Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гавай азаматы, ғалым және белсенді (1949–2021)
Native Hawaiian scholar and activist (1949–2021)
Хауаани Кей Траск (3 қазан 1949 – 3 шілде 2021) – Гавай азаматы, белсенді, педагог, жазушы, ақын және Гавай егемендігі қозғалысының көшбасшысы. Ол Гавай университеті Маноада профессор эмерита болды, онда ол Гавай зерттеулері жөніндегі Камакакуокалани орталығын құрып, басқарды. Жарияланған авторы ретінде Траск ғылыми кітаптар мен мақалалар, сондай-ақ поэзия жазды. Ол сонымен қатар деректі фильмдер мен CD-лер жасады. Траск өмірінде де, қайтыс болғаннан кейін де ғылыми еңбектері мен белсенділігі үшін марапаттар мен құрмет алды.
Haunani Kay Trask (October 3, 1949 – July 3, 2021) was a Native Hawaiian activist, educator, author, poet, and a leader of the Hawaiian sovereignty movement. She was professor emerita at the University of Hawaiʻi at Mānoa, where she founded and directed the Kamakakūokalani Center for Hawaiian Studies. A published author, Trask wrote scholarly books and articles, as well as poetry. She also produced documentaries and CDs. Trask received awards and recognition for her scholarship and activism, both during her life and posthumously.
Ерте өмір және білім
Траск Хаунани мен Бернард Трасктың қызы. Ол Калифорния штатының Сан-Франциско қаласында дүниеге келді және Гавайидегі Оаху аралының Кулау жағында өсті. Траск 1967 жылы Камехамеха мектебін бітірді. Ол Чикаго университетіне түсті, бірақ 1972 жылы бакалавр, 1975 жылы магистр, ал 1981 жылы саясаттану бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Оның диссертациясы 1986 жылы Пенсильвания университетінің баспасында "Эрос және билік: феминистік теорияның үміті" деген кітап ретінде жарияланды.
Trask was born to Haunani and Bernard Trask. She was born in San Francisco, California and grew up on the Koolau side of the island of Oahu in Hawaii. Trask graduated from Kamehameha Schools in 1967. She attended the University of Chicago, but transferred to the University of Wisconsin–Madison to complete her bachelor's degree in 1972, master's degree in 1975, and Ph. D. in political science in 1981. Her dissertation was published into a book, Eros and Power: The Promise of Feminist Theory, by the University of Pennsylvania Press in 1986.
Мансап
Траск Хавай университеті Маноа қаласында Хавай зерттеулері жөніндегі Камакакуокалани орталығын құрды. Орталық университеттің американдық зерттеулер бағдарламасының дамуының нәтижесінде пайда болды, себебі Траск бұл кафедраны жыныстық және нәсілдік дискриминациямен айыптаған болатын. Траск американдық зерттеулер оқу бағдарламасындағы нәсілдік, идеологиялық және гендерлік әртүрліліктің жетіспеушілігіне қарсылық білдірді. 1986 жылы бастау алған First Friday атты ай сайынғы теледидар бағдарламасын жүргізіп, өндірді, ол Гавайидің саяси және мәдени мәселелерін жария етіп көрсетуге арналған еді. Ол сонымен қатар 1993 жылы «Туған қыздан: Гавайидегі колониализм және егемендік» кітабын жазды, Синтия Г. Франклин мен Лора Э. Лайонс оны жергілікті халықтың құқықтары туралы «негізгі мәтін» деп сипаттады. Траск Біріккен Ұлттар Ұйымының Жергілікті халықтар жөніндегі жұмыс тобында Гавайи жерлестерін өкілдік етті. 2019 жылы Траскке «Америкалық зерттеулер қауымдастығының» «Анжела И. Дэвис сыйлығы» табысталды, бұл оның «ғылымын қоғамдық игілікке пайдалануының» танылуы болды.
Trask founded the Kamakakūokalani Center for Hawaiian Studies at the University of Hawaiʻi at Mānoa. The center emerged as an evolution of the university’s American Studies program after Trask “charged the department with sex and race discrimination.” Trask protested the American Studies curriculum’s lack of racial, ideological, and gender diversity. Trask hosted and produced First Friday, a monthly public access television program started in 1986 to highlight political and cultural Hawaiian issues. She also wrote the 1993 book From a Native Daughter: Colonialism and Sovereignty in Hawaii, which has been described by Cynthia G. Franklin and Laura E. Lyons as a "foundational text" about indigenous rights. Trask represented Native Hawaiians at the United Nations Working Group on Indigenous Peoples in Geneva. In 2019, Trask was awarded the “Angela Y. Davis Prize” from the American Studies Association in recognition of her application of her “scholarship for the public good.”
