Жаңа Гвинеяның солтүстік бөлігі: Немецтік үкімдеу кезеңі
Kaiser-Wilhelmsland
Кайзер Вильгельмсланд: Германдық Жаңа Гвинеяның бөлігі, Папуа-Жаңа Гвинеяның солтүстігі. Тарихы, неміс қоныс салушылары, және географиясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Гвинеяның солтүстік-шығыс бөлігі
Northeast part of New Guinea
Кайзер Вильгельмсланд ("Император Вильгельмнің жері") Германияның Оңтүстік Тынық мұхитындағы Германия империясының протектораты Германияның Жаңа Гвинеясының (Deutsch Neuguinea) бір бөлігін құрады. 1871-1888 жылдар аралығында неміс императоры (кайзер) ретінде билік құрған Вильгельм I құрметіне аталған, оған қазіргі Папуа – Жаңа Гвинеяның солтүстік бөлігі кірді. 1884 жылдан 1920 жылға дейін аймақ Германия империясының протектораты (Schutzgebiet) болды. Кайзер Вильгельмсланд, Бисмарк архипелагы (Жаңа Мекленбург пен Жаңа Померанияны қоса алғанда), солтүстік Соломон аралдары, Каролин аралдары, Палау, Науру, Солтүстік Мариана аралдары және Маршалл аралдары Германияның Жаңа Гвинеясын құрады. Кайзер Вильгельмсландтағы неміс қоныс жайлаушыларының көпшілігі плантация иелері, кеншілер немесе мемлекеттік қызметкерлер болып жұмыс істеді; еуропалық қоныс жайлаушылардың саны, немістер емес адамдарды қоса алғанда, ешқашан жоғары болған жоқ. 1885 жылы лютерандық және католик қауымдары миссионерлік жұмыстарды ұйымдастыру үшін дін қызметкерлерін жіберді; олар жергілікті халықтармен орташа, бірақ өте баяу үлкен жетістіктерге жетті. Миссионерлер де, плантация иелері де тропикалық аурулармен және саяхаттау мен байланыс кедергілерімен шектелді. Немістер бұл протекторатты толық зертпеді, бірақ 1914 жылы Императорлық неміс үкіметі ішкі аймақты зерттеу және картаға түсіру үшін экспедиция ұйымдастырды. Лютеран миссионерлері көбінесе ішкі аймақтарды зерттеген және әртүрлі фауна мен флораны зерттеген алғашқы еуропалықтар болды. 1914 жылдың шілдесінде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін австралиялық әскерлер Германияның протекторатын жылдам басып алды (1914 жылдың қыркүйек-қараша айларында) және ол австралиялық әскери басқаруға көшті. Бірінші дүниежүзілік соғысты аяқтаған келісімдерге сәйкес, 1920 жылдан бастап Австралия Ұлтастығы, британдық доминион, Кайзер Вильгельмслендті Жаңа Гвинея территориясының бір бөлігі ретінде басқарды.
Kaiser Wilhelmsland ("Emperor William's Land") formed part of German New Guinea (Deutsch Neuguinea), the South Pacific protectorate of the German Empire. Named in honour of Wilhelm I, who reigned as German Emperor (Kaiser) from 1871 to 1888, it included the northern part of present day Papua New Guinea. From 1884 until 1920 the territory was a protectorate ( Schutzgebiet) of the German Empire. Kaiser Wilhelmsland, the Bismarck Archipelago (including New Mecklenburg and New Pomerania), the northern Solomon Islands, the Caroline Islands, Palau, Nauru, the Northern Mariana Islands, and the Marshall Islands comprised German New Guinea. Most of the German settlers in Kaiser Wilhelmsland worked as plantation owners, miners, or government functionaries; the number of European settlers, including non Germans, was never very high. In 1885, Lutheran and Catholic congregations sent clergy to establish missions; they experienced moderate, but very slow, success with the indigenous peoples. Missionaries and plantation owners alike were limited by tropical diseases and by travel and communication barriers. The Germans never fully explored the protectorate, though in 1914 the Imperial German Government mounted an expedition to explore and map the interior. Lutheran missionaries were frequently the first Europeans to explore the interior and to examine the different fauna and flora. Following the outbreak of World War I in July 1914, Australian troops quickly overran the German protectorate (September to November, 1914) and it came under Australian military administration. In accordance with the settlements ending World War I, from 1920 the Commonwealth of Australia, a British dominion, administered Kaiser Wilhelmsland as part of the Territory of New Guinea, a League of Nations mandate.
