Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тұқым қуалайтын фруктозаға төзбеушілік (ТТТ) – альдолаза В ферментінің жетіспеушілігіне байланысты фруктоза метаболизмінің туа біткен бұзылысы. HFI жұқтырған адамдар фруктоза, сахароза немесе сорбитол қабылдағанға дейін ешқандай белгілерді көрсетпейді. Егер фруктоза қабылданатын болса, альдолаза В ферментіндегі тоқтау фруктоза-1 фосфатының жиналуына себеп болады, бұл уақыт өте келе бауыр жасушаларының өліміне әкеледі. HFI – 9q31.1 хромосомасында орналасқан ALDOB генінің мутацияларынан туындайтын аутосомдық рецессивті жағдай. HFI көбінесе диеталық тарих негізінде күдіктенеді, әсіресе ана сүтінен кейін белгілер пайда болатын нәрестелерде. Бұл күдік әдетте молекулалық талдау арқылы расталады. Егер фруктоза немесе оның негізгі прекурсорлары – сахароза мен сорбитол қамтылған тағамдарды қабылдамаса, ауруға шалдыққан адамдар белгілерсіз және дені сау болады. Бұрын нәрестелер фруктоза немесе сахароза қосылған қоспалармен тамақтанғанда жиі ауру белгілерін көрсеткен. Алайда, бұл тәттілендіргіштер қазіргі кезде қолданылатын қоспаларда сирек кездеседі. Құсу, жүрек ауруы, алаңдау, денесінің бозаруы, тершеңдеу, діріл және әлсіздік сияқты белгілер де нәрестелер жемістер мен көкөністерді жеген кезде бірінші рет пайда болуы мүмкін. Егер осының себебі ерте анықталмаса, бұл белгілер апатияға, комаға және құрылыстарға (конвульсияларға) әкелуі мүмкін. Пациенттерге HFI диагнозы қойылғанда, диеталық тарих көбінесе олардың жемістер мен көп мөлшерде фруктоза бар басқа тағамдарға қарсылығын көрсетеді. Көптеген ересек пациенттерде тіс шіруі (кариес) болмайды.
Hereditary fructose intolerance (HFI) is an inborn error of fructose metabolism caused by a deficiency of the enzyme aldolase B. Individuals affected with HFI are asymptomatic until they ingest fructose, sucrose, or sorbitol. If fructose is ingested, the enzymatic block at aldolase B causes an accumulation of fructose 1 phosphate which, over time, results in the death of liver cells. HFI is an autosomal recessive condition caused by mutations in the ALDOB gene, located at 9q31.1. HFI is typically suspected based on dietary history, especially in infants who become symptomatic after breast feeding. This suspicion is typically confirmed by molecular analysis Affected individuals are asymptomatic and healthy, provided they do not ingest foods containing fructose or any of its common precursors, sucrose and sorbitol. In the past, infants often became symptomatic when they were introduced to formulas that were sweetened with fructose or sucrose. These sweeteners are not common in formulas used today. Symptoms such as vomiting, nausea, restlessness, pallor, sweating, trembling and lethargy can also first present in infants when they are introduced to fruits and vegetables. These can progress to apathy, coma and convulsions if the source is not recognized early. When patients are diagnosed with HFI, a dietary history will often reveal an aversion to fruit and other foods that contain large amounts of fructose. Most adult patients do not have any dental caries.
Фруктозаның метаболизмі
Тамаққа сіңгеннен кейін фруктоза бауырда фруктокиназа ферменті арқылы фруктоза-1-фосфатқа айналады. Фруктокиназа ферментінің жетіспеушілігі негізгі фруктозурияны тудырады, бұл клиникалық жағынан қауіпсіз жағдай болып, метаболизмделмеген фруктозаның зәрмен шығарылуымен сипатталады. Фруктоза-1-фосфат альдолаза B ферменті арқылы дигидроксиацетонфосфатқа және глицеральдегидке метаболизденеді. HFI (фруктоза-1-фосфат альдолазының жетіспеушілігі) альдолаза B ферментінің жетіспеушілігінен туындайды. Алдолаза B ферментінің жетіспеушілігі фруктоза-1-фосфаттың жиналуына және фосфаттың тоқтауына (фруктокиназаға аденозин трифосфаты (АТФ) қажет) әкеледі. Бұл ферменттік блокаданың салдары глюкоза өндірісінің тежелуі және АТФ қайта жаңартуының төмендеуі болып табылады.
