Кіріспе

Инге II (норв. Inge Bårdsson, көне норв. Ingi Bárðarson; 1185 – 23 сәуір 1217) – 1204 жылдан 1217 жылға дейін Норвегия королі. Оның билеуі Норвегия тарихында азамат соғыстары дәуірі деп белгілі кезеңнің соңғы жылдарына сай келді. Инге – биркебейндер тобының королі болған. 1208 жылы Квитсөй келісімі арқылы баглер тобымен бейбітшілік орнатылды, бірақ бұл Инге мен биркебейндердің Викен (Ослофьорд аймағы) аймағындағы баглер билігін мойындауымен ақы төленді. Бұл бейбітшілік Инге билігінің соңғы тоғыз жылында сақталды.

Өмірбаян

Ингедің әкесі Бард, Трёнделаг аймағынан таралған және Тостиг Годвинсонның ұрпағы болған көрнекті лендман еді. Ол 12 ғасырдың соңында патша Магнус Эрлингсонға қарсы жылдар бойы соғыс салдарынан Биркебейнер фракциясын билікке жеткізген патша Сверренің ерте қолдаушысы болды. Ингенің анасы Сесилия, бұрынғы патша Сигурд Мунннің қызы еді. Ол Швецияның Вәрмланд аймағындағы заңгер Фолквидке үйленген болатын. Ағасы Сверре Норвегия тағына отырғаннан кейін, ол күйеуін тастап, Норвегиядағы Сверреге сапар шегіп, Фолквидке өз еркінен тыс үйленгенін мәлімдеді. Архиепископ оның Фолквидпен жасаған некесін жойды, ал Сверре оны сенімді серігі Бард Гутормссонға үйлендірді. Инге Бард пен Сесилияның жалғыз ұлы еді.

Кiру

1202 жылы Сверре патша қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Хакон және немересі Гутторм екі жылдың ішінде дүниеден өтті. Осылайша, биркебейнерлер Сверренің тікелей мұрагерлерінен айырылды. (Сверренің тағы бір немересі Хакон Хаконссонның бар екені сол кезде әлі белгісіз болды.) Сверренің бұрынғы қарсыластары – баглерлер, жағдайды пайдаланып, өздерінің патшасы Эрлинг Штайнвегтің жетекшілігімен Викенге жаңа шабуыл ұйымдастырды. 1204 жылдың тамызында жас патша Гуттормның қайтысынан кейін, биркебейнерлер баглерлердің қатеріне тойтарыс беру үшін күшті басшыға мұқтаж болды. Біркебейнерлердің басшылары бұрын патша Гуттормның кәмелетке толмаған шағында елді басқаруға тағайындалған, Еукен Ақымақ графының кандидатурасын қолдады. Хакон – Ингедің ағасы, Сесилия мен Фолквидтің ұлы еді. Бірақ Нидарос архиепископы Эрик және Трёнделаг шаруалары Гутторм билігінде Трёнделагты басқарған Ингеді таңдауды қатысты. Келісімге сәйкес, Инге патша болды, ал граф Хакон әскерге жетекшілік етіп, патшалық кірістің жартысын алды.