Тарих
Жаңа Гвинеяның солтүстік және шығыс жағалауы 17 ғасырдың басында теңізшілермен картаға түсірілген, ал көрінетін тау тізбектері сол ғасырдың соңында британдық адмиралдардың теңізшілерімен аталған. Неміс геодезиялық жұмыстарының көп бөлігі жағалау аймақтарына және өзен алаптарына шоғырланған, онда немістер плантациялар салған. 1909 жылы британдық-неміс бірлескен экспедициясы Папуа мен Кайзер Вильгельмслэнд арасындағы шекараны белгіледі; ішкі аймақтар картаға түсірілмеген. Осыдан кейін Папуаның алтын іздеушілері неміс аумағына өтіп, неміс тарапынан қарағанда шекараның дәлдігін маңызды мәселе етті.
The coastline of the northern and eastern portions of New Guinea had been charted by navigators in the early 17th century, and the visible mountain ranges named by British admiralty navigators later in the century. Most German surveying efforts had focused on coastal regions and river basins, where Germans had established plantations. The boundary between Papua and Kaiser Wilhelmsland had been established by a joint British German expedition in 1909; the interior had not been mapped. Since then, Papuan gold prospectors had crossed into German territory which, from the German perspective, made the accuracy of the border essential.
1870-1880 жылдар
1870 және 1880 жылдары неміс сауда фирмалары Жаңа Гвинеяда сауда бекеттерін құруды бастады. J. C. Godeffroy & Sohn фирмасының өкілдері 1872 жылы Каролин аралдарынан Бисмарк архипелагына келді. 1875 жылы Hernsheim & Company архипелагқа қоныс аударды.
In the 1870s and 1880s German commercial firms began to site trading stations in New Guinea. Agents of J. C. Godeffroy & Sohn reached the Bismarck Archipelago from the Caroline Islands in 1872. In 1875 Hernsheim & Company moved to the Archipelago.
1880-1900 жылдар
1884 жылы Берлинде Адольф фон Хансманн және неміс банкирлерінің синдикаты Неу-Гвинеядағы (Неміс Жаңа Гвинеясы) ресурстарды отарлау және пайдалану мақсатында Неміс Жаңа Гвинея компаниясын құрды, онда британдық Квинслендтің шығыс Жаңа Гвинеяның бір бөлігін аннексиялағаннан кейін неміс мүддесі күшейді. Бұл экспедиция Германия канцлері граф Отто фон Бисмарктың білімімен және қолдауымен жүзеге асырылды. Құпиялылық пен жылдамдықпен экспедиция доктор Отто Финш, орнитолог және зерттеуші басшылығымен жабдықталды. Оның міндеті Жаңа Гвинеяның солтүстік-шығыс жағалауында плантациялар салу үшін жерді таңдау және сауда бекеттерін құру болды. Ықпалы тез арада Жаңа Гвинеяның бүкіл солтүстік-шығыс бөлігін және жағалаудағы кейбір аралдарды қамтыды. Неугинея компаниясы экспедициясы Эдуард Даллманның басқаруымен «Самоа» пароходымен Сиднейден Жаңа Гвинеяға аттанды. 19 тамызда канцлер Бисмарк Жаңа Британия архипелагы мен Солтүстік-Шығыс Жаңа Гвинеяда неміс протекторатын орнатуға бұйрық берді. 