Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Инге II (норв. Inge Bårdsson, көне норв. Ingi Bárðarson; 1185 – 23 сәуір 1217) – 1204 жылдан 1217 жылға дейін Норвегия королі. Оның билеуі Норвегия тарихында азамат соғыстары дәуірі деп белгілі кезеңнің соңғы жылдарына сай келді. Инге – биркебейндер тобының королі болған. 1208 жылы Квитсөй келісімі арқылы баглер тобымен бейбітшілік орнатылды, бірақ бұл Инге мен биркебейндердің Викен (Ослофьорд аймағы) аймағындағы баглер билігін мойындауымен ақы төленді. Бұл бейбітшілік Инге билігінің соңғы тоғыз жылында сақталды.
Inge II (Norwegian: Inge Bårdsson, Old Norse: Ingi Bárðarson; 1185 – 23 April 1217) was King of Norway from 1204 to 1217. His reign was within the later stages of the period known in Norwegian history as the age of civil wars. Inge was the king of the birkebeiner faction. The conclusion of the settlement of Kvitsøy with the bagler faction in 1208 led to peace for the last nine years of Inge’s reign, at the price of Inge and the birkebeiner recognising bagler rule over Viken (the Oslofjord area).
Өмірбаян
Ингедің әкесі Бард, Трёнделаг аймағынан таралған және Тостиг Годвинсонның ұрпағы болған көрнекті лендман еді. Ол 12 ғасырдың соңында патша Магнус Эрлингсонға қарсы жылдар бойы соғыс салдарынан Биркебейнер фракциясын билікке жеткізген патша Сверренің ерте қолдаушысы болды. Ингенің анасы Сесилия, бұрынғы патша Сигурд Мунннің қызы еді. Ол Швецияның Вәрмланд аймағындағы заңгер Фолквидке үйленген болатын. Ағасы Сверре Норвегия тағына отырғаннан кейін, ол күйеуін тастап, Норвегиядағы Сверреге сапар шегіп, Фолквидке өз еркінен тыс үйленгенін мәлімдеді. Архиепископ оның Фолквидпен жасаған некесін жойды, ал Сверре оны сенімді серігі Бард Гутормссонға үйлендірді. Инге Бард пен Сесилияның жалғыз ұлы еді.
Inge’s father, Bård, was a prominent lendmann from the Trøndelag region and a descendant of Tostig Godwinson. He was an early supporter of king Sverre, who brought the Birkebeiner faction to power in the late 12th century after years of war against king Magnus Erlingsson. Inge’s mother, Cecilia, was the daughter of an earlier king, Sigurd Munn. She had been married to the lawspeaker Folkvid in Värmland Sweden. After her brother, Sverre, had won the throne of Norway, she left her husband and travelled to Sverre in Norway, claiming she had been wedded to Folkvid against her will. The archbishop annulled her marriage to Folkvid, and Sverre gave her to his trusted follower Bård Guttormsson in marriage. Inge was Bård and Cecilia’s only son.
Кiру
1202 жылы Сверре патша қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Хакон және немересі Гутторм екі жылдың ішінде дүниеден өтті. Осылайша, биркебейнерлер Сверренің тікелей мұрагерлерінен айырылды. (Сверренің тағы бір немересі Хакон Хаконссонның бар екені сол кезде әлі белгісіз болды.) Сверренің бұрынғы қарсыластары – баглерлер, жағдайды пайдаланып, өздерінің патшасы Эрлинг Штайнвегтің жетекшілігімен Викенге жаңа шабуыл ұйымдастырды. 1204 жылдың тамызында жас патша Гуттормның қайтысынан кейін, биркебейнерлер баглерлердің қатеріне тойтарыс беру үшін күшті басшыға мұқтаж болды. Біркебейнерлердің басшылары бұрын патша Гуттормның кәмелетке толмаған шағында елді басқаруға тағайындалған, Еукен Ақымақ графының кандидатурасын қолдады. Хакон – Ингедің ағасы, Сесилия мен Фолквидтің ұлы еді. Бірақ Нидарос архиепископы Эрик және Трёнделаг шаруалары Гутторм билігінде Трёнделагты басқарған Ингеді таңдауды қатысты. Келісімге сәйкес, Инге патша болды, ал граф Хакон әскерге жетекшілік етіп, патшалық кірістің жартысын алды.
