1296 жылғы Данбар шайқасы: Шотландия тәуелсіздік соғысының бастауы
Battle of Dunbar (1296)
Дунай шайқасы (1296) – Шотландияның Бірінші Тәуелсіздік соғысының маңызды шайқасы. Англияның Шотландияны жаулауы, Джон Баллиолға қарсы әрекеттері туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландияның Тәуелсіздік соғысының бірінші кезеңінің бір бөлігі
Part of the First War of Scottish Independence
Данбар шайқасы – 1296 жылғы науқанның маңызды далалық шайқасы және Шотландияның Тәуелсіздік соғысының бірінші кезеңінің бастапқы кезеңі болды.
The Battle of Dunbar was the only significant field action of the campaign of 1296 during the beginning of the First War of Scottish Independence.
Өмірбаян
Англия королі Эдуард I 1296 жылы наурыз айында Шотландияға шабуыл жасап, король Джон Баллиолдың Францияда ағылшын әскери қимылын қолдамағаны үшін жазалады. Бервик-на-Твидті тонағаннан кейін Эдуард Шотландияны жаулап алуды аяқтауға асықты, қалада бір ай бойы қалып, оның қорғанысын нығайтуды қадағалады. 5 сәуірде ол король Джоннан құрмет көрсетуден бас тартқан хабарлама алды, оған ол: "Ой, ақымақ! Ол қандай ақымақтық жасады екен. Егер ол бізге келмесе, біз оған барамыз" деді. Жорықтың келесі мақсаты - Бервиктен бірнеше шақырым қашықтықтағы Данбардағы Марш графының қамалы болды. Марш ағылшындықтармен бірге болды, бірақ оның әйелі Марджори Комин, Букан графының әпкесі, күйеуінің саяси адалдығын бөліспеді және шотландтықтарға қаланы басып алуға мүмкіндік берді. Эдуард өзінің басты лейтенанттарының бірі Джон де Вареннді, Суррейдің 6-шы графы, Джон Баллиолдың қайын атасын, солтүстікке күшті әскермен бірге бекіністі басып алуға жіберді. Қорғаушылар жақын маңдағы Хаддингтон қаласында әскерінің негізгі бөлігімен орналасқан король Джонға жедел көмек сұраған хабар жіберді. Жауап ретінде армия, немесе оның үлкен бөлігі, Дунбарды құтқару үшін алға жылды. Джон, король болғаннан да командир ретінде одан да аз шеберлік танытты, соның салдарынан ол олармен бірге жорыққа қатыспады. 1296 жылғы жорық енді соңғы кезеңіне кірмек болды.
King Edward I of England had invaded Scotland in March 1296 to punish King John Balliol for his refusal to support English military action in France. After the sack of Berwick upon Tweed, Edward rushed to complete the conquest of Scotland, remained in the town for a month, supervising the strengthening of its defences. On 5 April, he received a message from King John renouncing his homage, to which he remarked, "O' foolish knave! What folly he commits. If he will not come to us we will go to him." The next objective in the campaign was the Earl of March's castle at Dunbar, a few miles up the coast from Berwick. March was with the English, but his wife, Marjory Comyn, sister of the Earl of Buchan, did not share her husband's political loyalties and allowed her fellow Scots to occupy the castle. Edward sent one of his chief lieutenants, John de Warenne, 6th Earl of Surrey, John Balliol's own father in law, northwards with a strong force of knights to invest the stronghold. The defenders sent messages to King John, who bivouacked with the main body of his army at nearby Haddington, asking for urgent assistance. In response the army, or a large part of it, advanced to the rescue of Dunbar. John, who was showing even less skill as a commander than he had as a king, did not accompany it. The campaign of 1296 was now to enter its final phase.
