Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сириялық неоплатоник философ (шамамен 245 – шамамен 325 ж.)
Syrian Neoplatonist philosopher (c. 245 – c. 325)
Ямблих (/aɪ/'/æ//m//b//l//ɪ//k//ə//s/ eyeAMblikəs; Ἰάμβλιχος (Iámblichos); арабша: يَمْلِكُ, romanized: Yamlīḵū; шамамен 245 – шамамен 325 ж.) – араб неоплатоникалық философы. Ол неоплатонизмнің кейін қадам басқан бағытын анықтады. Ямблих грек мистигі, философы және математигі Пифагордың өмірбаянын да жазған. Оның философиялық еңбектерінен бөлек, "Протрептик" атты еңбегі софистерді зерттеу үшін маңызды, себебі ол бұрын белгісіз болған Аноним Ямблихи деп аталатын софистің шамамен он беттік жазбасын сақтап қалған.
Iamblichus (/aɪ/'/æ//m//b//l//ɪ//k//ə//s/ eyeAMblikəs; Ἰάμβλιχος (Iámblichos); Arabic: يَمْلِكُ, romanized: Yamlīḵū; ; c. 245 – c. 325) was an Arab neoplatonic philosopher. He determined a direction later taken by neoplatonism. Iamblichus was also the biographer of the Greek mystic, philosopher, and mathematician Pythagoras. In addition to his philosophical contributions, his Protrepticus is important for the study of the sophists because it preserved about ten pages of an otherwise unknown sophist known as the Anonymus Iamblichi.
Өмір
Суда мен Ямблихтың өмірбаясын жазған Эунапийдің айтуынша, Ямблих қазіргі Сирияның солтүстік-батысындағы Коэледегі Халкис қаласында (кейіннен Киннашрин деп аталды) дүниеге келген. Ямблих Емесей әулетінен тегін шығарған. Ол алдымен Лаодикиялық Анатолийден, кейіннен Плотиннің (неоплатонизмнің негізін қалаушының) шәкірті Порфирийден білім алды. Ямблих Порфирийдің "Египеттіктердің, халдейлердің және ассириялықтардың құпиялары" еңбегіндегі осы тәжірибені сынағандығына наразылық білдірді. Ол шамамен 304 жылы Коэле Сириясына оралып, Антиохияға жақын Апамея қаласында мектеп ашты, ол қала неоплатондық философтарымен мәшһүр болған. Ямблих Платон мен Аристотельді оқу үшін оқу жоспарын жасады және оларға түсіндірмелер жазды, олардың тек фрагменттері ғана сақталған. Пифагор оның ең жоғары авторитеті болды және ол бірнеше ежелгі философтардан алынған үзінділермен он томдық «Пифагор ілімдерінің жинағын» жазды; тек бірінші төрт том мен бесінші томның үзінділері сақталған. Ямблих IV ғасырдың басында Апамеяда «Философияға шақыру» атты еңбегін жазды. Ол жоғары мәдениет пен білімге ие, қайырымдылығымен және өзінен бас тартуымен танымал болды және көптеген шәкірттері болды. Иоганн Альберт Фабрицийдің мәлімдемесіне сәйкес, ол Константин Ұлының билігі кезінде 333 жылға дейін қайтыс болған.
According to the Suda and Iamblichus' biographer, Eunapius, Iamblichus was born in Chalcis (later called Qinnašrīn) in Coele, now in northwest Syria. Iamblichus was descended from the Emesene dynasty. He initially studied under Anatolius of Laodicea and later studied under Porphyry, a pupil of Plotinus (the founder of neoplatonism). Iamblichus disagreed with Porphyry about theurgy, reportedly responding to Porphyry's criticism of the practice in On the Mysteries of the Egyptians, Chaldeans, and Assyrians. He returned to Coele Syria around 304 to found a school in Apamea (near Antioch), a city known for its neoplatonic philosophers. Iamblichus designed a curriculum for studying Plato and Aristotle, and wrote commentaries on the two which survive only in fragments. Pythagoras was his supreme authority, and he wrote the ten volume Collection of Pythagorean Doctrines with extracts from several ancient philosophers; only the first four volumes and fragments of the fifth survive. Iamblichus wrote the Exhortation to Philosophy in Apamea during the early fourth century. Considered a man of great culture and learning, he was renowned for his charity and self denial and had a number of students. According to Johann Albert Fabricius, he died sometime before 333 during the reign of Constantine the Great.
Философия
Ямблих Плотиннің неоплатондық формалды бөліністерін егжей-тегжейлі сипаттады, пифагорлық сандық символизмді жүйелірек қолданды және (басқа азиялық жүйелердің ықпалымен) неоплатондық ұғымдарды мифтік тұрғыда түсіндірді. Плотин платондық дәстүрден жарылып, жеке жанді алға тартқаннан өзгеше, Ямблих жанның материяда бейнеленгенін қайта растады және материяның қалған ғалам сияқты қасиетті екеніне сенді.
Iamblichus detailed Plotinus' neoplatonic formal divisions, applied Pythagorean number symbolism more systematically, and (influenced by other Asian systems) interpreted neoplatonic concepts mythically. Unlike Plotinus, who broke from platonic tradition by positing a separate soul, Iamblichus re affirmed the soul's embodiment in matter and believed that matter was as divine as the rest of the cosmos.