After king Sverre died in 1202, his son, Haakon, and his grandson, Guttorm, died within two years. The birkebeiner were thus left without any direct successors to Sverre. (The existence of another grandson of Sverre, Haakon Haakonsson, was as yet unknown.) Sverre’s old adversaries, the bagler, were exploiting the situation to launch a new invasion of Viken under their king, Erling Steinvegg. After the infant king Guttorm’s death in August 1204, the birkebeiner needed a strong leader to oppose the bagler threat. The birkebeiner leaders wanted earl Haakon the Crazy, who had earlier been appointed to rule the kingdom in king Guttorm’s infancy. Haakon was Inge’s older half brother, the son of Cecilia and Folkvid. However, Eirik, archbishop of Nidaros, and the farmers of Trøndelag insisted on choosing Inge, who had until then ruled Trøndelag under Guttorm. A compromise was reached, whereby Inge became king, while earl Haakon became leader of the army, and received half the royal income.
Билік
Келесі төрт жыл бойы бикебейнер мен баглер арасында қатал шайқас болды. 1206 жылы баглер патшасы Эрлинг қайтыс болды, бірақ баглерлер жаңа патшасы Филипп Симонссон басшылығымен күресті жалғастырды. Баглерлер Викен аймағын, Тёнсберг және Осло қалаларын бақылады. Король Инге Трёнделагты Нидароспен бірге басқарды, ал Норвегияның батысындағы Берген бірнеше рет иесі ауысты. 1206 жылдың 22 сәуірінде Инге әпкесі Сигридтің үйлену тойы кезінде баглерлер Нидаросқа шабуыл жасады. Инге өзі Нидельва өзенінде мұздай суда жүзіп, жартылай өлген күйі құтылды. Келесі жылы бикебейнерлер баглерлердің Тёнсберг бекінісіне сәтті шабуыл жасады, бірақ соғыс екі тараптың да шешуші жеңіске жете алмай, созылды. 1207 жылдың күзінде Нидарос архиепископы Торе және Осло епископы Николас, белгілі баглер, дауды бейбіт жолмен шешу үшін келіссөздер бастады. 1208 жылдың күзінде олар Рогаландтағы Квицёй қаласында корольдер Инге, Филипп және граф Хаконды кездестірді. Келісімге сәйкес, Филипп патшалық атағынан және патшалық мөрінен бас тартты. Ол Викенмен бірге Шығыс Норвегияны басқаруын жалғастырды, бірақ Бохусленді қоспағанда, король Ингеге бағынышты граф атағын алды. Хакон граф ретінде Батыс Норвегияны, Бергенді алды, ал Инге жалғыз патша болып, Филипп пен Хаконның жоғары тұрушысы және Нидароспен бірге Трёнделагтың тікелей билеушісі болды. Келісімді бекіту үшін Филипп патша Сверренің қызы және король Ингедің туысы Кристина Сверресдоттерге үйленді. Бейбітшілік келісімі Инге билік еткеннің қалған уақытында сақталды. Алайда Филипп оның шарттарын сақтамады және патшалық атағын қолдана берді. Инге мен оның ағасы Хаконның арақатынасы шиеленісті болды. Филипп өзін патша деп жариялайтыны белгілі болған соң, Хакон өзін де патша деп жариялауға тырысты, бірақ Инге оған рұқсат бермеді. Оның орнына, егер біреуі тірі қалса, екіншісінің жерін мұраға алатыны және екеуінің де заңды ұлы барлық жерді мұраға алатыны туралы келісім жасалды. Хаконның заңды ұлы болды, ал Ингеде 1206 жылы туған заңсыз ұлы Ғутторм болды, оның анасы Ғырыд есімді әйел еді. 1214 жылы Инге Трёнделаг шаруаларының көтерілісін бастырып тастады; граф Хакон көтеріліске қатысқан деген күдік туды. Алайда екі бауырдың арасында ашық қақтығыс болған жоқ, және Хакон 1214 жылғы Рождестводан кейін Бергенде табиғи себептерден қайтыс болды. Инге патшалықтың оның үлесін өз қолына алды. 1217 жылы Инге Нидароста ауырғанда, өзінің кіші туған інісі Скуле Бардссонды граф және әскер басшысы етіп тағайындады. 1217 жылдың 23 сәуірінде Инге қайтыс болды. Ол Нидарос соборында жерленді. Оның орнына 13 жасар Хакон Хаконссон патша болды, ол Сверре патшаның заңсыз немересі еді және 1206 жылы оның бар екендігі белгілі болғаннан бері король Инге мен граф Хаконның сарайында тәрбиеленді. Скуле келесі бірнеше жыл бойы граф және де-факто билеуші болып қалды.
