Кіріспе

Жазушы Дональд Гамильтон жасаған көркем кейіпкер Мэтт Хелм – американдық автор Дональд Гамильтон (1916–2006) құрастырған ойдан туған тұлға. Хелм – АҚШ үкіметінің қарсы әрекеттер агенті, оның басты міндеті – жаудың тыңшыларын өлтіру немесе оларды қауіпсіздендіру, ол көптеген тыңшылық триллерлердегідей, әдеттегі мағынада тыңшы немесе құпия агент емес. Хелм Гамильтонның 27 оқиғалық және күдікті романдарында пайда болды, алғашқысы 1960 жылы жарық көрді, кейіннен бұл кейіпкер киноға, телевидениеге және басқа да медиаға бейімделді.

Кейіпкер мен кітаптар

1960 және 1993 жылдар аралығында жарық көрген 27 кітаптағы басты кейіпкер Хелм, соғыс жылдарында "Эрик" деген кодолық атын алған, қажырлы, аяусыз, тәжірибелі және қабілетті болып бейнеленген. Серия кітаптар арасындағы байланысымен ерекшеленді, бұл жанр үшін сирек кездесетін еді. Кейінгі кітаптарда Хелмнің Екінші дүниежүзілік соғыстағы батырлық өмірі суреттелмей қалды және ол ұзақ жылдар бойы жасалмаған кейіпкерге айналды, бұл соғыс туралы әңгімелердегі батырлардың көп кездесетін тағдыры. Серияның алғашқы кітабы "Азаматтың өлімі" 1958 жылдың жазында, соғыс аяқталғаннан кейін 13 жыл өткен кезде оқиғасы өрбуде. Кітапта басқа кейіпкерлер Хелмді орта жасқа келген, денсаулығы нашарлаған және физикалық тұрғыдан жарамсыз деп сипаттайды, бірақ оның нақты жасы айтылмайды. Келесі оқиға, шамамен 1959 жылдың жазында болған, қарсылас американдық тыңшы ұйымының агенты Хелмді 36 жастағы ескірген, физикалық жағынан әлсіз деп қысым көрсетіп, мазақтайды. Кітаптың соңында Хелм өзінің 36 жаста екенін айтады. Жазушы Хейфорд Пирс Хелмнің жасы мәселесін зерттеді және "Азаматтың өлімі" кітабындағы ақпаратты ескере отырып, бұл көрсетілген жастың тым жас екенін анықтады. Пирс Хелмнің шын мәнінде "Жұмқырлаушы топта" айтылған 36 жастан бірнеше жасқа үлкен болғанын және ол шамамен 1918 жылы туған болуы мүмкін деп болжады. 1969 жылы Ellery Queen's Mystery Magazine журналына рецензия жаза бастаған, "Алтын ғасырдың" детектив жазушысы Джон Диксон Карр, Дональд Гамильтонның Мэтт Хелмін "менің сүйікті тыңшы агентім" деп тапты, деді Каррдың өмірбаяушысы, сонымен қатар Гамильтонның кітаптары Каррдың туындыларынан еш айырмашылығы жоқ екенін атап өтті. Мүмкін, себебі Карр тыңшылық романдарда Мэтт Хелмнің "көкке арналған сарай" сияқты фантастикалық әлемін артық көретін. Карр көркем әдебиетте реализмді бағаламады.