1885 және 1887 жылдары Иоганн Флиерль Синбанг пен Тимба аралдарында миссионерлік станциялар құрды. 1889 және 1891 жылдары безгек эпидемиясы Финшхафендегі жағалаудағы еуропалық қоныс танушылардың жартысын қаза тапқаннан кейін, көптеген еуропалықтар Фридрих Вильгельмшафенге (қазіргі Маданг) қарай көшіп кетті. Флиерль таулы аймақтағы Саттельбергте миссионерлік станция құрды. 1890 және 1891 жылдары ол сол жерде Саттельберг миссиялық станциясын салдырды және станция мен Финш портының (Финшхафен) арасындағы жолды салдырды, бұл жол жүру уақытын үш күннен бес сағатқа дейін қысқартты. Жаңа Гвинеядағы неміс отарлық үкімдігі отыз жылға созылды. Алғашқы он бес жыл бойы колония императорлық жарғылар бойынша жеке компания басқаруында болды, бұл бұрынғы британдық және голландтық Шығыс Үндістан компаниясының әдісімен ұқсас, бірақ азырақ табысқа жетті. 1899 жылдан 1914 жылға дейін Императорлық үкімет Неміс Жаңа Гвинеясын губернатор арқылы басқарды, ал 1904 жылдан кейін оған тағайындалған Үкіметтік кеңес көмектесті. 1899 жылы Императорлық үкімет колонияны басқаруды өз қолына алған кезде, оның басты мақсаты – неміс бақылауындағы плантациялық экономикаға негізделген жылдам экономикалық даму болды. Апиадағы метеорологиялық обсерваторияның директоры Германияның Жаңа Гвинеясына бара жатқанын және материктің үстінен шармен зерттеулер жүргізу үшін алдын ала дайындықтар жасауды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 1913 жылдың соңында Императорлық отарлық кеңсе Герман Детзнерді британдық протекторат Папуа мен неміс аумағы арасындағы шекараны зерттеу және ішкі аймақтарды зерттеп, картаға түсіру үшін экспедицияға жетекшілік етуге тағайындады. Детзнер әскери геодезист болды. Экспедиция Лангимар-Ватут бөлігі бойымен жолға шықты, Ватут өзенімен Маркхам өзеніне дейін салмен түсті, содан кейін Лаэ-Наззаб әуежайының жанындағы Габмаджунгтегі лютерандық миссия станциясына жетті. Кайзер Вильгельмсланд аумағы көбінесе таулы болды, Вильгельм тауы Хаган жотасының ең биік шыңы болды, ол протекторатты британдық Папуадан бөліп тұрды. Бірнеше ірі өзендер бар, ең маңыздысы – Сепик өзені, ол биік таулардан басталып, солтүстік жағалауға дейін төменгі батпақты жазықтар арқылы ағып өтеді. Маркхэм өзені Финистер тау жотасынан басталып, Хуон шығанағына құяды. Француз зерттеушісі Жан Мишель Хуон де Кермадек есімімен аталған Хуон түбегі көтерілген жағажайларға ие, олар әдетте тектоникалық жағалаудың көтерілуі мен кватерналдық теңіз деңгейінің ауытқуларының нәтижесінде пайда болады. Бангета және Сарувадд екі шыңы бар Сарувадд тау массиві Сарувадд жотасына үстемдік етеді; тік және қиын өткелді, массивке дейін жетеді және оның түбінде джунглилер оралған.
