Кіріспе
Метаболикалық ацидозбен байланысты гипервентиляция. Кусмауль тынысы – ауыр метаболикалық ацидозбен, әсіресе диабетикалық кетоацидозбен (ДКА), сондай-ақ бүйрек жеткіліксіздігімен жиі байланысты болатын терең және қиын тыныс алу үлгісі. Бұл гипервентиляцияның бір түрі, яғни тыныс алудың қарқыны немесе тереңдігі артуына байланысты қандағы көмірқышқыл газының мөлшері төмендеген кез келген тыныс алу үлгісі. Метаболикалық ацидоз кезінде тыныс алу бастапқыда жылдам және беткей болады, бірақ ацидоз күшейген сайын тыныс алу біртіндеп тереңдеп, ауырлап, үрмелеуге ұласады. Осы соңғы типтегі тыныс алу үлгісі Кусмауль тынысы деп аталады.
Kussmaul breathing is a deep and labored breathing pattern often associated with severe metabolic acidosis, particularly diabetic ketoacidosis (DKA) but also kidney failure. It is a form of hyperventilation, which is any breathing pattern that reduces carbon dioxide in the blood due to increased rate or depth of respiration. In metabolic acidosis, breathing is first rapid and shallow but as acidosis worsens, breathing gradually becomes deep, labored and gasping. It is this latter type of breathing pattern that is referred to as Kussmaul breathing.
Терминология
Адольф Кусмаул метаболикалық ацидоз тыныс алу қарыбына жеткенде немесе одан төмендегенде байқалатын тыныс алуды сипаттаған. Бұл анықтаманы бірнеше басқа да дереккөздер қолдайды, мысалы, Мерриам-Вебстер сөздігі Кусмаул тынысын "ауа жетіспеуге тән, ерекше баяу және терең тыныс алу, әсіресе қышқылдық жағдайларда кездесетін" деп анықтайды. Дегенмен, кейбір дереккөздер ацидоз аз дамыған жағдайларда да, тыныс алу жылдам болған кезде де "Кусмаул тынысы" терминін қолданады. Кусмаул тынысы ацидоздың қанағаттанарлық деңгейде жетілген кезеңдерінде ғана пайда болады және көбінесе кездеспейді. Ацидоздың жеңіл түрінде жылдам, беткей тыныс алу байқалуы мүмкін, бірақ Кусмаул тынысы – бұл тыныс алу қиындығының ерекше терең, үрмелі, тіпті оттегіге зәруленген сипаттамасы.
Механизм
Кусмаул тынысы – метаболикалық ацидозға тыныс алу арқылы жауап беру, көбінесе диабетпен ауыратын адамдарда диабеттік кетоацидоз кезінде пайда болады. Кусмаул тынысы бар науқастың қан газдарының көрсеткіштерінде көмірқышқыл газының жартылай қысымы төмендегенімен, бикарбонат деңгейі де төмен болады, себебі тыныс алу күшпен жылдамдатылады (көмірқышқыл газын шығару арқылы). Базалық артық көрсеткіші күрт теріс болады. Науқас терең дем алуға, "ауа жетіспеу сезіміне" ұшырайды, бұл көрініс ерікті емес сипатта болады. Метаболикалық ацидоз жылдам гипервентиляцияға алып келеді, бірақ бастапқыда тыныс алу жылдам және салыстырмалы түрде беткей болады. Ацидоз күшейген сайын Кусмаул тынысы дамиды. Шындығында, Кусмаул бастапқыда осы типтегі тыныс алуды диабетпен ауыратын науқастарда команың және жақындағы өлімнің белгісі ретінде анықтаған. Ашараның ұзақтығы, бауырдың үлкейгенінің болуы немесе болмауы және Кусмаул тынысы метаболизмнің туа біткен бұзылыстарында қандағы қанттың жоғарылау себептерін анықтауға көмектеседі.