Космология және теология
Ямблих өзінің жүйесінде Монаданы басты орынға қойды, одан Nous (ақыл, немесе демиург) және психика шығады. Плотин Носты үш сатыдан тұратын ретінде бейнеледі: объективті болмыс, субъективті өмір және іске асырылған интеллект. Ямблих оларды екі салаға бөлді: түсінікті (ойдың нысандары) және интеллектілік (ойдың саласы). Ямблих және Прокл екі әлемді бөліп, біріктіретін үшінші сфераны енгізген болуы мүмкін. Неоплатондық дәстүрдегі ноус пен демиургтың теңестірілуі христиан гностицизмінде қабылданды және дамытылды. Гиппоның Августині Плотиннің жолын қуа отырып, ноусты логоспен (жаратылыс принципі) теңестірді, осылайша оны Үштік құрамының бір бөлігі етті. Ямблих жалпы математикалық теоремаларға сәйкес құдайлық тұлғалардың санын көбейтті. Ол құдайларды, періштелерді, демонды және батырларды ойластырды: он екі көктегі құдай (олардың саны 36 немесе 360-қа дейін жетеді), олардан тараған 72 басқа құдай, 21 басшы және 42 табиғат құдайы. Оның құдайлық әлемі Монададан басталып, материалдық табиғатқа дейін созылады, онда жан материяға еніп, адам денесіне айналады. Бұл адамнан жоғары тұрған жандар табиғи оқиғаларға әсер етеді және болашақ туралы білім береді, сонымен қатар дұғалар мен құрбандықтар арқылы оларға қол жеткізуге болады. Ямблих сандардың тәуелсіз екенін, шекті және шексіздің арасындағы орталық кеңістікті мекендейтінін айтты. Ол табиғаттың тағдырмен байланысқандығына сенді, ал құдайлық нәрселер тағдырға бағынбайды және жамандық пен кемшілікті жақсылыққа айналдырады; жамандық шекті мен шексіздің арасындағы қақтығыста кездейсоқ туындайды.
Iamblichus placed the Monad at the head of his system, from which emanates the Nous (intellect, or demiurge) and the psyche. Plotinus represented the Nous as three stages: objective being, subjective life, and realized intellect. Iamblichus divided them into two spheres: intelligible (the objects of thought) and intellective (the domain of thought). Iamblichus and Proclus may have introduced a third sphere between the two worlds, separating and uniting them. The identification of nous with the demiurge in the neoplatonic tradition was adopted and developed in Christian gnosticism. Augustine of Hippo follows Plotinus, identifying the nous with logos (the creative principle) as part of the Trinity. Iamblichus multiplied the number of divine entities according to universal mathematical theorems. He conceived of gods, angels, demons and heroes: twelve heavenly gods (whose number increases to 36 or 360), 72 other gods proceeding from them, 21 chiefs and 42 nature gods. His divine realm extends from the Monad to material nature, where the soul descends into matter and becomes embodied in human form. These superhuman beings influence natural events and communicate knowledge about the future, and are accessible with prayers and offerings. Iamblichus posited that numbers are independent, occupying a middle realm between the limited and unlimited. He believed that nature was bound by fate, differing from divine things which are not subject to fate and turn evil and imperfection to good ends; evil was generated accidentally in the conflict between the finite and the infinite.
Шығармалары
Ямблихтың кітаптарының тек бір бөлігі ғана сақталды; оның жүйесі туралы білім Стобей және басқалар сақтаған жазбалардың үзінділерінде, оның ізбасарларының жазбаларында (әсіресе Прокл), оның қазірге дейін сақталған бес кітабында және пифагорлық ілімдерге арналған шығармаларының бөлімдерінде сақталған. Бұған қоса, Прокл оған "Египеттіктердің, халдейлердің және ассириялықтардың құпиялары туралы" еңбегін де жатқызды, ол "Теургия" деп те белгілі. Бұл кітаптың стилі мен доктринасы Ямблихтың басқа еңбектерінен өзгеше болғанымен, оның мектебінде туған болуы мүмкін.
Only a fraction of Iamblichus' books have survived; knowledge of his system is preserved in fragments of writings preserved by Stobaeus and others: notes by his successors (especially Proclus), his five extant books and sections of his work on Pythagoreanism. In addition to these, Proclus attributed to him the On the Mysteries of the Egyptians, Chaldeans, and Assyrians, also known as The Theurgia. Although stylistic and doctrinal differences exist between this book and Iamblichus' other works, it originated from his school at least.
Қабылдау
Ямблихті ізбасарлары мақтады, ал замандастары оған керемет күштер таңдырды деп есептеді. Рим императоры Юлиан, Еунапийдің Ямблихтің тек стиль жағынан ғана Порфирийден кем деп айтқан қарапайым мақтауына қанағаттанбай, оны Платоннан кейін екінші деп санады және оның бір хаты үшін Лидиядағы барлық алтынды беруге дайын екенін айтты. 15-шы және 16-шы ғасырларда оның философиясына деген қызығушылық қайта жандаған кезде, Ямблихтің есімі көбінесе "құдайлық" немесе "ең құдайлық" деген сипаттамамен айтылды.
Iamblichus was praised by his followers, and contemporaries credited him with miraculous powers. The Roman emperor Julian, not content with Eunapius' modest eulogy that Iamblichus was inferior to Porphyry only in style, regarded him as second only to Plato and said that he would give all the gold in Lydia for one of his letters. During the 15th and 16th century revival of interest in his philosophy, Iamblichus' name was rarely mentioned without the epithet "divine" or "most divine".