Кіріспе

Иван Николаевич Дурново (Иван Николаевич Дурново, әкесінің есімі Николаевич деп те жазылады; 13 наурыз 1834 [е.с. 1 наурыз 1834] – 11 маусым 1903 [е.с. 29 мамыр 1903]) – орыс саясаткері. Ол 1895-1903 жылдар аралығында Министрлер комитетінің төрағасы болды, бұл премьер-министр лауазымының алдындағы кезең еді.

Өмірбаян

Иван Николаевич Дурново 1834 жылғы 1 (13) наурызда Чернигов губерниясында (қазіргі Украинаның солтүстік-шығысы және Ресейдің Брянск облысы аумағында орналасқан) ақсүйек Дурново отбасында дүниеге келді. Санкт-Петербургтегі Михаил артиллерия академиясында оқыды. Әскери қызметтен кейін азаматтық өмірге оралды және уезд ақсүйектері (ауданы) оны ақсүйек маршалы лауазымына сайлады. Кейін ол бүкіл Чернигов губерниясында да осындай лауазымды иеленді. 1863–1870 жылдары Чернигов губерниясының, 1870–1882 жылдары Екатеринослав губерниясының губернаторы болды. 1882 жылдан бастап Санкт-Петербургте тұрып, Ішкі істер министрінің орынбасары қызметін атқарды (1882–1886). Ол шебер саясаткер болмаса да, жақсы қарым-қатынас жасай білген және жоғары лауазымдағылардың сенімін жеңіп алған. Граф Сергей Витте оны «жағымды ақсүйек маршалы, жағымды губернатор, жағымды Ішкі істер министрінің орынбасары. Бірақ ол білімді де, зиялы да емес, қабілеті шектеулі адам еді. Қонақжай, сыпайы және өте айлакер еді» деп сипаттаған. Императрицаның ұсынысымен 1886 жылы Дурново Оның императорлық шаңырағының төртінші бөлімінің төрағасы болып тағайындалды, бұл бөлім қайырымдылық мекемелері мен денсаулық сақтау саласына жауапты болды. 1889 жылы Ішкі істер министрі Дмитрий Толстой қайтыс болғаннан кейін Дурново оның орнына тағайындалды. Әлеуметтік саясатта Дурновоның қызметі кезінде 1897 жылы жұмыс уақыты қысқартылды. Алайда Дурново жаңашылдықтарымен емес, алдыңғы министрдің саясатын жалғастырғанымен танымал болды. Оның қабілеттерін қызметкерлері «Жақсысын таба алмадық, Дурновоны тағайындадық» ("Не нашли хорошего, назначили Дурново") деген әзілмен бағалаған. Кейінгі зерттеушілер Дурновоны 1891–92 жылдардағы Ресей аштығын бастарту үшін тиісті шаралар қабылдамағаны үшін айыптады. 1895 жылы келесі император Николай II Дурновоны Министрлер комитетінің төрағасы етіп тағайындады. Ол кезде бұл Ресейдегі бюрократиялық сатының ең жоғарғы баспалдағы болды, себебі Ресейдің премьер-министрі лауазымы 1905 жылға дейін енгізілмеген. Бірақ Дурново бұл реформаны көре алмады: ол 1903 жылғы 29 мамырда (Григориан күнтізбесі бойынша 11 маусымда) Берлинге жақын жерде қызмет барысында қайтыс болды. Әріптестерінің толық құрметін қамтамаған басшылық қасиеттері үшін оған «Бұзаудың басы» ("Телячья голова") деген лақап ат берілді.