Кіріспе

Тирон графы – Ирландия жұртының үш рет құрылған атағы. Ол 1746 жылы соңғы рет Маркус Бересфорд, 1-ші виконт Тайрон, соңғы де Пуар графтарының күйеу баласы үшін құрылды. Оның ұлы 1789 жылы Уотерфорд маркизі болды, содан бері бұл атақ Уотерфорд атағының қосалқы атағы болып табылады. Бұл атақ алғаш рет Тюдорлардың Ирландия Корольдігіндегі гель патшалары мен басшыларын мұрагерлік дворяндарға айналдырып, бірыңғай әлеуметтік құрылым құруға жасаған тытысының бір бөлігі ретінде құрылды. Брехон заңына сәйкес, кландар тиімді түрде тәуелсіз болды және өздерінің басшыларын қан тамырының мүшелерінен таңдады – әдетте, бірақ әрқашан емес, алдыңғы басшының жақын туысы; кланның барлық мүшелері басшының шешімдеріне қатысатын болды. Сондай-ақ, ру мүшелерінің заңды емес ұлдары да, тіпті заңды некеде тумаған жағдайда да, қан тамырының мүшелері саналды. Ал атақ иелері Коронаға бағынышты болды, бірақ жерлерін мұрагерлік құқықпен иеленді, оны Корона қорғауға көмектесетін; кланның қалған бөлігі әдетте оның шаруаларына айналды. Жаңа жүйе бойынша, егер балаға мұрагерлік құқық берілмесе, заңды емес ұлдар мұрагерлікке құқықсыз болды. Ирландия жұртының атағы 1673 жылы Ричард Пауэр, 6-шы барон Пауэр, англо-норман дворяны және Реставрация саясаткері үшін қайта құрылды, сонымен қатар Ирландияның екінші шетіндегі Уотерфорд графтығында үлкен жер учаскесі берілді. Оған виконт Дезис атағы да берілді; екі атақ та оның кіші ұлы, үшінші граф 1704 жылы қайтыс болғаннан кейін жойылды; ол жалғыз қызы, леди Кэтрин Пауэрді қалдырды, бірақ екі атақ та патент бойынша тек еркек мұрагерлерге ғана берілді.

Тирон графтары, алғашқы құрылған (1542)

