Кіріспе

Ағылшын туған журналист және саяхат жазушы (1892–1979)

Тутанхамонның қабірі

1923 жылы Daily Express Мортонды Тутанхамонның қабірін қазу жөніндегі хабарларды беру үшін Мысырға жіберді. Мортон "Таймс" газетінің эксклюзивті құқығын еске алмай, Тутанхамонның саркофагы орналасқан ішкі қабір камерасының ашылуын куәгер ретінде баяндады. Ашылғаннан кейін бір күн өткен соң, бұл жаңалық Daily Express газетінде жарияланды:

Люксордағы Патшалар аңғарындағы фараон Тутанхамон қабірінің романтикалық құпиясы кеше, 3000 жылдан кейін алғаш рет қабірдің ішкі камерасына кіргенде ашылды. Барлық үміттерден асып түсті. Камераның ішінде патшаның мумиясы сақталған, әлдеқандай салтанатты алтын саркофаг тұрды. Қабырғалар тамаша суреттермен, оның ішінде алып мысықтың бейнесімен әсемделген. Екінші камера құндылыққа ие қазыналарға толы болды. Оның қазба жөніндегі кеңінен танымал мақалалары Мортонның журналист ретіндегі беделін нығайтуға көмектесті және оның саяхат жазбалары мен журналистикасының танымалдылығын арттырды. 1931-1942 жылдары ол Daily Herald газетінде "арнайы жазушы" қызметін атқарды. 1941 жылы ол Уинстон Черчилль мен Франклин Д. Рузвельт арасындағы Атлантикалық хартаның репортері болды, бұл кейіннен 1943 жылы жарық көрген «Атлантикалық кездесу» кітабының тақырыбына айналды.

Саяхат жазуы

Мортонның алғашқы кітабы, «Лондонның жүрегі», 1925 жылы жарық көрді, ол оның танымал Daily Express бағандарын дамытты. Одан кейін Лондон туралы екі жинақ, «Лондонның сиқыры» (1926) және «Лондон түндері» (1926) жарық көрді. 1926 жылы ол Daily Express газетінде өзінің бұқа мұрынды Morris машинасымен Англияны аралап жүргеніне негізделген мақалалар сериясын жазды. Бұл серия «Англияны іздеу» деп аталды, ал очерктері кейін осы аттас кітапқа бейімделді. Бұл бестселлер болып, оның «Іздеу» кітабының алғашқысы болды. Мортонның шетелге саяхат тақырыбындағы алғашқы кітабы, «Ұстаздың қадамдарымен» (1934), жақсы қабылданып, жарты миллионнан астам данасы сатылды. Кітаптағы «Ұстаз» – Иса, ал кітап Мортонның Киелі жерге жасаған саяхаты туралы баяндайды. Осыдан кейін «Пауылдың қадамдарымен» (1936) кітабы жарық көрді, онда Түркияның Тәуелсіздік соғысынан 13 жыл өткеннен кейін және оның қазіргі заманғы мемлекет ретінде құрылуы туралы айтылады. Содан кейін «Киелі кітаптардың жерлері арқылы» (1938) кітабы жарық көрді, онда ол Мысыр, Палестина, Сирия және Иракқа сапар шегеді. Осы үш кітаптан алынған үзінділер біріктіріліп, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Таяу Шығыста орналасқан британдық әскери қызметшілеріне арналған «Таяу Шығыс» деген атпен жарияланды. «Атлантикалық кездесу» (1941) кітабынан басқа, Мортон Англия мен соғыс туралы екі кітап жазды, оның ішінде Лондон туралы эсселер жинағы «Лондонның көлеңкесі» (1939), «Мен екі Англияны көрдім» (1942) және «Мен, Джеймс Блант» кітаптары бар, ол нацистер жеңіске жеткеннен кейінгі Англияны сипаттайды, бұл британ үкіметі үшін ойдан шығарылған үгіт болды. Лондонның толық тарихы, («Лондонды іздеу») (1951) кітабы соғыстан кейінгі Лондонға «Блитц» кезінде келген бомбалаудың зардаптарын зерттейді. Соғыстан кейін Оңтүстік Африка «Оңтүстік Африканы іздеу» (1948) кітабының тақырыбы болды, көп ұзамай ол әйелімен бірге сол жаққа көшіп кетті. 1950-1960 жылдары Испания және Италия туралы кітаптар жазды. «Италиядағы саяхатшы» Солтүстік Италияда, ал «Оңтүстік Италиядағы саяхатшы» оңтүстіктегі кедей провинцияларды зерттейді.

