Кіріспе

Тулуза графы (,) 8-13 ғасырлар аралығында Тулузаны билеген. Франк корольдерінің вассалдары ретінде пайда болған мұрагерлік графтар 9 ғасырдың соңынан бастап 1270 жылға дейін Тулуза қаласы мен оны қоршаған графтықты басқарды. Графтар мен олардың отбасы мүшелері әр түрлі уақытта Кверси, Руерг, Альби және Ним графтары болды, сондай-ақ кейде Септимания және Прованс маркграфтары (Қасиетті Рим империясының әскери қорғаушылары) дәрежесін иеленді. Граф Рамон IV Триполи кресттік мемлекетін құрды, ал оның ұрпақтары да онда графтар болды. Олар 11-12 ғасырларда өкімет билігінің шыңына жетті, бірақ Альбигендік крест жорығынан кейін графтық Франция корольдығына 1229 жылы формалды түрде, ал 1271 жылы нақты түрде қарады. Кейіннен бұл атақ Людовик XIV-нің заңды емес ұлы Луи-Александрға, Тулуза графына (1678–1737) қайта берілді.

Каролинг дәуірі

Жас Людовик Иірімдінің жастық шағында оның тәрбиешісі Торсон (кейде Хорсо немесе Хосон) Тулузада бірінші граф ретінде билік етті. 788 жылы Торсонды басктар Адалрик тұтқындады, ол оны Гаскония герцогы Люпус II-ге адалдық серт беруге мәжбүр етті. Босатылғаннан кейін, Карл Ұлы (790 ж.) Вормс мәжілісінде оны франк туысы Геллондық Вильгельммен алмастырды. Вильгельм өз кезегінде гаскондарды сәтті бағындырды. Тоғызыншы ғасырда Тулуза Батыс Еуропаның қалған бөлігімен бірге қиындықтарды бастан өткерді. 844 жылы оны Шарль Шалақ қоршады, ал төрт жылдан кейін Гаронна өзенімен келген нормандықтар басып алды. 852 жылы Кверси графы Раймон I ағасы Фределодан кейін Руэрг және Тулуза графы болды. Тулуза графтарының барлығы өз тегін Раймондтан шығарады. Оның немерелері ата-аналарының иеліктерін бөлісті; олардың Раймон II Тулуза графы, ал Эрменголь Руэрг графы болды; ал Септимания, Кверси және Альбидің мұрагерлік титулдары олардың арасында бөлісті. Раймон II-нің немересі Вильгельм III (алғашқы Вильгельм Тайлефер деп белгілі) Прованстың Эммасына үйленді және сол иеліктің бір бөлігін оның кіші ұлы Бертран I Форкалькьеге тапсырды. Вильгельмнің үлкен ұлы Понс екі бала қалдырды, олардың бірі Вильгельм IV Тулуза, Альби және Кверсиде әкесінің орнын басты; ал кіші ұлы Раймон IV Руэрг графтарының кең аумақтарын басқарды.

Орта ғасырдың аяғы

Осы уақыттан бастап Тулуза графтары Оңтүстік Франциядағы қуатты иелерге айналды. Реймонд IV ресми түрде Прованс маркграфы, Нарбон герцогы және Тулуза графы атағын алды. Кейін граф Бірінші крест жорығына қатысты. Иерусалимді басып алғаннан кейін, ол Левант аймағындағы Триполи қаласын қоршауға алды. Реймонд 1109 жылы қала түскенге дейін қайтыс болды, бірақ Триполидің алғашқы графы саналады. Оның ұлы Бертран одан кейін осы атақты иеленді. Ол және оның ұрпақтары кресттік мемлекетті 1187 жылға дейін басқарды (Саладин Иерусалим патшалығын басып алған жыл). Реймонд Киелі жерде болғанда, Тулуза билігін Аквитания герцогы Вильгельм IX тартып алды, ол қалаға әйелі Филиппаның құқығы арқылы талап етті (Филиппа – Вильгельм IV-нің қызы); бірақ Вильгельм ұзақ уақытқа сақтай алмады. Реймондтың ұлы және мұрагері Бертран 1109 жылы онымен бірге Киелі жерге барды. Сондықтан Реймонд қайтыс болғаннан кейін, отбасының кең байлықтары мен Тулуза Бертранның ағасы Альфонсо Жорданға тиді. Бірақ оның билігі Вильгельм IX және оның немересі Элеонора Аквитанскаяның амбицияларымен бұзылды, ол күйеуі Франция королі Людовик VII-ден Тулузаға деген талаптарын соғыс арқылы қолдауға шақырды. Людовикпен ажырасып, Англия королі Генрих II-ге үйленгеннен кейін Элеонора Генрих арқылы талаптарын жаңартты, ол ақырында 1173 жылы Реймонд V-ті Тулуза үшін оған құрмет көрсетуге мәжбүр етті. 1194 жылы траубадурларды қолдаған Реймонд V қайтыс болды, оның орнына ұлы Реймонд VI отырды. 1208 жылы Папаның легаты Пьер де Кастельноуді өлтіргеннен кейін Реймонд қауымнан шығарылды және Тулуза графтығы Папа Иннокентий III-тің тыйымына алынды. Реймонд Папаның ризашылығын алуға тырысты және кешірім алды. Бірақ екінші рет қауымнан шығарылғаннан кейін Саймон де Монфорт басқарған Альбигой крест жорығы Лангедоктағы Реймондтың иеліктерін қиратты. 1213 жылы Реймондтың әскері жеңіліске ұшырады, ол өзінің иеліктерінен айырылып, Англияға жер аударылды. Монфорт ақырында 1215 жылы Тулузаны басып алды. Реймонд VII 1222 жылы әкесінің орнына отырды. Ол жалғыз қызы Жоаннаны қалдырды, ол Франция королі Людовик VIII-нің ұлы және Франция королі Людовик IX-ның інісі Альфонсқа үйленді. 1271 жылы Альфонс пен Жоанна қайтыс болғаннан кейін Тулуза графтарының кең байлықтары Корольдікке қайтарылды.

Франция корольдігінің ішінде

1271 жылы Тулуза 1229 жылғы Мео шарты бойынша Франция коронасына өтті. 1271–1285 жылдары Франция королі Филипп III, Франция патшасы және Альфонстың шөбересі Тулуза графы атағын алды, бірақ оның қайтысынан кейін бұл атау қолданылмай қалды. 1681 жылы ғана Тулуза Людовик XIV-нің Франсуаза Атенаис, Монтеспан маркизасынан болған заңды емес ұлы Людовик Александр үшін патшалық иелік ретінде қайта жандандырылды.