Тирон О'Ниллдерінің патшасы және басшысы Конн Бакач О'Нилл 1542 жылы Гринвичке барып, Англия мен Ирландияның Генри VIII-ге мойынсұнды; ол "О'Нилл" атағынан және тәуелсіз билігінен бас тартты. Оның орнына, ол Тирон графы атанды, бұл жарғы бойынша оның заңды емес ұлы Мэтью немесе Фердорах О'Ниллге, сондай-ақ Дунганнон бароны атанды, оны графтық мұрагері әрдайым иеленуге тиіс болды; бұл Фердорахқа Ирландия Лордтар палатасында орын берді, бұл тек әдепкі атақ емес, нақты лауазым болды. Бұл "мойынсұну және қайтару" деп аталатын бейімделу процесін басқа ирландтық тайпа басшылары да қабылдады. Бұл Коннның заңды ұлдарынан өтті; үлкені Шейн О'Нилл сол кезде он екі шамасында болды. Ол өскенде Шейн (Сеан Ан Диомейс, немесе "Мақтаншақ Шейн" деп аталады) әкесін Ольстерден қуды және (ирланд тілінде: Uí Neíll) О'Нилл атанды. Cenell Eoghain тайпасы арасында азаматтық соғыс болды; Шейн жеңіске жетті, Фердорах өлтірілді, Конн Тайроннан мүлігін жоғалтып, 1559 жылы ағылшындар тікелей басқаратын Ирландия аймағында қайтыс болды. Ағылшын заңы бойынша Фердорахтың үлкен ұлы Брайан О'Нилл графтыққа мұрагер болды; бірақ ол іс жүзінде Лорд Дунганнон деп аталды. Жаңадан таққа отырған Елизавета I Шейнді граф ретінде мойындауды ұсынды, өйткені ол шын мәнінде Тайронды басқарды және ең үлкен заңды ұлы болды; бірақ келіссөздер сәтсіз аяқталды. Брайан 1562 жылы, әлі жас және үйленбеген кезде, оның туысы Турлоу О'Нилл, Шейннің танисі (және бірінші граф Конн Баканың ағасының немересі) өлтірді. Шейн 1567 жылдың маусымында қайтыс болды, содан кейін ағылшындар Брайанның інісі Хью О'Ниллді Турлоу Линн О'Ниллге қарсы қолдады. Бірақ Турлоу О'Нилл Мор атанды және кланның басшысы ретінде Ирландияны ағылшындардың бақылауына үлкен қауіп төндірді. 1585 жылы Хью Тирон графы ретінде мойындалды. 1593 жылы Турлоу графқа "О'Нилл" лауазымын беріп, зейнетке шықты. Хью О'Ниллдің О'Ниллдердің сөзсіз басшысы ретіндегі мансабы ағылшын үкіметімен көптеген дау-дамайларға ұшырады: көптеген ірі феодалдар сияқты ол Тоғыз жылдық соғыста бүлік шығарып, сатқын деп жарияланды және ақырында 1603 жылы Мелифонт шартында Таққа мойынсұнды. 1604 жылғы ағылшын-испан бейбіт шартына қарамастан, 1607 жылы О'Нилл, оның күйеу інісі Тирконнелл графы және олардың бірнеше ізбасарлары Испанияның Ирландияға әскермен шабуыл жасауын күтіп, Еуропаға қашып кетті. Ол елге опасыздық жасағаны үшін айыпталды. Бұл жаза 1614 жылы Ирландия Парламентімен бекітілді, содан кейін графтық жалпы құқық бойынша жоғалып кетті. Осы жазаға қарамастан, граф Хью, оның ұлдарымен бірге, Папа мен Испания королі мойындаған Тирон графы ретінде талап етуді жалғастырды, соңғы заңды немересі үйленбей қайтыс болғанға дейін, 1692 жылға дейін. Ирландиядағы неке салдарынан саяси ажырасуға рұқсат етілді, бірақ барлық балалар ирландиялықтар бойынша заңды деп есептелді: Хью төрт рет үйленді. Тарихшылар бұл кезде ирландиялық атақ жойылып, жоғалып кеткенін айтады; алайда бұл ағылшын мұрагерлік құқығы бойынша. Геллдік заңдар басшылық пен мүлікті танистер арқылы мұрагерлікке беруге мүмкіндік берді, сондықтан граф Хьюдың ағаларының ұрпақтары Тиронның О'Ниллдері ретінде әрекет етті және ғасырдың соңына дейін испан гранты бойынша Тирон графтары деп атады. Сол кезде, басшылық және мүлік Тайронның О'Ниллдеріне қайтарылды, олар Ирландияда Принц Шейн О'Ниллдің ұрпақтары арқылы болды. Мұрагерлік мұраны мұра етпеген мұрагерлердің есімдері көрсетілген. Конн О'Нилл, Тайронның 1-ші графы (шамамен 1484–1559) Мэтью О'Нилл, 1-ші барон Дунганнон (шамамен 1520–1550) Брайан О'Нилл, Барон Дунганнон, 2-ші барон Дунганнон (шамамен 1540–1562) Хью О'Нилл, 3-ші барон Дунганнон, Тайронның 2-ші немесе 3-ші графы (шамамен 1550–1616) 1608 жылы жазаланды, 1614 жылы Ирландия Парламентімен бекітілді. Хью О'Нилл, Барон Дунганнон (шамамен 1586–1609) 1608 жылы жазаланды.

