1236 жылғы Сауле шайқасы: Ливония кресті жорығындағы ірі жеңіліс. Шабуылшылардың жеңілуі, тәртіптің құлауы және балтық тайпаларының көтерілісі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1236 жылы Ливон крест жорығының шайқасы
1236 battle of the Livonian Crusade
Сауле шайқасы ( ; Schlacht von Schaulen; ) 1236 жылдың 22 қыркүйегінде Ливон қылышбастарлары мен Самогития және Семигалияның язычник әскерлері арасында өтті. 48-ден 60-қа дейін рыцарь қаза тапты, оның ішінде Ливон магистрі Волквин де болды. Бұл Балтық аймағында ордендерге тиген ең алғашқы ірі жеңіліс болды. Балтық аймағында құрылған алғашқы католик әскери ордені – Қылышбастарлар ордені мүлдем жеңіліске ұшырады, ал оның қалдықтары 1237 жылы Тевтон орденіне қосылды. Бұл шайқас бұрын Қылышбастарлар бағындырған курондықтар, семигалликтер, селондар, озелиандар тайпалары арасында көтерілістерге себеп болды. Даугаваның сол жағындағы тридцать жылдық жаулаулар жоғалып кетті. 2000 жылы Литва және Латвия парламенттері шайқасты еске алу үшін 22 қыркүйекті Балтық бірлігі күні деп жариялады.
The Battle of Saule (; Schlacht von Schaulen; ) was fought on 22 September 1236, between the Livonian Brothers of the Sword and pagan troops of Samogitians and Semigallians. Between 48 and 60 knights were killed, including the Livonian Master, Volkwin. It was the earliest large scale defeat suffered by the orders in Baltic lands. The Sword Brothers, the first Catholic military order established in the Baltic lands, was soundly defeated and its remnants accepted incorporation into the Teutonic Order in 1237. The battle inspired rebellions among the Curonians, Semigallians, Selonians, Oeselians, tribes previously conquered by the Sword Brothers. Some thirty years' worth of conquests on the left bank of Daugava were lost. To commemorate the battle, in 2000 the Lithuanian and Latvian parliaments declared 22 September to be the Baltic Unity Day.
Өмірбаян
1202 жылы Ригада "Қылыш ұстаған бауырлар" ордені құрылды, оның мақсаты – Балтық тайпаларын жаулап алып, оларды христиан дініне өткізу еді. 1230 жылдарға қарай, магистр Волквин басшылығымен орден тартысқан қаржылық жағдаймен, азайып бара жатқан әскер санымен және нашар репутациямен күресіп жатты. Бірақ 19 ақпан 1236 жылы папа Григорий IX Литваға қарсы крест жорығын жариялаған паптік бұйрық шығарды. Волквин литвалықтарға қарсы әскери шараларға баруға тартынды. Оның тартынғандығына себеп – орденнің литвалықтармен соғысуға жеткілікті күшінің болмауы еді. Күштің жетіспеуі Рига епископтығымен болған ішкі жанжалдардың салдарынан туды. Ливониялықтар, латгалдықтар, курониялықтар және эстондықтар.
The Sword Brothers were established in 1202 in Riga to conquer and convert pagan Baltic tribes to Christianity. By the 1230s under the leadership of Master Volkwin, the order was coping with strained financial resources, decreasing manpower, and ill reputation. However, on 19 February 1236, Pope Gregory IX issued a papal bull declaring a crusade against Lithuania. Volkwin was reluctant to launch offensive actions against Lithuanian lands. His reluctance was determined by understanding that the order lacked strength to wage war against the Lithuanians. The lack of strength was a result of interior conflicts with the Bishopric of Riga. Livonians, Latgallians, Curonians, and Estonians.
Ұрыстың оқиғалары
Орденнің бақылауында болмаған Семигалл жерлерін кесіп өтіп, тек әрбір оныншы кресткер ғана Ригаға жетті. Ливон ақындық жылнамасы Сауле шайқасында Қылышбастардың жеңілісін былай сипаттайды: "Көптеген басқа дінділер келді. Ертесі күні христиандар қаладан шығып кетуді ойлады, бірақ қаламағандарына қарамастан, оларға басқа дінділермен шайқасуға тура келді. Батпақта олар тек әлсіз ғана қарсылық көрсете алды және әйелдердей қырқылып қалды. Мен осылай оңай қаза тапқан көптеген батырлардың қазасына ағынан толып тұрмын. Мастер және оның бауырлары аттары өлтірілгенше батырлықпен қорғанысты, тіпті содан кейін де жаяу шайқасып, көптеген жауларды құлатты. Соңында литвалықтар оларды ұзын найзалармен қиындықпен жеңді."
Crossing the lands of Semigallians, which were not in the order's control, Only every tenth Crusader reached Riga. The Livonian Rhymed Chronicle described the pagan's defeat of the Sword Brothers at the battle of Saule: "More heathens arrived. The next day the Christians thought to ride away early, but they had to fight the pagans though they did not want to. In the swamp, they could offer but weak resistance, and they were cut down like women. I lament the deaths of so many heroes who were so easily slain. The Master and his Brothers put up a heroic defense until their horses were slain and even then fought on foot and felled many men before they were vanquished. Finally, and with great difficulty, the Lithuanians felled them with long spears."
Орналасқан жері
Соғыс болған нақты орны белгісіз. Герман де Вартберге жазған "Chronicum Livoniae"-де шайқастың terram Sauleorum-да өткені айтылған. Дәстүр бойынша, бұл Литвадағы Шяулай (Шаулен,) немесе қазіргі оңтүстік Латвиядағы Бауска қаласының жанындағы Вексауле деген кішкентай қаламен байланыстырылған. 1965 жылы неміс тарихшысы Фридрих Беннингховен Литваның Йонишкис ауданындағы Жауниунай ауылын шайқас орны деп ұсынды. Бұл теорияға кейбір ғалымдар қолдау көрсетті және 2010 жылы Литва үкіметі Жауниунайда мемориал құрылысын қаржыландырды – биік күн сағаты, көл және емен ағаштарынан тұратын саябақ. Мұша өзенінің бойында, Жауниунайдан шығысқа қарай орналасқан Памушис ауылы да осы шайқас орны деп санайды. "Сауле/Сауле" латыш және литва тілдерінде "күн" деген мағынаны білдіреді және Балтық халықтарының Күн құдайының аты.
The exact location where the battle took place is unknown. The Chronicum Livoniae by Hermann de Wartberge mentioned that the battle was fought in terram Sauleorum. Traditionally, this was identified with Šiauliai (Schaulen, ) in Lithuania or with the small town of Vecsaule near Bauska in what is today southern Latvia. In 1965 the German historian Friedrich Benninghoven proposed Jauniūnai village in Joniškis district, Lithuania as the battle site. The theory gained some academic support and in 2010 the Lithuanian government sponsored construction of the memorial in Jauniūnai – a tall sundial, a pond, and a park of oaks. The village of Pamūšis, situated some east of Janiūnai on the Mūša River, also claims to be the location of the battle. Saule/Saulė means "the Sun" in both Latvian and Lithuanian, and is the name of the Baltic Sun goddess.