In 1884, the German New Guinea Company was founded in Berlin by Adolph von Hansemann and a syndicate of German bankers for the purpose of colonising and exploiting resources on Neu Guinea (German New Guinea), where German interest grew after British Queensland's annexation of part of eastern New Guinea. This expedition was with the knowledge and blessing of the German Chancellor, Count Otto von Bismarck, and with secrecy and speed an expedition was fitted out under Dr Otto Finsch, ornithologist and explorer. His task was to select land for plantation development on the north east coast of New Guinea and establish trading posts. Its influence soon grew to encompass the entire north eastern part of New Guinea and some of the islands off the coast. The Neuguinea Compagnie expedition left Sydney for New Guinea in the steamer Samoa captained by Eduard Dallmann. On 19 August, Chancellor Bismarck ordered the establishment of a German protectorate in the New Britain Archipelago and north eastern New Guinea. In 1885 and 1887, Johann Flierl established missionary stations in Simbang and Timba Island. After malaria epidemics in 1889 and again in 1891 killed almost half of the European settlers on the coast in Finschhafen, many of the Europeans moved toward Friedrich Wilhelmshafen (now Madang). Flierl established a Mission station at the Sattelberg, in the highlands. In 1890 and 1891, he built the Sattelberg Mission Station there and constructed a road approximately between the station and the Finsch harbour (Finschhafen), which cut the travelling time from three days to five hours. German colonial rule in New Guinea lasted for a period of thirty years, For the first fifteen years the colony was administered under imperial charters by a private company, in the manner of the old British and Dutch East India company, but with far less success. From 1899 to 1914, the Imperial Government administered German New Guinea through a governor, who was assisted after 1904 by a nominated Government Council. When the Imperial Government took over the running of the colony in 1899, its over riding objective was rapid economic development, based on a German controlled plantation economy. director of the Meteorological Observatory in Apia, stated he was on his way to German New Guinea, to make preliminary arrangements for a series of journeys by balloon across the mainland, the purpose of which was to make aerial surveys. In late 1913, the Imperial Colonial Office appointed Hermann Detzner to lead an expedition to survey the border between the British protectorate, called Papua, and the German territory and to survey and map the interior. Detzner was a military surveyor. The expedition set off along the Langimar Watut divide, and travelled by raft down the Watut River to its junction with the Markham River, and on to the Lutheran Mission station at Gabmadzung (near the Lae Nadzab Airport Further north, closer to the Equator, the glaciers left behind large rubble fields. The territory of Kaiser Wilhelmsland was largely mountainous, with Mount Wilhelm the highest peak of the Hagan Range, which separated the protectorate from the British Papua. There are several major rivers, notably the Sepik River which drops from the Highlands and winds through lowland swamp plains to the north coast. The Markham River flows from the Finisterre Range and ends in the Huon Gulf. The Huon Peninsula, named for the French explorer Jean Michel Huon de Kermadec, has raised beaches, usually created by the combination of tectonic coastal uplift and quaternary sea level fluctuations. The Saruwaged massif, with its twin peaks of Bangeta and Saruwaged, dominate the Saruwaged Range; rugged and steep, the massif reaches , and is surrounded by jungles at its base.
Жергілікті халық
Хаген тауының жанында археологтар Австралия және Океаниядағы ең көне ауыл шаруашылығы дренаждық жүйелерінің бірі – Кук батпағын анықтады. Бұл орын ЮНЕСКО мұрасы ретінде танылған және Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізуге ұсынылған. Тілдік ерекшеліктер тұрғындардың тегін көрсетеді. Оңтүстік-шығыс жағалауында және Маркхэм аңғарында австронезия тілдері басым. Екі негізгі тіл – кате және ябим, кате таулы аймақтарда, ал ябим жағалау аймақтарында, әсіресе Хуон түбегінің жағалауында қолданылады. Австронезия тілдеріне жатпайтын тілдер көбінесе таулы өңірлерде естіледі.
Near Mount Hagen, archaeologists have identified the Kuk Swamp , one of the oldest agricultural drainage sites in Australasia; the site has been identified as a UNESCO site, and is on the list of recommended World Heritage sites. Linguistic features suggest the origins of the population. Along the southeast coast and in the Markham Valley, the Austronesia family of languages predominate. The two main languages were Kâte and Yabim, with Kâte spoken in the mountainous hinterlands and Yabim on the coastal areas, particularly on coast of the Huon Peninsula. The Non Austronesian languages are heard most commonly in the mountain regions.