Салдары
Данбар шайқасы 1296 жылғы соғысты ағылшын жеңісімен аяқтады. Кампанияның қалған бөлігі енді тек кең ауқымды тазалау операциясы болды. Шотландияның мұрагерлік Жоғары басқарушысы Джеймс маңызды Роксбург бекінісін қорғауға тырыспай-ақ тапсырды, ал басқалары оның үлгісін ұстанды. Тек Эдинбург қамалы ғана Эдуардтың қоршау машиналарын қарсы бір апта бойы тұрды. Король Джонға көмектесу үшін солтүстікке, Форфарға қашқан шотландтық гарнизонға өз қауіпсіздіктерін қамтамасыз етуді бұйрылды. Эдуард сөзіне адал болды және король Джонды іздеу үшін Шотландияның орталық және солтүстік бөлігіне жорық жасады. Форт өзенінен өтуге бақылайтын Стирлинг қамалы күзетшісінен басқа, толық дерлік тастап кетілді, ол кілттерді ағылшыздарға тапсыру үшін қалды. Джон 21 маусымда Пертке жетті, онда Эдуардтан бейбітшілік туралы ұсыныстар келді. Джон Баллиол басылып, ұзақ уақытқа созылған қорлауға ұшырады. 2 шілдеде Кинкардин қамалында ол бүлік жасағанын мойындап, кешірім сұрады. Бес күннен кейін Стракатроның шіркеуінің ауласында ол французбен жасалған келісімнен бас тартты. Соңғы қорлау 8 шілдеде Монтрозда болды. Оқиғаға лайықты киінген Джон салтанатты түрде патшалық киімдерінен айырылды. Дурхэм епископы Антони Бек оның сырт киімінен Шотландияның қызыл және алтын гербін жыртып алып, Джонды шотланд мектеп оқушыларының ұрпақтары білетін «Тоом Табард» (бос пальто) деген лақап атын тарихқа сыйлады. Ол және оның ұлы Эдуард оңтүстікке тұтқын ретінде жіберілді. Одан кейін ағылшын патшасы да соңынан ерді, шотланд ұлттығының белгісі – Скун тасын және басқа да құндылықтарды алып келді.
The battle of Dunbar effectively ended the war of 1296 with an English victory. The remainder of the campaign was little more than a grand mopping up operation. James, the hereditary High Steward of Scotland, surrendered the important fortress at Roxburgh without attempting a defence, and others were quick to follow his example. Only Edinburgh Castle held out for a week against Edward's siege engines. A Scottish garrison sent out to help King John, who had fled north to Forfar, were told to provide for their own safety. Edward himself, true to his word, advanced into central and northern Scotland in pursuit of King John. Stirling Castle, which guarded the vital passage across the River Forth was deserted save for a janitor who stayed behind to hand the keys to the English. John reached Perth on 21 June, where he received messages from Edward asking for peace. John Balliol surrendered and submitted himself to a protracted abasement. At Kincardine Castle on 2 July he confessed to rebellion and prayed for forgiveness. Five days later in the kirkyard of Stracathro he abandoned the treaty with the French. The final humiliation came at Montrose on 8 July. Dressed for the occasion John was ceremoniously stripped of the vestments of royalty. Antony Bek, the Bishop of Durham, ripped the red and gold arms of Scotland from his surcoat, thus bequeathing to history the nickname Toom Tabard (empty coat) by which John has been known to generations of Scottish schoolchildren. He and his son Edward were sent south into captivity. Soon after, the English king followed, carrying in his train the Stone of Scone and other relics of Scottish nationhood.
Жауынгерлік алаң
Соғыс алаңы 2009 жылғы Шотландия тарихи ортасы саясаты бойынша Historic Scotland ұйымының қорғауына алынды. 2012 жылы бұл орын Шотландиядағы тарихи шайқас алаңдарының тізіміне енгізілді. Historic Environment Scotland мәліметтері бойынша, шайқас алаңынан ешқандай археологиялық жаңалықтар хабарланбаған, ал 2007 жылғы қазба жұмыстары шайқасқа байланысты ешқандай затты таппаған. Дегенмен, шайқастан қалған қару-жарақ және басқа да металл заттар топырақ астында жатыр болуы мүмкін деп саналады.
The battlefield was considered for protection by Historic Scotland under the Scottish Historical Environment Policy 2009. In 2012 the site was added to the Inventory of Historic Battlefields in Scotland Historic Environment Scotland reports that no archaeological discoveries have been reported from the battle site, and that a 2007 dig failed to yield any battle related finds. However, it considers that weaponry and other metal objects from the battle may lie undiscovered in the topsoil.