Эдгар Джеймс Бэнкс: Дипломат, археолог және жазбагер

Кіріспе

Американдық дипломат, антиквариар және жазушы Эдгар Джеймс Бэнкс (1866 жылғы 23 мамыр – 1945 жылғы 5 мамыр) – американдық дипломат, антиквариар және романист.

Өмірбаян

Банкс – ежелгі заттарды ұнататын және Осман империясының соңғы күндеріндегі көшпелі археолог, ол Индиана Джонстың ойдан шығарылған кейіпкерінің прототипі ретінде танылды. 1898 жылы Бағдадта американдық консул қызметін атқара бастағаннан бастап, Банкс Осман империясының соңғы күндерінде нарықта жүздеген клинопись тақталарын сатып алып, оларды мұражайларға, кітапханаларға, университеттерге және діни семинарияларға, соның ішінде Юта мен Оңтүстік-Батыс АҚШ және АҚШ-тың басқа да аймақтарына шағын партиялармен сатты. Бұл тақталар Телло және Месопотамияның орталық бөлігіндегі көптеген басқа да қоныстарда жергілікті тұрғындармен қазылып алынған. Банкс Константинопольдегі бір саудагерден тағы да көптеген клинопись жазуларын сатып алды. Оның антиквариаттарды экспорттауы 1884 жылғы Осман антиквариаттары заңының 8-бабын бұзу болды. Ол 1912 жылы қазіргі Ирактың Бисмия/Бисмая аймағында орналасқан ежелгі Шумер қаласы Адабты қазба жұмыстары туралы кітап жазды. Кітапта оның Адабтағы қазбалары, ежелгі Шумер қаласындағы Ур-Намму билігінен бұрынғы тарихи кезеңнен бастап салынған ғимараттардың тізбегін табу туралы жанды әңгімелер келтірілген. Ол сонымен қатар аймақтағы кең ауқымды экспедицияларын және Осман бюрократиясымен күресін егжей-тегжейлі сипаттайды. Ол Ур орнына экспедиция үшін қаржыландырылған болса да, Вавилон, Телл Ибрахим және басқа да маңызды орындарда қазба жұмыстарына рұқсат алудан бас тартты. 1903 жылы оның қазба жұмыстары Ирактағы ежелгі Адаб қаласының орнында, Бисмияда жүргізілуі керек деп шешілді. 1909 жылы Банкс Толедо университетінде Шығыс тілдері мен археология профессоры болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Банкс көп саяхаттап, лекциялар оқыды және клинопись тақталарын өзінің барған жеріне сатып алушылар арасында таратты. Банкс Чарльз У. Эймске сатқан тақталар қазір Миннесота ғылым мұражайында, Миннесота университетінде және АҚШ-тың көптеген жеке және мемлекеттік орындарында сақталады. Банкс ежелгі математикалық клинопись тақтасы Плимптон 322-ні сатқан адам ретінде белгілі, ол қазіргі Оңтүстік Иракта қазылған болуы мүмкін, және оны Нью-Йорк баспагері Джордж Артур Плимптонға 10 долларға сатқан. Ол Плимптонның өлімінен аз уақыт бұрын Колумбия университетіне сыйға берілгенге дейін Плимптонның жеке коллекциясында сақталған. Артефакт пифагорлық үштіктерге қатысты сандар кестесін қамтиды және математика тарихшыларының көптеген зерттеулерінің нысаны болды. Эдгар Банкс екі кинокомпания құрып, Нұхтың кемесін іздеу үшін Арарат тауына шықты. Сесил Б. Демилл 1921 жылы Банкске Киелі кітаптарға негіделген фильмдер бойынша кеңесші болуға шақырған. Банкс белсенді лектор және автор болды. 1921 жылы лекция сапары кезінде ол Флорида штатындағы Эустистің бар екенін анықтады және зейнетке шығу үшін сол жерді таңдады. Ол 1945 жылы 79 жасында Эустисте қайтыс болды. Эустис тарихи мұражайында Банксқа арналған экспонаттар бар бір бөлме бар.

Banks was an antiquities enthusiast and entrepreneurial roving archaeologist in the closing days of the Ottoman Empire, who has been held up as an original for the fictional composite figure of Indiana Jones. Starting from his position as American consul in Baghdad in 1898, Banks bought hundreds of cuneiform tablets on the market in the closing days of the Ottoman Empire and resold them in small batches to museums, libraries, universities, and theological seminaries, several in Utah and the Southwestern United States and across the United States. These tablets had been dug up by locals at sites like Telloh and the many other tells of central Mesopotamia. Banks purchased many more cuneiform inscriptions from a dealer in Constantinople. His export of antiquities was an infringement of Article 8 of the 1884 Ottoman Antiquities Law. He wrote a book, published in 1912, about his excavations of the ancient Sumerian city of Adab, located in what is now Bismya/Bismaya in Iraq. The book contains lively accounts of his excavations in Adab and discoveries of a sequence of buildings from the prehistoric into the reign of Ur Nammu in the ancient Sumerian city. It details also his extensive expeditions in the region and struggles with the Ottoman bureaucracy which, though he had been funded for an expedition to the site of Ur, had refused permits for digs at Babylon, Tell Ibrahim, or other prominent sites. In 1903 it was decided that his excavations were to be at Bismya, the site of ancient Adab, in Iraq. In 1909 Banks became a professor of Oriental languages and archaeology at the University of Toledo. After World War I, Banks travelled and lectured extensively, scattering his cuneiform tablets among purchasers wherever he went. Tablets Banks sold to Charles W. Ames are now in the Science Museum of Minnesota, University of Minnesota, and many other private and public sites in the U. S.

Banks is known as the person who sold the ancient mathematical cuneiform tablet Plimpton 322, which was likely excavated in what is now southern Iraq, to the New York publisher George Arthur Plimpton, reportedly for $10. It was housed in Plimpton's private collection before being donated to Columbia University shortly before Plimpton's death. The artifact contains a table of numbers related to Pythagorean triples, and has been the subject of numerous studies by historians of mathematics. Edgar Banks also started two film companies and climbed Mount Ararat in a search for Noah's Ark. Cecil B. DeMille apparently invited Banks to become a consultant on bible epics in 1921. Banks was an active lecturer and author. It was during such a lecturing trip in 1921 that he discovered Eustis, Florida, and decided to retire there. He died in Eustis in 1945 at the age of 79. The Eustis Historical Museum features one room with exhibits about Banks.