After ingestion, fructose is converted to fructose 1 phosphate in the liver by fructokinase. Deficiencies of fructokinase cause essential fructosuria, a clinically benign condition characterized by the excretion of unmetabolized fructose in the urine. Fructose 1 phosphate is metabolized by aldolase B into dihydroxyacetone phosphate and glyceraldehyde. HFI is caused by a deficiency of aldolase B. A deficiency of aldolase B results in an accumulation of fructose 1 phosphate, and trapping of phosphate (fructokinase requires adenosine triphosphate (ATP)). The downstream effects of this enzyme block are the inhibition of glucose production and reduced regeneration of ATP.
Диагностика
Терапияның қарапайымдылығына байланысты (фруктозаны диетадан алып тастау), HFI дұрыс диагноз қойылған жағдайда тиімді басқарылуы мүмкін. HFI-да гомозиготаларды анықтау қиын, геномдық ДНК-ны аллельге қатысты зондтармен скринингтеу немесе бауыр биопсиясынан ферменттік анализ қажет. Анықталғаннан кейін, HFI-ге әкелетін мутантты альдолаза B аллельдерін таситын нәрестелердің ата-аналарын немесе HFI-ға сәйкес клиникалық анамнезі бар ересектерді анықтап, профилактикалық терапия – фруктоза, сахароза немесе сорбитол қамтитын тағамдарды диетадан шығару туралы кеңес беруге болады. Мүмкіндігінше, HFI болуы мүмкін деп күдіктенетін адамдар фруктозамен сынау арқылы тестілеуден аулақ болуы керек, себебі нәтижелер HFI бар адамдар үшін шешімді емес, тіпті фруктозаның диагностикалық мөлшері дұрыс бақыланса да, терең гипогликемия және оның салдары пациенттің денсаулығына қауіп төндіруі мүмкін.
Because of the ease of therapy (dietary exclusion of fructose), HFI can be effectively managed if properly diagnosed. In HFI, the diagnosis of homozygotes is difficult, requiring a genomic DNA screening with allele specific probes or an enzyme assay from a liver biopsy. Once identified, parents of infants who carry mutant aldolase B alleles leading to HFI, or older individuals who have clinical histories compatible with HFI can be identified and counselled with regard to preventive therapy: dietary exclusion of foods containing fructose, sucrose, or sorbitol. If possible, individuals who suspect they might have HFI should avoid testing via fructose challenge as the results are non conclusive for individuals with HFI, and even if the diagnostic administration of fructose is properly controlled, profound hypoglycemia and its sequelae can threaten the patient's well being.
Емдеу
HFI-ді емдеу аурудың сатысына және симптомдардың ауырлығына байланысты. Жедел улану оқиғалары жоқ тұрақты пациенттерге фруктоза мен оның метаболизм алдындағы заттарын болдырмайтын диеталық жоспарлау арқылы емдеу жасалады. Фруктозаның орнына глюкоза, мальтоза немесе басқа қанттар қолданылады. HFI-мен ауыратын науқастарды емдеуге көбінесе, қандай тағамдар қабылдауға болатынын жақсы білетін диетологтар тартылады.
Treatment of HFI depends on the stage of the disease, and the severity of the symptoms. Stable patients without acute intoxication events are treated by careful dietary planning that avoids fructose and its metabolic precursors. Fructose is replaced in the diet by glucose, maltose or other sugars. Management of patients with HFI often involves dietitians who have a thorough knowledge of what foods are acceptable.