторлардың экспрессиясы болғандығынан басқа ерекшелік жоқ. Терапевтикалық мақсаттармен зерттелген рецепторлардың бірі – 5-гидрокситриптамин (5 HT4) рецепторы. Бұл пресинаптикалық рецепторды белсендіру холинергиялық нейротрансмиссияны күшейтеді және асқазан-ішек жолының қозғалысын стимуляциялайды. Ішек жүйке жүйесі тілдегідей дәм рецепторларын көрсетеді. TAS1R3 дәм рецепторы және gustducin дәмді G протеины ең көп таралғандары. Бұл рецепторлар тілде "тәттілікті", ал ішек жүйке жүйесінде глюкозаны сезеді. Бұл рецепторлар инсулин мен қандағы қант деңгейін бақылайтын басқа гормондардың секрециясын реттеуге көмектеседі.
Since many of the same neurotransmitters are found in the ENS as the brain, it follows that myenteric neurons can express receptors for both peptide and non peptide (amines, amino acids, purines) neurotransmitters. Generally, expression of a receptor is limited to a subset of myenteric neurons, with probably the only exception being expression of nicotinic cholinergic receptors on all myenteric neurons. One receptor that has been targeted for therapeutic reasons has been the 5 hydroxytryptamine (5 HT4) receptor. Activating this pre synaptic receptor enhances cholinergic neurotransmission and can stimulate gastrointestinal motility. The enteric nervous system exhibits taste receptors similar to the ones in the tongue. The taste receptor TAS1R3 and the taste G protein gustducin are two of the most common. These receptors sense "sweetness" on the tongue and sense glucose in the enteric nervous system. These receptors help regulate the secretion of insulin and other hormones that are responsible for controlling blood sugar levels.
Клиникалық маңызы
Хиршшпрунг ауруы – ішек қабырғасындағы миентериялық плекстің нерв жасушаларының, сондай-ақ ганглий жасушаларының жоқтығымен сипатталатын ішектің туа біткен ауруы. Хиршшпрунг ауруы – дамитын ішектегі нейробластардың қаудальды (құйрықтық) миграциясының тоқтауынан туындаған функционалдық төменгі ішек обструкциясының бір түрі. Бұл Ауэрбах және Мейснер плекстеріндегі парасимпатиялық ішкі ганглий жасушаларының болмауына әкеледі. Нейрондық тоқтаған жерден анусқа дейін созылған ішектің дистальды бөлігі үздіксіз аганглионды болып табылады. Бұл сирек кездесетін ауру (1:5000), еркектерде әйелдерге қарағанда төрт есе жиірек кездеседі. Ахалазия – миентериялық плекстегі ганглий жасушаларының тығыздығының төмендеуімен сипатталатын қозғалыс бұзылысы бар өңеш ауруы. Зақымданудың себебі белгісіз. Миентериялық плекстің зақымдануы Шагас ауруының (T. cruzi инфекциясының салдары) нәтижесінде туындауы мүмкін. Зақымдану өңеш, ішек және зәр жолдарында жүреді. Бұл денервация екіншілік ахалазияға (өңештің төменгі сфинктері ашылмайды; тежеуші нейрондардың жоғалуы), мегаколонға және мегауретерге алып келуі мүмкін.
Hirschsprung's disease is a congenital disorder of the colon in which nerve cells of the myenteric plexus in its walls, also known as ganglion cells, are absent. Hirschsprung's disease is a form of functional low bowel obstruction due to failure of caudal migration of neuroblasts within developing bowel – this results in an absence of parasympathetic intrinsic ganglion cells in both Auerbach's and Meissner's plexuses. The distal large
bowel from the point of neuronal arrest to the anus is continuously aganglionic. It is a rare disorder (1:5000), with prevalence among males being four times that of females. Achalasia is a motor disorder of the esophagus characterized by decrease in ganglion cell density in the myenteric plexus. The cause of the lesion is unknown. Myenteric plexi destruction has been found to be secondary to Chagas disease (T. cruzi infection sequelae). Destruction occurs in the esophagus, intestines, and ureters. This denervation can lead to secondary achalasia (lower esophageal sphincter will not open; loss of inhibitory neurons), megacolon, and megaureter, respectively.
ОЖС- нің бұзылуындағы рөлі
Ішек жүйке жүйесі (ENS) орталық нерв жүйесімен (ЦНС) ұқсастығы болғандықтан "ішек миы" деп аталады. Сондықтан ғалымдар Паркинсон ауруын жақсырақ түсіну және басқару мақсатында Паркинсон ауруымен ауырған науқастардың тоқ ішегінен биопсия алады. Паркинсон ауруының моторлық қимыл бұзылыстары пайда болуына бірнеше жыл бұрын, осы ауруға шалдыққандар асқазан-ішек жолының жұмысында бұзылуларға байланысты қатты іш қатудан жиі зардап шегеді.
Because the ENS is known as the "brain of the gut", due to its similarities with the CNS, researchers have been using colonic biopsies of Parkinson's patients to help better understand and manage Parkinson's disease. PD patients are known to experience severe constipation due to GI tract dysfunction years before the onset of motor movement complications, which characterises Parkinson's disease.
Тарих
Леопольд Ауербах, невропатолог, гистологиялық бояу әдістерін пайдаланып жүйке жүйесін зерттеуді одан әрі дамытқан алғашқы ғалымдардың бірі болды.
Leopold Auerbach, a neuropathologist, was one of the first to further research the nervous system using histological staining methods.