Генри Фредерик Амиель: Швейцариялық философ, ақын және ойшыл
Henri-Frédéric Amiel
Генри Фредерик Амиель – швейцарлық философ, ақын, сыншы (1821-1881). Өмірі, еңбектері, неміс философиясы, Женева академиясындағы қызметі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Швейцария философы және ақыны (1821–1881)
Swiss philosopher and poet (1821–1881)
Анри Фредерик Амиэль (27 қыркүйек 1821 – 11 мамыр 1881) – швейцариялық моральдық философ, ақын және сыншы.
Henri Frédéric Amiel (ɑ̃ʁi fʁedeʁik amjɛl; 27 September 1821 – 11 May 1881) was a Swiss moral philosopher, poet, and critic.
Өмірбаян
1821 жылы Женевада туған Амиэль, Нант жарлығы күшін жойғаннан кейін Швейцарияға көшіп келген гугенот отбасының ұрпағы еді. Әкесі мен анасынан ерте қалған Амиэль көп саяхат жасап, Еуропаның зиялы лидерлерімен жақын таныстыққа түсті және Берлинде неміс философиясын жан-жақты зерттеді. 1849 жылы Женева академиясында эстетика профессоры, ал 1854 жылы моральдық философия профессоры болып тағайындалды. Демократиялық партияның оған берген бұл қызметтері, қала мәдениетіне үстемдік құрған аристократиялық партияның қолдауын жоғалтты. Осы оқшаулану Амиельді әйгілі болған бір ғана кітабына, «Journal Intime» («Жеке күнделік») жазуға шабыс дады. Ол кітабы авторының өлімінен кейін жарық көрді және Еуропалық деңгейде танымал болды. Ағылшыз жазушысы Мэри Огюста Уорд оны академик Марк Паттисонның ұсынысымен ағылшыз тіліне аударды. Көлемі шағын болғанымен, Амиельдің күнделігі автордың өмір бойы жеткізе алмаған жақындығын қамтамасыз етті. Күнделіктен басқа, ол бірнеше поэзия жинағын шығарды және Эразм, Мадам де Сталь және басқа да жазушылар туралы зерттеулер жазды. Оның Луиза Уайдерге арналған «Эгерия» есімді музасымен болған ауқымды хат алмасуы сақталған және 2004 жылы жарияланды. Амиэль 1881 жылдың 11 мамырында 59 жасында Женевада қайтыс болды. Ол Во кантонындағы Кларенс зиратына жерленген. Мазар тасында Ғалаттықтарға жолданған хаттың 6,8-тарауынан алынған цитата жазылған: "CELUI QUI SEME POUR L'ESPRIT MOISSONERA DE L'ESPRIT LA VIE ETERNELLE" ("Киелі Рухқа егін екен, Киелі Рухтан мәңгілік өмірді орады"). Француз философы Людовик Дугас жаңа психологиялық құбылысты сипаттауға тырысқанда, өзінің «Journal Intime» күнделігінен «Мен үшін бәрі жат, мен өз денеме, жеке тұлға ретінде өзімнен тыс шыға аламын, мен жеке тұлғадан бөлініп кеттім, алыстадым» деген жазбадан «деперсонализация» сөзін алды. Дугас оны нақты сипаттама деп қабылдады, бірақ бірнеше абзацтан кейін Амиэль былай деп түсіндірді: «Менің ойымша, бұл психикалық тәжірибелер (ақыл-ой трансформациялары) философиялық тәжірибелерден артық емес. Мен ешқайсысына да толық сенімді емеспін».
Born in Geneva in 1821, Amiel was descended from a Huguenot family that moved to Switzerland following the revocation of the Edict of Nantes. After losing his parents at an early age, Amiel travelled widely, became intimate with the intellectual leaders of Europe, and made a special study of German philosophy in Berlin. In 1849 he was appointed professor of aesthetics at the academy of Geneva, and in 1854 became professor of moral philosophy. These appointments, conferred by the democratic party, deprived him of the support of the aristocratic party, whose patronage dominated all the culture of the city. This isolation inspired the one book by which Amiel is still known, the Journal Intime ("Private Journal"), which, published after his death, obtained a European reputation. It was translated into English by British writer Mary Augusta Ward at the suggestion of academic Mark Pattison. Although modest in volume of output, Amiel's Journal gained a sympathy that the author had failed to obtain in his life. In addition to the Journal, he produced several volumes of poetry and wrote studies on Erasmus, Madame de Stael and other writers. His extensive correspondence with Égérie, his muse name for Louise Wyder, was preserved and published in 2004. He died in Geneva on 11 May 1881, at the age of 59. He was buried at the cemetery of Clarens in the canton of Vaud. The tombstone bears an inscription with a quote from the Epistle to the Galatians 6,8:"CELUI QUI SEME POUR L'ESPRIT MOISSONERA DE L'ESPRIT LA VIE ETERNELLE." ("whoever sows to please the Spirit, from the Spirit will reap eternal life. ")The French philosopher Ludovic Dugas, in trying to describe a new psychological phenomenon, took the word depersonalization from an entry in his Journal intime, "Everything is strange to me, I can be outside of my body, of me as an individual, I am depersonalized, detached, away". Dugas took this as a literal description, but a few paragraphs later Amiel clarifies: "it seems to me that these mental experiences (transformations mentales) are no more than philosophical experiences. I am not committed to any one in particular".