Кіріспе

Француз теңіз офицері

Абрахам Дюкен, Буше маркизі (abʁa. am dykɛn; шамамен 1610 – 2 ақпан 1688) – француз теңіз офицері, сонымен қатар швед теңіз күштерінде адмирал болып қызмет еткен. Ол 1610 жылы Дипп портында дүниеге келген, гугенот дінін ұстанған. Ол теңіз офицерінің ұлы болғандықтан, өзі де теңізші болып, жастық шағын сауда флотында өткізген.

Француз теңіз флотында қызмет ету

1635 жылы француз флотының капитаны болды. 1636 жылы "Нептун" эскадрильясына тағайындалды. 1637 жылдың мамыр айында ол Испаниядан Лерин аралын жаулап алғандығымен көзге түсті. Осы шақта оның әкесі испандықтармен қақтығыста қаза тапты, бұл оның оларға деген ашу-ызасын күшейтті және ол кек алуға тырысты. Ол 1638 жылы Гетария шайқасында, 1639 жылы Корунаға жасалған жорықта, сондай-ақ 1641 жылы Таррагона, Барселона және Кабо-де-Гата шайқастарында олармен аяусыз күресті.

Швед теңіз флотында қызмет

1643 жылы Дукейн Швед корольдік теңіз күштеріне қосылды. Ол Колбергер Хайде шайқасында "Регина 34" фрегатында король Кристиан IV жеке басқарған Дания флотымен шайқасты. Кейін Фемарн бұғазы шайқасында даниялықтар шешулі жеңіліске ұшырады, олардың адмиралы Прос Мунд қаза тауып, кемесі жауға түсті. 1645 жылы Дания мен Швеция арасында бейбіт келісімге қол жеткеннен кейін ол Францияға қайтып келді.

Француз қызметіне қайта оралу

Ол 1650 жылы Фронда ошақтары кезінде Бордодағы көтерілісті (оны ең жек көретін жауы – испандар материалдық түрде қолдады) басып берді. Сол жылы ол өз қаражаты есебінен эскадрилья құрып, онымен Жиронданы блокадалап, осы қаланы қарсылықсыз бағындырды. Бұл оған шеф-де-эскадре (контр-адмирал) шеніне көтерілуді, қамал және Лоара Атлантикадағы Индре аралының барлығын сыйға алды. 1659 жылы француз бен испан арасында бейбіт келісімге қол қойылды, ол оны Жерорта теңізінде қарақшылармен күресуге қалдырды. 1667 жылы ол генерал-лейтенант (адмиралдың орынбасары) атағын алды. Ол Үшінші Голландия соғысында өзгеше көзге түсіп, Солебей шайқасында француз эскадрильясының екінші қолбасшысы ретінде шайқасты, содан кейін Испаниядан Мессинадағы көтерілісшілерге көмектесіп, Испания мен Біріккен провинциялардың біріккен флотын басқарған адмирал Мишель Адриаанзон де Рюйтермен күресті. Ол голланд-испандық флотымен Стромболи шайқасында және де Рюйтердің қаза тапқан Аугуста шайқасында шайқасты. 2 маусымда ол француз флоты Конте мен Вивонн басшылығымен Палермо шайқасында испандық-голландиялық флотыға шабуыл жасап, оны ішінара жойғанда екінші қолбасшы ретінде қатысты, бұл француздың Жерорта теңізіне бақылауын қамтамасыз етті. Осы жетістігі үшін ол Людовик XIV-тен жеке хат алды және 1681 жылы маркиз титулын, сондай-ақ протестант болғанына қарамастан, Буше иелігін алды. 1681 жылы Дюкейн Барбариялық қарақшылармен де шайқасты және 1682-1683 жылдары Алжирді бомбалады. Жауап ретінде алжирліктер француз консулы Жан Ле Вахерді үлкен Баба Мерзуг зеңбірегіне байлап, 1683 жылдың шілдесінде француз флотына қарай оқ атты. 1688 жылы тағы бір француз консулы да осындай жазаға ұшырады, ал зеңбірек Ла Консуляр деп аталды. 1684 жылы Дюкейн Генуяны бомбалады.

Соңғы жылдар

Сол жылы, 1684 жылы, денсаулығы нашарлағандықтан қызметтен шеттеді. 1685 жылы Нант жарлығының жойылғанын болжаған болуы мүмкін, дегенмен ол осы тыйымнан босатылған еді. 1688 жылдың 2 ақпанында Парижде дүние салды. Ыбырайымның жүрегі күміс қорапқа салынып, оның қайтысынан кейін Аубоннеге (Швейцария) жіберілді. Жүз жылдан астам соң, 1894 жылы ол қорап табылғаннан кейін, оның туған жері Диппке көшірілді.