Билік

Келесі төрт жыл бойы бикебейнер мен баглер арасында қатал шайқас болды. 1206 жылы баглер патшасы Эрлинг қайтыс болды, бірақ баглерлер жаңа патшасы Филипп Симонссон басшылығымен күресті жалғастырды. Баглерлер Викен аймағын, Тёнсберг және Осло қалаларын бақылады. Король Инге Трёнделагты Нидароспен бірге басқарды, ал Норвегияның батысындағы Берген бірнеше рет иесі ауысты. 1206 жылдың 22 сәуірінде Инге әпкесі Сигридтің үйлену тойы кезінде баглерлер Нидаросқа шабуыл жасады. Инге өзі Нидельва өзенінде мұздай суда жүзіп, жартылай өлген күйі құтылды. Келесі жылы бикебейнерлер баглерлердің Тёнсберг бекінісіне сәтті шабуыл жасады, бірақ соғыс екі тараптың да шешуші жеңіске жете алмай, созылды. 1207 жылдың күзінде Нидарос архиепископы Торе және Осло епископы Николас, белгілі баглер, дауды бейбіт жолмен шешу үшін келіссөздер бастады. 1208 жылдың күзінде олар Рогаландтағы Квицёй қаласында корольдер Инге, Филипп және граф Хаконды кездестірді. Келісімге сәйкес, Филипп патшалық атағынан және патшалық мөрінен бас тартты. Ол Викенмен бірге Шығыс Норвегияны басқаруын жалғастырды, бірақ Бохусленді қоспағанда, король Ингеге бағынышты граф атағын алды. Хакон граф ретінде Батыс Норвегияны, Бергенді алды, ал Инге жалғыз патша болып, Филипп пен Хаконның жоғары тұрушысы және Нидароспен бірге Трёнделагтың тікелей билеушісі болды. Келісімді бекіту үшін Филипп патша Сверренің қызы және король Ингедің туысы Кристина Сверресдоттерге үйленді. Бейбітшілік келісімі Инге билік еткеннің қалған уақытында сақталды. Алайда Филипп оның шарттарын сақтамады және патшалық атағын қолдана берді. Инге мен оның ағасы Хаконның арақатынасы шиеленісті болды. Филипп өзін патша деп жариялайтыны белгілі болған соң, Хакон өзін де патша деп жариялауға тырысты, бірақ Инге оған рұқсат бермеді. Оның орнына, егер біреуі тірі қалса, екіншісінің жерін мұраға алатыны және екеуінің де заңды ұлы барлық жерді мұраға алатыны туралы келісім жасалды. Хаконның заңды ұлы болды, ал Ингеде 1206 жылы туған заңсыз ұлы Ғутторм болды, оның анасы Ғырыд есімді әйел еді. 1214 жылы Инге Трёнделаг шаруаларының көтерілісін бастырып тастады; граф Хакон көтеріліске қатысқан деген күдік туды. Алайда екі бауырдың арасында ашық қақтығыс болған жоқ, және Хакон 1214 жылғы Рождестводан кейін Бергенде табиғи себептерден қайтыс болды. Инге патшалықтың оның үлесін өз қолына алды. 1217 жылы Инге Нидароста ауырғанда, өзінің кіші туған інісі Скуле Бардссонды граф және әскер басшысы етіп тағайындады. 1217 жылдың 23 сәуірінде Инге қайтыс болды. Ол Нидарос соборында жерленді. Оның орнына 13 жасар Хакон Хаконссон патша болды, ол Сверре патшаның заңсыз немересі еді және 1206 жылы оның бар екендігі белгілі болғаннан бері король Инге мен граф Хаконның сарайында тәрбиеленді. Скуле келесі бірнеше жыл бойы граф және де-факто билеуші болып қалды.

Ингеге баға беру

Көптеген тарихшылар Ингеді өте әлсіз патша деп санайды. Ол ешқашан Норвегияның барлығын бақылауға қол жеткізбеді және билікті баглерлермен бөлісуге келісті, тіпті Филипп келісімді бұзып, өзін "патша" деп атауын жалғастырған кезде де ол осы келісімге адалдық танытты. Мұндай пікірлерге қарсы тұрып, басқалары Ингеді күшті билеуші деп санайды, себебі ол біркебейнерлердің соғысқұмарлығынан туған қысымға төтеп берді және бір кезге азаматтық соғыстарды тоқтата алды. Баглер сагалары – замандас дереккөз – Ингеді тыныш және сабырлы адам ретінде сипаттайды, ол той-думандардан қашып, уақытын жақын достарымен жеке бөлмесінде өткізуді ұнатқан. Оның бұл мінезі кейбір адамдарға ұнамаған. 1206 жылы Нидаростың шабуылға ұшырауы кезінде өлімге жуықтап қалғаннан кейін денсаулығы нашарлады.