Кіріспе
Тұтынушы шығыстарына пайдаланылатын ұлттық шоттың бөлігі – Тұрғын үйлердің соңғы тұтыну шығындары (ТЖК) – тұтынушы шығыстарын көрсететін ұлттық шоттың кірісті пайдалану шотының мәмілесі. Ол резидент үй шаруашылықтарының жеке тұтыну тауарлары мен қызметтеріне жұмсаған шығындарынан тұрады, оның ішінде экономикалық маңызы жоқ бағамен сатылатын тауарлар мен қызметтер де бар. Сондай-ақ, түрлі есептелген шығыстарды қамтиды, олардың ішінде меншік иесі тұрып жатқан тұрғын үйге қызмет көрсету үшін есептелген жалға алу ақысы (есептелген жалға алу ақысы) көбінесе ең маңыздысы болып табылады. Тұрғын үй секторына тек дәстүрлі үй шаруашылықтары ғана емес, сонымен қатар зейнеткерлер үйлері, пансионаттар және түрмелер сияқты қоғамдық мекемелерде тұратын адамдар да кіреді. Жоғарыда келтірілген ТЖК анықтамасы резидент үй шаруашылықтарының ішкі аумақтағы шығыстарын және резиденттердің шетелдегі шығыстарын (шығу туристері) қамтиды, бірақ резидент емес үй шаруашылықтарының ішкі аумақтағы шығыстарын (кіру туристері) қамтымайды. Ұлттық тұтыну шығыстарының осы анықтамасынан отандық тұжырымдамаға сәйкес тұрмыстық соңғы тұтыну шығыстарын ажыратуға болады, ол резиденттер мен кіруші туристердің ішкі аумақтағы тұрмыстық шығыстарын қамтиды, бірақ резиденттердің шетелде жұмсаған шығыстарын қамтымайды. ТЖК сатып алушылар бағасымен өлшенеді, яғни сатып алушы сатып алу кезінде нақты төлейтін баға. Ол қосылған құн салығын және өнімге салынатын басқа да салықтарды, тасымалдау және маркетингтік шығындарды, сондай-ақ көрсетілген бағадан артық төленген сыйақыны қамтиды.
Household final consumption expenditure (POES) is a transaction of the national account's use of income account representing consumer spending. It consists of the expenditure incurred by resident households on individual consumption goods and services, including those sold at prices that are not economically significant. It also includes various kinds of imputed expenditure of which the imputed rent for services of owner occupied housing (imputed rents) is generally the most important one. The household sector covers not only those living in traditional households, but also those people living in communal establishments, such as retirement homes, boarding houses and prisons. The above given definition of HFCE includes expenditure by resident households on the domestic territory and expenditure by resident households abroad (outbound tourists), but excludes any non resident households' expenditure on the domestic territory (inbound tourists). From this national definition of consumption expenditure may be distinguished the household final consumption expenditure according to the domestic concept which includes household expenditure made on the domestic territory by residents and inbound tourists, but excludes residents' expenditure made abroad. HFCE is measured at purchasers' prices which is the price the purchaser actually pays at the time of the purchase. It includes non deductible value added tax and other taxes on products, transport and marketing costs and tips paid over and above stated prices.
Үй шаруашылықтарының соңғы тұтыну шығыстарынан үй шаруашылықтарының нақты соңғы тұтынуына дейін
Тұрғын үйлердің соңғы тұтыну шығындары (ТТШ) – шаруашылықтар тұтынатын тауарлар мен қызметтердің толық өлшемі емес. Мемлекеттік басқару және шаруашылықтарға қызмет көрсететін коммерциялық емес ұйымдар (NPISH) көбінесе шаруашылықтарға жеке тұтыну үшін тегін немесе жеңілдікпен тауарлар мен қызметтер ұсынады. Мысалдар: үкіметтер ұсынатын немесе әлеуметтік қамсыздандыру қоры қайтаратын денсаулық сақтау қызметтері, білім беру қызметтері, мемлекеттік мұражайлардың, концерт залдарының, опера театрларының, бассейндердің кіру ақысынан тыс қызметтері, әлеуметтік тұрғын үйге көмек көрсету және т.б. Мемлекеттік басқару мен NPISH-тің жеке тұтыну шығындарын тұрғын үйлердің соңғы тұтыну шығындарына қосу арқылы шаруашылықтардың нақты соңғы тұтынуы есептеледі. Шаруашылықтардың нақты соңғы тұтынуы мемлекеттік басқарудың ұжымдық тұтыну шығындарын қамтымайды, яғни нақты шаруашылықтарға тікелей жатқызуға болмайтын тауарлар мен қызметтерге жұмсалатын шығындар (мысалы, қорғаныс, қауіпсіздік және тәртіп, ішкі істер, қоршаған ортаны қорғау, парламент, үкімет сияқты ұлттық органдарға жұмсалатын шығындар және т.б.).