Мэтт Хелм басқа да ақпарат құралдарында

1965 жылы «Колумбия Пикчерс» Мэтт Хелмнің сегіз романына кино құқығын сатып алды. Бес фильмдік пародиялық немесе тыңшылар туралы әзіл-қалжың фильмдер сериясы жоспарланды және төрт фильм түсірілді, біріншісі – «The Silencers» (Гамильтонның «The Silencers» және «Death of a Citizen» романдары негізінде, «A Streetcar Named Desire» фильмінің белгілі сценарийшісі Оскар Соул бейімдеген). Серияны Джеймс Бонд фильмдерінің продюсері Альберт Р. Брокколидің бұрынғы серіктесі Ирвинг Аллен өндірді. Басты рөлде Дин Мартин ойнады, ол өзінің «Meadway Claude Production» компаниясымен бірге фильмдерді өндірді және табыстың бір бөлігін алды. Фильмдер Мэтт Хелм есімін, оның жасырын атын, кітап атауларын және кейбір еркін сюжеттік элементтерді пайдаланды, бірақ серия Гамильтонның түпнұсқа кітаптарының кейіпкеріне, атмосферасына немесе тақырыптарына, сондай-ақ Бондтың қарқынды әрекетіне ешқандай ұқсамайды. Мартин көңілді, бейжай, әзілге құмар, ән айту мен алкоголь ішуге бейім ойыншы рөлін ойнады. Романдарда аты аталмаған Хелмнің үкіметтік агенттігі фильмдерде «Ақпарат және қарсы тыңшылық» (ICE) деп аталды. Бонд сериясындағыдай, Хелм фильмдерінде де «Слейгерлз» деп аталатын бірнеше «әдемі» әйелдер болды. Мартин фильмдерде 60-шы жылдардың танымал актрисалары – Стелла Стивенс, Энн Маргрет, Шарон Тейт, Эльке Зоммер, Дженис Рул және Тина Луизамен бірге ойнады. 1970-ші жылдардағы «Мэтт Хелм» телесериалында Тони Франсиоза Хелм рөлінде ойнады, бұрынғы тыңшы жеке детективке айналды, бірақ ол кітаптардан алшақтап, сәтсіз аяқталды. 2002 жылы «DreamWorks» компаниясы Хелм кітаптарының барлық сериясын сатып алғаны туралы хабарланды. 2005 жылы «Variety» журналы «DreamWorks» Майкл Брандт пен Дерек Хааспен алты таңбалы келісімге қол қойғанын хабарлады. Мақалада фильм кейіпкердің заманауи бейімделуі болуы керек екені айтылды, бірақ актерлік құрам туралы немесе шығарылым күні туралы ақпарат жарияланбады. 2008 жылы «DreamWorks» компаниясынан бөлінгеннен кейін «Paramount» компаниясы «Matt Helm» сериясының фильмдік құқықтарын сақтап қалды. 2009 жылы Алекс Куртцман мен Роберто Орчи «Хелм» франшизасының неғұрлым реалистік нұсқасын жасауды жоспарлап отырғаны хабарланды. «Variety» журналы Пауль Аттаназионың сценарийінің «Борнның жеке басы» фильміне ұқсас екенін және Стивен Спилберг режиссерлік немесе продюсерлік қызметті қарастырып жатқанын мәлімдеді. 2018 жылдың наурызында «Deadline Hollywood» Том Шепард сценарийді қайта жазу үшін шақырылғанын, ал Брэдли Купер Хелм рөліне келісімін бергенін хабарлады. Спилбергтің де белгілі бір жауапкершілікте қалатыны күтілуде.

Кіріс кассадағы табысы

Фильм АҚШ-тағы шығарылу күні АҚШ/Канададағы кинотеатрлық табысы The Silencers 1966 $7,350,000 Murderers' Row 1966 $6,350,000 Барлығы $20,800,000

Үй медиасы

Murderer's Row тұңғыш рет 1980 жылы VHS форматында шығарылды, содан кейін 1987 және 1993 жылдары қайта шығарылды. "The Ambushers" фильмі 1987 жылы VHS-те жарық көрді, ал 1996 жылы қайта шығарылды. "The Silencers" және "The Wrecking Crew" фильмдері тек 1996 жылы ғана VHS форматында шықты, олар қайта шығарылмады. 1996 жылғы шығарылымдар 2 жинақтан тұрды: бірінде "Murderer's Row" және "The Ambushers", екіншісінде "The Silencers" және "The Wrecking Crew" фильмдері болды. Бұл жинақтар тек жинақ ретінде сатылды ма, әлде жеке-жеке де шығарылды ма, әзірге белгісіз. 2005 жылдың желтоқсан айында Солтүстік Америкада төрт фильмнен тұратын 4 DVD жинағы шықты.

Телехикая

1975 жылы ABC телеарнасы Гамильтонның кейіпкерімен шала байланысты телесериалды іске қосты. "Мэт Хелм" деп аталған сериалда Энтони Франсиоза зейнетке шыққан тыңшы рөлінде жеке детектив болады. Телефильм-пилотпен басталып, ол тек 14 бөлімнен тұрды.

Манга

Жапонияда Джин Кимура (木村仁), сондай-ақ 木村光久 (木村光久) деп те белгілі, роман негізінде салынған «Мэтт Хелм» сериясын (マット・ヘルム・シリーズ) «Boy's Life» (ボーイズライフ) журналында 1968 жылдың қарашасынан 1969 жылдың наурызына дейін жариялады.