Құрметтер

Мортон Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі (FRSL) атанды. 1937 жылы Грекия оны Феникс орденінің командирі етіп тағайындады, ал 1965 жылы Италия Республикасының Еңбегі үшін орденімен марапатталды. 2004 жылдың маусым айында Мортонның туған жері – Аштон-андер-Лайн қаласында оны еске алуға арналған көк тақта орнатылды.

Дау

Майкл Бартоломейдің Мортонның жеке және қоғамдық жазбаларына негізделген, 2004 жылы Methuen баспасында «H. V. Мортонды іздеу» деген қарама-қайшылық тудырған өмірбаяны жарық көрді. Бартоломейдің сөзіне қарағанда, Мортонның жеке естеліктері мен күнделіктеріне сүйене отырып, Мортон жеке өзінде нацистік көзқарастарға бейім болған. 1941 жылдың ақпан айындағы күнделік жазбасында ол: «Нацизмнің кейбір жақсы тұстары бар екенін мойндауым керек» және «Гитлердің теорияларының маған қаншалықты ұнайтынын білгенімде таң қалдым» деп жазған. Тағы бір жазбасында ол АҚШ-ты «жұрттан және шетелдіктерден құралған қорқақ ел» деп сипаттаған.

Жарияланымдар

Мортон өнімді жазушы болды, оның жарияланған кітаптарынан өзге, жүздеген газет, журнал мақалалары мен репортаждарынан тұратын мол мұрасы қалды. Атауы Жылы Лондонның жүрегі 1925 жылдың 11 маусымы Лондонның сиқыры 1926 жылдың 11 ақпаны Лондон 1926 жылдың маусымы Лондон жылы 1926 жылдың 29 шілдесі Лондон көрінісі 1926 жыл Лондон жылы, көптеген көңіл-күйлер кітабы 1926 жыл Лондон түндері 1926 жылдың 11 қарашасы Лондонға барғанда 1927 жыл Мей-Фейр: Төменгі карнавал орны қалай сәнді Лондонның жүрегіне айналды 1927 жыл Англияны іздеу 1927 жылдың 2 маусымы Англияның шақыруы 1928 жылдың 7 маусымы Шотландияны іздеу 1929 жылдың 1 тамызы Шотландияның жаны 1930 жыл Ирландияны іздеу 1930 жылдың 4 желтоқсаны Уэльсті іздеу 1932 жылдың 16 маусымы Теңіздегі көгілдір күндер және басқа эсселер 1932 жылдың 20 қазаны Глостербери, Англияның Иерусалимі 1933 жыл Қаңғыбақтарда көргендерім 1933 жыл Лондон жылы (екінші басылым, қайта қарастырылған) 1933 жыл Тағы да Шотландияда 1933 жылдың 26 қазаны Шебердің ізімен 1934 жылдың қазаны Біздің қатарластарымыз 1936 жылдың 7 мамыры Әулие Павелдің ізімен 1936 жылдың қазаны Лондон: Нұсқаулық 1937 жыл Киелі жерлер арқылы 1938 жылдың 27 қазаны Лондонның әуестері 1939 жылдың 16 қарашасы Соғыс уақытында саяхат шамамен 1940 жыл Г.В. Мортонның Лондоны 1940 жылдың 31 қазаны Киелі кітаптағы әйелдер 1940 жылдың 21 қарашасы Таяу Шығыс 1941 жылдың 5 маусымы Мен, Джеймс Блант 1942 жыл Мен екі Англияны көрдім 1942 жылдың 15 қазаны Атлант кездесуі 1943 жылдың 1 сәуірі Палестина мен Сирияда саяхат 1944 жылдың қыркүйегі Оңтүстік Африканы іздеу 1948 жылдың 21 қазаны Лондонды іздеу 1951 жылдың 24 мамыры Иисус ізімен 1953 жыл Испаниядағы бейтаныс 1955 жылдың 3 ақпаны Римдегі саяхатшы 1957 жылдың 29 тамызы Осы - Рим 1959 жыл Осы - Киелі жер 1961 жыл Италиядағы саяхатшы 1964 жылдың 24 қыркүйегі Римнің сулары 1966 жыл Оңтүстік Италиядағы саяхатшы 1969 жыл Г.В. Мортонның Британиясы 1969 жылдың ақпаны Римнің суларының жаңа басылымы (Римнің шөбі) 1970 жыл Г.В. Мортонның Англиясы 1975 жылдың 5 маусымы Шотландияның сұлулығы 1976 жылдың 11 қарашасы Ирландияның сиқыры 1978 жылдың 17 тамызы Киелі жерді іздеу 1979 жылдың сәуірі