Саяси көзқарастары
Чикагода бакалавриат дипломын алған кезінде Траск Қара пантералар партиясын танып, оның белсенді қолдаушысы болды. Висконсин университетінде (Мэдисон) оқып жүргенде, Траск Вьетнам соғысына қарсы студенттік наразылықтарға қатысты. Кейін Траск, аспирант ретінде алған тәжірибесі капитализм мен расизмнің бір-бірін қалай күшейтетіні туралы теорияларын қалыптастыруға көмектескенін жазды. Саясат бойынша аспирантурада оқығанда Траск феминистік зерттеулермен айналыса бастады және өзін феминист санайтын. Кейінірек мансабында Траск "феминист" ретіндегі танысуын қабылдамай, оның американдықтарға, ақ нәсілділікке және "бірінші әлемнің құқықтары" туралы сөздерге бағытталған бағытын сынады. Ол кейін трансұлттық феминизмге жақын екенін мәлімдеді. және АҚШ әскерилерінің Гавайиде болуына қатысты. Ол жұмақты (Гавайи) әйел бейнесінде бейнеледі, бұл қорғаныш мақсатындағы әскерилендіру осы сексистік бейнеге сүйенеді деген пікірін қолдады. 2004 жылы Траск Акака заңына қарсы сөйледі, бұл заң жобасы Гавайидің жергілікті халқына, кейбір американдық тайпаларға берілгендей, федералдық тану алу процесін құруды көздеді. Траск бұл заң жобасы Гавайидің егемендігін мойындамай, Гавайидің жергілікті халқына әділетсіздік жасайды деп сенді, себебі ол АҚШ үкіметіне Гавайидің басқару құрылымын, жерін және ресурстарын бақылауға мүмкіндік беретін еді. Ол заң жобасының бір жақты түрде әзірленгенін және жергілікті қауымдастықтың қатысуын болдырмау үшін тыңдаулар өткізілмегенін түсіндірді. Траск Азиялық американдықтардың, әсіресе жапондықтардың Гавайидегі тәжірибесін дәстүрлі түсінуге қарсы шықты. Ол жапондықтар Гавайиді басып алған кезеңдегі қиындықтарды еске алуға бейім екенін, бірақ бүгінгі Гавайидегі жапондықтардың көпшілігі аумақта (1900–1959) плантацияларда жұмыс істемегенін айтты. Траск саяси белсенді отбасынан шыққан. Оның екі әпкесінің бірі, Милилани Траск, гавайи тілінің мұғалімі, адвокат және гавайи егемендігі қозғалысының жетекшісі. 1987 жылы Траск Милиланимен бірлесіп Гавайидің ең ірі және белгілі жергілікті егемендік қозғалыстарының бірі – Ка Лахуи Гавайиді құрды. Оның әкесінің әкесі, Дэвид Траск аға, 1922 жылы мемлекеттік қызмет комиссиясы мен полиция комиссиясының төрағасы болды, 1923 жылдан 1926 жылға дейін Гонолулу шерифі қызметін атқарды және 1932 жылы Оахудан аумақтық сенатор болып сайланды. Ол Гавайидің штат болуын ынталандырды. Трасктың ағасы, Артур К. Траск, адвокат, Демократиялық партияның белсенді мүшесі және 1944–1957 жылдар аралығында Штаттық комиссия мүшесі болды. Дэвид Траск-кіші, тағы бір ағасы, Гавайи мемлекеттік қызметкерлер қауымдастығының басшысы болды. 2021 жылдың қыркүйегінде Гавайи университетінің Философия факультеті Траскке университет философтарынан келген шабуылдары үшін өлімінен кейін ресми кешірім сұрады. Оның некрологында Нью-Йорк Таймс оның Түпкілікті егемендік үшін күресін атап көрсетті және оның "Біз гавайиліктер ретінде өлеміз. Біз ешқашан американдықтар болмаймыз" деген сөзін келтірді.
While earning her undergraduate degree in Chicago, Trask learned about and became an active supporter of the Black Panther Party. While studying at the University of Wisconsin–Madison, Trask also participated in student protests against the Vietnam War. Trask later wrote about how these experiences as a graduate student helped develop her theories about how capitalism and racism sustained each other. During her graduate study on politics, Trask began to engage in feminist studies and considered herself to be a feminist. Later in her career, Trask denounced her identification as a "feminist" because of its mainstream focus on Americans, whiteness, and "First World 'rights' talk." She later claimed to align more with transnational feminism. and the U. S. military's presence in Hawaii. She personified paradise (Hawaii) as a woman, helping her claim that protective militarization relies on this sexist imagery. In 2004, Trask spoke out against the Akaka Bill, a bill to establish a process for Native Hawaiians to gain federal recognition similar to the recognition that some Native American tribes possess. Trask believed this bill was an injustice to Native Hawaiian people because it allowed the United States government to control Native Hawaiian governing structure, land, and resources without recognizing Hawaii's sovereignty. She clarified that the bill was drafted ex parte and that hearings were withheld to exclude native community involvement. Trask challenged the traditional understandings of the Asian American, particularly Japanese, experience in Hawaii. She believed the Japanese occupying Hawaii “like to harken back to the oppressions of the plantation era, although few Japanese in Hawaii today actually worked on the plantations during the Territory (1900–1959).” Trask came from a politically active family. One of her two sisters, Mililani Trask, is a Hawaiian language immersion teacher, attorney, and a leader of the Hawaiian sovereignty movement. In 1987, Trask founded Ka Lāhui Hawaii, one of Hawaii’s largest and most prominent indigenous sovereignty movements with Mililani. Her paternal grandfather, David Trask Sr., was chairman of the civil service commission and the police commission in 1922, served as the sheriff of Honolulu from 1923 to 1926, and was elected a territorial senator from Oahu in 1932. He was a key proponent of Hawaii statehood. Trask's uncle, Arthur K. Trask, was an attorney, an active member of the Democratic Party, and a member of the Statehood Commission from 1944–1957. David Trask Jr., another uncle, was the head of the Hawaii Government Employees Association. In September 2021, the Department of Philosophy at the University of Hawaiʻi at Mānoa issued a posthumous apology to Trask for attacks she received from the university's philosophers in the past. In her obituary, the New York Times noted her fight for Indigenous sovereignty and cited her quote, “We will die as Hawaiians. We will never be Americans.”