Қалғандар

Граф Хью және оның отбасы Тирон О'Ниллдерін шетелден басқарды; олар сондай-ақ Испанияда танылған Тирон графтарының атағын Conde de Tyrone түрінде алды. "Ағылшын елінде енді мойындалмаса да, ол Испания патшалары тарапынан О'Ниллдердің әулетіне он жетінші ғасырдың соңына дейін берілді". Хью О'Нилл (шамамен 1550–1616), атағы жойылған граф. Генри О'Нилл (шамамен 1586–1610) граф Хьюдың екінші әйелі Джоан О'Доннелден туған ұлы; Фландриядағы испан қызметіндегі ирланд полкінің полковнигі; Сантьяго орденінің рыцары. Әкесімен бірге қашқан, 1608 жылы атағы жойылды, 1614 жылы расталды. 1617 жылы әкесінің отбасы туралы есепте жоқ; 1621 жылы қайтыс болған деп жазылған. Шейн О'Нилл (Хуан, Джон, Шон: 18 қазан 1599 – 27 қаңтар 1641), граф Хьюдың төртінші әйелі Кэтрин Магенистен туған ұлы. Әкесінен кейін Тирон графы болды, ағасынан кейін полковник болды; Калатрава орденінің рыцары; 1638 жылы Мадридтегі Major Domo; Барселона қоршауында қайтыс болды. Испания королі оны Монжуих виконты етіп тағайындады. Кіші ағалары жас қайтыс болды: Конн (шамамен 1601–1627) қашу кезінде қалды, Итонға барды және Лондон мұнарасында қайтыс болды; Брайан (1604–1617) Брюссельде оқыды және сол жерде өлтірілді, қолдары байланған күйінде асылып табылған. Оның ұлы Уго Эухенио О'Нилл Шейннің өлімінен кейін Испанияның Филипп IV-і тарапынан заңды деп жарияланды, бірақ жас қайтыс болды. Шейннің өсиеті Уго Эухениоға ирланд тілін үйренуді тапсырды, осылайша ол О'Ниллдердің тиімді басшысы бола алады; сондай-ақ, Уго Эухенио баласыз қайтыс болған жағдайда, мұрагерлік жүйесін қамтамасыз етті, осылай болды. Конн О'Нилл (Кон, Константино, 1660 жылға дейін қайтыс болды), Лондон мұнарасында қайтыс болған граф Хьюдың кіші інісі Кормак О'Ниллдің ұлы, егер Уго Эухенио баласыз қайтыс болса, Шейн О'Ниллдің өсиетімен екінші мұрагер ретінде аталды; Ирландия Корольдігінің заңы бойынша, егер графтық қайта жаңғыртылса, ол графтықтың келесі мұрагері болар еді. Ол Уго Эухениодан бұрын қайтыс болғандықтан, өзін граф деп атаған жоқ, бірақ граф Хьюдың жартылай немересі және Үш патшалық соғысындағы генерал Оуэн Ро О'Нилл "Тайрон графтығына барлық тікелей құқық Испаниядағы Дон Константиноға тиесілі" және ол тірі болғанда Оуэн Роның өзі "ешнәрсе талап ете алмайды" деп мойындады. Сондықтан 1660 жылы Тайрон графтығы ағылшын стандарттары бойынша жойылды. Дегенмен, испандық және ирландтық стандарттары бойынша, Мэтью "Фердоха" О'Ниллдің туыстары Испанияда 1692 жылға дейін атақты пайдалануға рұқсат етілді. Сол кезде ол принц Шейн О'Ниллдің ұрпақтарының ең үлкен мүшесіне, Мэтью "Фердоха" О'Ниллдің туған ағасына көшті. Хью Дуб О'Нилл, (шамамен 1610–1666), Оуэн Ро О'Ниллдің немересі (ағасы Арт Оге арқылы) және граф Хьюдың шөбересі, Ирландиядағы ағасының қолбасшысы, ол Генри Айретонға қарсы Лимерикті ұзақ қоршау кезінде ұстады. 1660 жылғы қазанда Англияның қайта жаңғыруынан кейін Карл II-ге Тайрон графтығына қайтару туралы өтініш берді. Хью О'Нилл (1644 жылдан кейін, шамамен 1670), Оуэн Ро О'Ниллдің ұлы Генри Ро О'Ниллдің немересі. 1667 жылы Калатрава орденінің рыцары. Оуэн О'Нилл, Оуэн Ро О'Ниллдің немере інісі, оның інісі Конның ұлы Брайан, Оуэннің әкесі. Римде білім алған; 1679 жылғы өсиеттің орындаушысы, 1689 жылдан кейін қайтыс болған. Оуэннен кейін Тайрон графтығына 19 ғасырға дейін ешкім таласпады. Дон Бернардо О'Нилл, (шамамен 1619–1681), Тайронның ирланд полкінің полковнигі, генерал Эоган Роудың немере інісі. Армаг қаласында туған, 1636 жылдан бастап Фландрияда капитан болып қызмет еткен. Конфедерация соғысында соғысқан, Фландрияға оралды және 1663 жылы ирланд полкін құруға рұқсат алды. 1673 жылы "Генри Мак Эоген Руаның ұлы Гюгоның өлімінен кейін Тайрон графы болды". 1681 жылы Барселонада қайтыс болды. Евгений О'Нилл, 1681 жылы Дон Бернардо қайтыс болғаннан кейін, "титулдық полковник сегізінші граф болды, жас жігіт Евгений О'Нилл деп те аталды", ол генерал Эоган Руаның ұлы Брайан арқылы туған ұлы ретінде жарияланды. 1689 жылғы 18 сәуірде ол Тирон полкінің кіші және титулдық полковнигі болды.

