Книд қақтығысы: Ахемен империясы мен Спарта теңіз шайқасы
Battle of Cnidus
Книд саялы (б.з.д. 394 ж.) – Ахеменид империясы мен Спарта арасындағы теңіз шайқасы. Спарта флоты жеңіліп, Ахеменидтер теңізде үстемдікке қол жеткізді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
394 ж.б.д. Ахемен империясы мен Спарта арасындағы теңіз шайқасы
394 BCE naval engagement between the Achaemenid Empire and Sparta
Книд шайқасы – бұл 394 ж.б.д. Ахемен империясының Коринф соғысы кезінде Спарта флотына қарсы жүргізген әскери операциясы. Парнабаз және бұрынғы афиналық адмирал Кононның бірлескен басшылығындағы флот, тәжірибесіз Пейсандер басқарған Спарта флотын жойып, Спартаның теңіздегі үстемдікке жасаған қысқа мерзімді әрекетіне нүкте қойды. Шайқастың нәтижесі Коринф соғысы барысында Спарта үстемдігіне қарсы тұрған антиспарталық коалицияның күшіне елеулі үлес қосты.
The Battle of Cnidus was a military operation conducted in 394 BC by the Achaemenid Empire against the Spartan fleet during the Corinthian War. A fleet under the joint command of Pharnabazus and former Athenian admiral, Conon, destroyed the Spartan fleet led by the inexperienced Peisander, ending Sparta's brief bid for naval supremacy. The battle outcome was a significant boost for the anti Spartan coalition that resisted Spartan hegemony in the course of the Corinthian War.
Кіріспе
394 жылға дейін Спарта патшасы Агесила II және оның әскері Коринф соғысында көмектесу үшін Иониядан қайтарылды. Пейсандр басқаратын спарталық флот та Грекияға қайта оралды, Книд портынан сексен бес триремамен теңізге шықты. Ахеменид флотының "грек" алғы шебі, тек грек жалдамалы әскерлерінен құралғандықтан осылай аталды, Конон басқарды, ал парсы сатрапы Фарнабаз күштердің негізгі бөлігін, Херсонес аймағынан келген финикиялық флотты спарталықтарға қарсы тұру үшін жетекке алды. Екі флот Книд жанында кездесті. Исократтың сөзіне сәйкес, Кипр патшасы Евагор I Кононның басқаруындағы күштердің ең көп бөлігін Книд маңындағы теңіз шайқасына жөнелтті.
In 394 BC, King Agesilaus II of Sparta and his army were recalled from Ionia to help fight the Corinthian War. The Spartan fleet, under Peisander, also began a return to Greece, sailing out from its harbor at Cnidus with eighty five triremes. The "Greek" vanguard of the Achaemenid fleet, referred to as such only due to its consisting of Greek mercenaries, was commanded by Conon, while the Persian satrap Pharnabazus led the main body of the forces, a Phoenician fleet from the Chersonese, to oppose the Spartans. The fleets met near Cnidus. According to Isocrates, King Evagoras I of Cyprus contributed the greatest part of the forces under Conon for the sea fight off Cnidus.
Шайқас
Бұл шайқастың өзіне қатысты дереккөздер бұлыңғыр. Спарта флоты Конон басқаратын Ахеменид флотының алғы шебімен кездесіп, олармен біршама сәтті шайқасты. Содан кейін парсы флотының негізгі күші келді де, спарталықтарды жеңіліске ұшыратып, көптеген кемелерін жағаға тікелей тоқтатуға мәжбүр етті. Спарталықтар ауыр шығынға ұшырады; Диодор Сицилийскийдің мәлімдеуінше, парсылар елу спарталық триреманы басып алды, ал қалған триремалар Книдке қауіпсіз оралды. Пейсандер Спартаға қарай шегінуді арсыздық деп есептеді және соңында кемесін қорғау үшін шайқасқанда қаза тапты.
Sources are vague for the events of the battle itself. It appears that the Spartan fleet encountered advance elements of the Achaemenid fleet under Conon and engaged them with some success. Then the main body of the Persian fleet arrived and put the Spartans to flight, forcing them to beach many of their ships. The Spartans suffered heavy casualties; according to Diodorus Siculus, fifty Spartan triremes were captured by the Persians while the remaining triremes safely returned to Cnidus. Peisander saw retreat as disgraceful towards Sparta and was ultimately killed while fighting to defend his ship.
Салдары
Бұл шайқас спарталықтардың теңіз империясын құруға жасаған тырабына нүкте қойды. Спарта енді теңізде ірі әскери операцияларға қатыспады, ал бірнеше жылдың ішінде Афина Грек теңіздеріндегі басты күш ретіндегі орнын қайта иеленді. Жеңіске жеткен соң Конон, Спартаға қысым көрсету үшін Фарнабазбен бірге Пелопоннес жағалауына шабуыл жасады, сосын флотымен Афинаға жіберілді, онда ол Пелопоннес соғысының соңында бұзылған ұзын қабырғаларды қайта жаңартуды бақылады. Паузанийдің сөзіне сүйенсек, Конон жеңісті тойлау үшін Пирейде Афродитаға (Книд қаласының қамқоршысы және финикиялықтардың маңызды құдайы) арналған киелі орын салды. Спартаның ықпалы азайған соң, Парсы Иония және Эгей теңізінің бір бөлігіне қайта билігін орнатты. 387 жылғы Анталкидас бейбіт шарты осы аймақтарды Парсыға ресми түрде берді, және олар жарты ғасырдан кейін Ұлы Александр келгенге дейін Парсының қол астында болды.
This battle ended the Spartans' attempt to establish a naval empire. Sparta never again engaged in major military efforts at sea, and within a few years Athens had reclaimed her place as the preeminent Greek sea power. Following his victory, Conon raided the coast of the Peloponnese with Pharnabazus in order to put pressure on Sparta, and then was sent with his fleet to Athens, where he supervised the rebuilding of the long walls, which had been destroyed at the end of the Peloponnesian War. According to Pausanias, Conon commemorated the victory by establishing a sanctuary of Aphrodite (the patron goddess of Cnidus and a key deity for the Phoenicians) in Piraeus. With Sparta removed from the scene, Persia re established its dominance over Ionia and parts of the Aegean. The Peace of Antalcidas in 387 BC officially ceded control of these areas to Persia; it would continue to hold them until the arrival of Alexander the Great half a century later.