The next four years saw intense fighting between the birkebeiner and the bagler. The bagler king Erling died in 1206, but the bagler continued the fight under their new king, Philip Simonsson. The bagler controlled the Viken area, with the cities of Tønsberg and Oslo King Inge controlled Trøndelag with Nidaros, while Bergen in western Norway changed hands several times. On 22 April 1206 the bagler attacked Nidaros during wedding celebrations for Inge’s sister Sigrid and Inge himself only barely escaped with his life after swimming the Nidelva river in freezing temperatures. The next year, the 'birkebeiner' launched a successful attack on the 'bagler' stronghold of Tønsberg, but the war dragged on with neither side able to gain a decisive victory. In autumn of 1207, archbishop Tore of Nidaros and bishop Nikolas of Oslo, a prominent 'bagler', started negotiations for a settlement of the dispute. They succeeded in bringing about a meeting between kings Inge, Philip, and earl Haakon, at Kvitsøy in Rogaland in the autumn of 1208. A settlement was made, whereby Philip agreed to give up the title of king and his royal seal. He was to remain in control of eastern Norway with Viken, except Bohuslän, with the title of earl under king Inge. Earl Haakon was given western Norway with Bergen, while Inge would be the only king, overlord of Philip and Haakon and direct ruler of Trøndelag with Nidaros. To seal the treaty, Philip married king Sverre’s daughter and king Inge’s cousin, Kristina Sverresdotter. The peace treaty held for the rest of Inge’s reign. However, Philip did not respect its provisions and continued to use the title of king, maintaining his royal seal. The relationship between Inge and his brother Haakon remained tense. When it became clear that Philip was continuing to call himself king, Haakon made attempts to have himself declared king as well, but Inge refused to accept this. Instead, an agreement was drawn up by which the brother that survived the other would inherit the other’s lands, while a legitimate son of either would inherit them both. Haakon had a legitimate son, while Inge only had an illegitimate son, Guttorm (b. 1206) by a concubine called Gyrid. In 1214, Inge suppressed a rising by the farmers of Trøndelag; Earl Haakon was suspected of having had a hand in the rising. Open conflict between the two brothers never broke out, however, and Haakon died of natural causes in Bergen just after Christmas of 1214. Inge took over his part of the kingdom. In 1217, Inge fell ill in Nidaros. During his illness, he appointed his younger half brother, Skule Bårdsson, earl and leader of the army. On 23 April 1217, Inge died. He was buried in Nidaros Cathedral. He was succeeded as king by the 13 year old Haakon Haakonsson, an illegitimate grandson of King Sverre, who had been raised at the courts of King Inge and Earl Haakon since they became aware of his existence in 1206. Skule continued as earl and de facto ruler for the next few years.
Ингеге баға беру
Көптеген тарихшылар Ингеді өте әлсіз патша деп санайды. Ол ешқашан Норвегияның барлығын бақылауға қол жеткізбеді және билікті баглерлермен бөлісуге келісті, тіпті Филипп келісімді бұзып, өзін "патша" деп атауын жалғастырған кезде де ол осы келісімге адалдық танытты. Мұндай пікірлерге қарсы тұрып, басқалары Ингеді күшті билеуші деп санайды, себебі ол біркебейнерлердің соғысқұмарлығынан туған қысымға төтеп берді және бір кезге азаматтық соғыстарды тоқтата алды. Баглер сагалары – замандас дереккөз – Ингеді тыныш және сабырлы адам ретінде сипаттайды, ол той-думандардан қашып, уақытын жақын достарымен жеке бөлмесінде өткізуді ұнатқан. Оның бұл мінезі кейбір адамдарға ұнамаған. 1206 жылы Нидаростың шабуылға ұшырауы кезінде өлімге жуықтап қалғаннан кейін денсаулығы нашарлады.
Many historians have seen Inge as a rather weak king. He never achieved control over all of Norway, and agreed to a power sharing with the bagler, which he stuck to even though Philip broke the agreement by continuing to style himself as "king". As a reaction to such views, others have claimed that Inge was a strong ruler, in that he was able to withstand the pressure of the more war like among the birkebeiner and put a halt to the destructive civil wars for a time. The bagler sagas a contemporary source describes Inge as a quiet and calm man, who shied away from feasting and preferred to spend his time in his own quarters with close friends a character trait which was held against him by some of his men. His health was weakened following his near brush with death during the attack on Nidaros in 1206.