Кейінгі талапкерлер

Осы кезге дейін Тирон графтығына талас ету Тирон О’Ниллінің лауазымымен және Ольстердің барлық О’Ниллдерінің басшысы лауазымымен тығыз байланысты болды. Геллдік лауазымдарға үміткерлердің бәрі графтыққа талас еткен жоқ: Шейн Гордының ұрпақтары ежелгі дәстүр бойынша О’Нилл ретінде тағайындалды, О’Хаган май мерекесінде олардың аяқтарына алтын туфлі кигізді, бірақ өзін граф деп атамады. Шындығында, Дон Константино немесе Конн МакШейн О’Нилл 1681 жылы Испанияға барып, өзінің інісі Дон Бернардоның қайтысынан кейін Испания королінен басшылық пен әскерлік полкке талап қойды. Ол ханзада Шейн О’Ниллден тікелей тегін көрсететін дәлелдер әкелді, бірақ кешігіп келді. Осы уақытта король мүлікті кәмелетке толмаған Юджин О’Ниллге берді. Бұл Конн Ирландияға оралып, Вильям соғысында Якобит О’Ниллдерінің аға мүшесі болды. О’Ниллдердің басшылығын көбінесе Тирондық О’Ниллдер ұстады; бірақ олардың алыс туыстары Антримдегі Кланабой немесе Кландебой О’Ниллдері де кейде оны ұстады, соңғысы Арт мак Аода О’Нилл, 1509 жылдан 1514 жылға дейін, алғашқы граф жас болған кезде. Олар, Тирондық О’Ниллдер сияқты, он жетінші ғасырдың көп бөлігін католик күштері үшін күресте өткізді; 1740 жылы олар Португалияға тұрақты түрде көшіп кетті. Дон Хорхе О’Нилл Кланабой мен Лиссабоннан өзінің шежіресін Ольстер Герольд кеңсесіне ұсынды; 1895 жылы шежіре және қару-жарақ расталды. 1903 жылы ол сэр Генри Фарнхэм Берк, Сомерсет Герольдінен патент алды, ол оның Ирландия корольдерінен тегін және Хью О’Ниллмен туыстығын дәлелдегенін мойындады, осылайша ол графтықтың өкілі және Ольстердің Корольдік О’Нилл отбасының аға мүшесі болды. Грант иесінен туыстық байланыс тегінсіз графтық атағын бермейді, бірақ ол Конт де Тирон атағын қабылдады, ал оның ұрпақтары Кландебой принці атағын қолданады. Королева Викторияның мойындауынан кейін Рим папасы, Испания және Португалия корольдері, сондай-ақ 1945 жылы Ирландия Республикасы оны Кландебой принці ретінде мойындады.